Τα σχολεία χάνουν μαθητές: Μείωση κατά 17.538 παιδιά σε μία χρονιά λόγω δημογραφικού

Η ελληνική εκπαίδευση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δραματική συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού, καθώς η πρωτοβάθμια εκπαίδευση «έχασε» 17.538 μαθητές μέσα σε μόλις ένα έτος. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η πτώση αυτή αποδίδεται στο οξύ δημογραφικό πρόβλημα, την ώρα που τα ιδιωτικά σχολεία καταγράφουν αντίρροπη τάση αύξησης.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας φθίνουσας πορείας των γεννήσεων στην Ελλάδα, η οποία πλέον αποτυπώνεται με τον πιο σκληρό τρόπο στις σχολικές αίθουσες. Το δημογραφικό δεν είναι πλέον μια θεωρητική απειλή, αλλά μια αριθμητική πραγματικότητα που αναδιαμορφώνει τον εκπαιδευτικό χάρτη της χώρας.

Η ακτινογραφία της μείωσης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Με βάση την τελευταία έκθεση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής με τίτλο «Η Ελλάδα με αριθμούς», ο αριθμός των μαθητών στα νηπιαγωγεία μειώθηκε κατά 5.381 άτομα μέσα σε μία σχολική χρονιά. Η πτώση είναι ακόμη πιο αισθητή στα δημόσια δημοτικά σχολεία, όπου καταγράφηκε απώλεια 12.157 μαθητών.

Η μείωση αυτή δεν είναι ομοιόμορφη σε όλους τους κλάδους, καθώς οι απώλειες εντοπίζονται αποκλειστικά στη δημόσια εκπαίδευση. Αντίθετα, τα ιδιωτικά νηπιαγωγεία και δημοτικά κατάφεραν να διατηρήσουν ή και να αυξήσουν τις δυνάμεις τους, δείγμα μιας διαφορετικής δυναμικής στην αγορά.

Συγκεκριμένα, στα ιδιωτικά δημοτικά σχολεία παρατηρήθηκε αύξηση κατά 1.190 μαθητές. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι παρά τη γενική μείωση των γεννήσεων, ένα τμήμα των γονέων επιλέγει συνειδητά την ιδιωτική πρωτοβουλία για την εκπαίδευση των παιδιών του.

Το δημογραφικό ως «καθρέφτης» της εκπαιδευτικής κρίσης

Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση θεωρείται ο αδιάψευστος μάρτυρας των κοινωνικών εξελίξεων, καθώς αποτελεί την εισαγωγική και υποχρεωτική βαθμίδα. Η μείωση των μαθητών εκεί προμηνύει μια αντίστοιχη συρρίκνωση των τμημάτων και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση τα επόμενα χρόνια.

Ήδη, τα στοιχεία για τα γυμνάσια και τα δημόσια λύκεια δείχνουν μια σταθερή, αν και μικρότερη, πτωτική τάση. Συνολικά στα γυμνάσια οι μαθητές μειώθηκαν κατά 1.299 άτομα, ενώ στα γενικά λύκεια η μείωση άγγιξε τους 742 μαθητές.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της εκπαίδευσης, η τάση αυτή αναμένεται να ενταθεί. Η υπογεννητικότητα λειτουργεί σωρευτικά, δημιουργώντας ένα κενό που δύσκολα μπορεί να καλυφθεί χωρίς γενναίες πολιτικές στήριξης της οικογένειας.

Η δυναμική των ιδιωτικών σχολείων και οι επενδύσεις

Η προτίμηση προς τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια φαίνεται να εδράζεται σε παράγοντες όπως ο καλύτερος έλεγχος υπηρεσιών και η πληθώρα δραστηριοτήτων. Παράλληλα, η πολιτική σταθερότητα επιτρέπει σε περισσότερες οικογένειες να προγραμματίσουν αυτή την επένδυση.

Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στους γονείς, αλλά επεκτείνεται και σε ξένους επενδυτικούς ομίλους. Ήδη, μεγάλα κεφάλαια έχουν εισέλθει σε ελληνικά ιδιωτικά σχολεία, αναγνωρίζοντας τις προοπτικές ανάπτυξης παρά το δυσμενές δημογραφικό περιβάλλον.

Ενώ η δημόσια εκπαίδευση προσπαθεί να προσαρμοστεί μέσω των Πρότυπων και Πειραματικών Σχολείων, ο ιδιωτικός τομέας επενδύει στην εξατομικευμένη μάθηση. Η ασφάλεια των παιδιών και οι σύγχρονες υποδομές αποτελούν τα βασικά συγκριτικά πλεονεκτήματα που αναφέρουν οι εκπρόσωποι του κλάδου.

Η επόμενη μέρα για τον εκπαιδευτικό χάρτη

Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού θα αναγκάσει την Πολιτεία να επανεξετάσει τη χωροταξική κατανομή των σχολικών μονάδων. Η συγχώνευση τμημάτων ή και ολόκληρων σχολείων σε περιοχές με χαμηλή πυκνότητα μαθητών θεωρείται από πολλούς αναπόφευκτη εξέλιξη.

Την ίδια στιγμή, η ανάγκη για ποιοτική αναβάθμιση της δημόσιας παιδείας γίνεται επιτακτική για να ανακοπεί η φυγή προς τον ιδιωτικό τομέα. Η ενίσχυση των υποδομών και η εισαγωγή καινοτόμων προγραμμάτων αποτελούν τα μοναδικά εργαλεία ανάσχεσης της κρίσης.

Οι αναλυτές των κοινωνικών τάσεων επισημαίνουν ότι αν δεν υπάρξει στρατηγικός σχεδιασμός, το χάσμα μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης θα διευρυνθεί. Η επόμενη πενταετία θα είναι καθοριστική για τη βιωσιμότητα πολλών σχολικών μονάδων στην ελληνική επικράτεια.