- Η τραγωδία στα Τρίκαλα αναδεικνύει τα σοβαρά κενά στην ασφάλεια των βιομηχανικών χώρων.
- Η Ελλάδα καταγράφει μόλις το 30%-40% των πραγματικών εργατικών ατυχημάτων.
- Το 98% των θανάτων στην εργασία παγκοσμίως οφείλεται σε μη δηλωμένες επαγγελματικές ασθένειες.
- Το ημερομίσθιο για έμπειρες εργάτριες παραμένει στα χαμηλά επίπεδα των 53 ευρώ.
Η πρόσφατη τραγωδία στα Τρίκαλα, όπου εργαζόμενες σε μπισκοτοβιομηχανία έχασαν τη ζωή τους, φέρνει στο προσκήνιο τη ζοφερή πραγματικότητα των εργατικών ατυχημάτων στην Ελλάδα. Παρά τις επίσημες κατατάξεις της Eurostat που εμφανίζουν τη χώρα ως μία από τις ασφαλέστερες, τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια συστηματική υποκαταγραφή των περιστατικών και των επαγγελματικών ασθενειών που παραμένουν «αόρατες» για το κράτος.
| Δείκτης Ασφάλειας | Δεδομένα / Ποσοστά |
|---|---|
| Ποσοστό Καταγραφής Ατυχημάτων | 30% – 40% |
| Επίσημος Δείκτης Θνησιμότητας | 0,58 ανά 100.000 |
| Αιτία Θανάτου (Επαγγελματική Ασθένεια) | 98% |
| Ημερομίσθιο Εργάτριας (10 έτη) | 53 ευρώ |
| Προϋπηρεσία για Μέγιστο Ημερομίσθιο | 10 έτη |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου όπου η εργασιακή ασφάλεια στην Ελλάδα παρουσιάζεται ως ένα επιτυχημένο μοντέλο στα χαρτιά, ενώ στην πράξη οι εργαζόμενοι έρχονται αντιμέτωποι με ελλιπή μέτρα προστασίας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης στα Τρίκαλα αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις επίσημες στατιστικές και την καθημερινή επικινδυνότητα στους χώρους παραγωγής, ειδικά για τις γυναίκες εργάτριες που επωμίζονται το βάρος της επιβίωσης.
Το μυστικό της δήθεν επιτυχίας είναι ότι καταγράφεται μόλις το 30%-40% των πραγματικών ατυχημάτων.
Στοιχεία της Eurostat για την εργασία στην Ελλάδα
Η «βιτρίνα» της ασφάλειας και η υποκαταγραφή των ατυχημάτων
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα εμφανίζεται παραδόξως ανάμεσα στις τέσσερις ασφαλέστερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο δείκτης των 0,58 νεκρών ανά 100.000 εργαζόμενους δημιουργεί μια ψευδαίσθηση επιτυχίας, η οποία όμως καταρρέει αν αναλογιστεί κανείς ότι καταγράφεται μόλις το 30%-40% των πραγματικών ατυχημάτων.
Η κατάσταση αυτή ερμηνεύεται συχνά μέσω της έννοιας της δομικής βίας — *ο τρόπος με τον οποίο οι κοινωνικοί και οικονομικοί θεσμοί προκαλούν βλάβη εμποδίζοντας την κάλυψη βασικών αναγκών* — καθώς η ανάγκη για επιβίωση λόγω της επίμονης ακρίβειας συχνά αναγκάζει τους εργαζόμενους να αποδέχονται επισφαλείς συνθήκες χωρίς διαμαρτυρία. Η μη δήλωση των ατυχημάτων εξυπηρετεί τη διατήρηση ενός χαμηλού εργασιακού κόστους και την αποφυγή κυρώσεων για τις επιχειρήσεις.
Το σωματικό και οικονομικό κόστος του μεροκάματου
Για μια εργάτρια με δέκα χρόνια προϋπηρεσίας, το ημερομίσθιο των 53 ευρώ αποτελεί τη μοναδική διέξοδο για τη στήριξη της οικογένειας, σε μια περίοδο που η ισότητα των γυναικών στην εργασία δέχεται πιέσεις. Το τίμημα όμως είναι βαρύ, καθώς η χρόνια καταπόνηση οδηγεί σε κήλες και οσφυαλγίες, με το κόστος της αποκατάστασης να είναι συχνά απαγορευτικό για το μέσο εισόδημα.
Οι εργαζόμενες στην μπισκοτοβιομηχανία που απανθρακώθηκαν στο υπόγειο αποτελούν το πιο ακραίο παράδειγμα μιας αόρατης εργατικής τάξης. Η καθημερινότητά τους, μοιρασμένη ανάμεσα στις οικιακές φροντίδες και τις εξαντλητικές βάρδιες, θυμίζει τη μελαγχολική ηρωίδα της ταινίας “On Falling”, αναδεικνύοντας την έλλειψη διεξόδου για όσους βρίσκονται στη βάση της παραγωγικής πυραμίδας.
Επαγγελματικές ασθένειες: Ο «αόρατος» δολοφόνος στην εργασία
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), το 98% των θανάτων που σχετίζονται με την εργασία οφείλεται σε επαγγελματικές ασθένειες. Στην Ελλάδα, ωστόσο, οι ασθένειες αυτές δεν δηλώνονται και δεν καταγράφονται σχεδόν ποτέ επίσημα, αφήνοντας τους εργαζόμενους χωρίς νομική και ιατρική κάλυψη.
Η απουσία ενός αξιόπιστου συστήματος καταγραφής σημαίνει ότι παθήσεις που προκαλούνται από τοξικές ουσίες, σωματική καταπόνηση ή εργασιακό στρες παραμένουν στο σκοτάδι. Αυτό το κενό επιτρέπει τη συνέχιση πρακτικών που θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, ενώ οι οικογένειες των θυμάτων μένουν χωρίς την απαραίτητη κοινωνική προστασία.
Η επόμενη μέρα για την εργασιακή ασφάλεια
Εν αναμονή των διευκρινίσεων για τα αίτια της πυρκαγιάς στα Τρίκαλα, εργατολόγοι τονίζουν ότι η αυτοματοποίηση και η χρήση ρομπότ, που ήδη εφαρμόζεται σε χώρες όπως η Κίνα, ίσως αποτελέσει μελλοντικά μια λύση για τις επικίνδυνες εργασίες. Ωστόσο, η αντικατάσταση του ανθρώπου από τη μηχανή γεννά νέα ερωτήματα για το μέλλον της απασχόλησης και την κοινωνική συνοχή.
Η πολιτεία οφείλει να προχωρήσει σε αυστηρότερους ελέγχους και στην πλήρη ψηφιοποίηση της καταγραφής των ατυχημάτων, ώστε να σταματήσει η στατιστική απόκρυψη της πραγματικότητας. Η ασφάλεια των εργαζομένων δεν μπορεί να θυσιάζεται στον βωμό της κερδοφορίας, ειδικά όταν το κόστος μετριέται σε ανθρώπινες ζωές που χάνονται στο κυνήγι του τελευταίου μεροκάματου.
Δικαιώματα και Ασφάλεια στην Εργασία
- Απαιτήστε τη χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) σε κάθε βάρδια.
- Δηλώνετε κάθε τραυματισμό, όσο μικρός κι αν φαίνεται, στο επίσημο βιβλίο ατυχημάτων.
- Ενημερωθείτε για τα συμπτώματα επαγγελματικών ασθενειών, όπως η χρόνια οσφυαλγία.
- Ζητήστε τη συνδρομή του ιατρού εργασίας για τη βελτίωση της εργονομίας στη θέση σας.
