- Πολίτης στη Σύρο δικαιώθηκε 5 φορές από το ΣτΕ σε διάστημα 25 ετών.
- Η αυθαίρετη οικοδομή παραμένει όρθια λόγω διαδοχικών νόμων νομιμοποίησης.
- Το ΣτΕ παρέπεμψε την υπόθεση στην Ολομέλεια για τον Απρίλιο του 2026.
- Η απόφαση θα επηρεάσει τη νομιμότητα των κινήτρων του ΝΟΚ σε όλη την Ελλάδα.
- Η Διοίκηση κατέβαλε ήδη 10.000 ευρώ αποζημίωση για την καθυστέρηση συμμόρφωσης.
Μια πρωτοφανής υπόθεση αδυναμίας εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων εκτυλίσσεται στην Ερμούπολη της Σύρου, όπου μια πολίτης «μάχεται» επί 25 συναπτά έτη κατά οικοδομικής άδειας. Παρά τις πέντε ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, το επίμαχο κτίσμα παραμένει όρθιο μέσω διαδοχικών νομοθετικών ρυθμίσεων νομιμοποίησης, οδηγώντας την υπόθεση στην Ολομέλεια του ανώτατου δικαστηρίου.
| Έτος | Γεγονός / Απόφαση | Νομικό Υπόβαθρο |
|---|---|---|
Έτος 1998 | Γεγονός / Απόφαση Έκδοση οικοδομικής άδειας | Νομικό Υπόβαθρο Άδεια για 3 ορόφους στην Ερμούπολη |
Έτος 2001 | Γεγονός / Απόφαση Απόφαση ΣτΕ 84/2001 | Νομικό Υπόβαθρο Πρώτη δικαστική ακύρωση της άδειας |
Έτος 2010 | Γεγονός / Απόφαση Ολομέλεια ΣτΕ 3921/2010 | Νομικό Υπόβαθρο Κρίση αντισυνταγματικότητας εξαίρεσης από κατεδάφιση |
Έτος 2017 | Γεγονός / Απόφαση Νόμος 4495/2017 | Νομικό Υπόβαθρο Νέα υπαγωγή και νομιμοποίηση του αυθαιρέτου |
Έτος 2025 | Γεγονός / Απόφαση Απόφαση ΣτΕ 2233/2025 | Νομικό Υπόβαθρο Παραπομπή στην Ολομέλεια για τελική κρίση |
Η υπόθεση της Ερμούπολης αποτελεί μια κλασική περίπτωση θεσμικής δυσλειτουργίας, όπου η σύγκρουση μεταξύ δικαστικής κρίσης και διοικητικής πρακτικής δημιουργεί ένα καθεστώς ιδιότυπης ατιμωρησίας. Το ζήτημα αναδεικνύει το διαχρονικό πρόβλημα της μη συμμόρφωσης της Διοίκησης προς τις επιταγές της δικαιοσύνης, ένα φαινόμενο που συχνά οδηγεί σε πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ για το Ελληνικό Δημόσιο.
Η νομιμοποίηση αδειών που ακυρώθηκαν δικαστικά ισοδυναμεί με πρόβλεψη αυτόματης αναβίωσής τους, παρακάμπτοντας το δικαίωμα δικαστικής προστασίας.
Απόφαση 2233/2025, Συμβούλιο της Επικρατείας
Το χρονικό της δικαστικής διαμάχης στην Ερμούπολη
Όλα ξεκίνησαν το 1998, όταν εκδόθηκε άδεια για την ανέγερση τριώροφης οικοδομής στη συνοικία του Αγίου Νικολάου. Η ιδιοκτήτρια γειτονικού διατηρητέου προσέφυγε στη δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι το διάταγμα του 1978 επέτρεπε μόνο δύο ορόφους στην περιοχή.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας δικαίωσε την πολίτη για πρώτη φορά το 2001 (απόφαση 84/2001). Ωστόσο, αντί για κατεδάφιση, ακολούθησε ένας κύκλος αναθεωρήσεων και νέων προσφυγών, με την πολεοδομία και το Υπουργείο Πολιτισμού να επικαλούνται μεταβατικές διατάξεις για να διατηρήσουν το κτίσμα.
Προτεινόμενο Πάτρα: Εμφανίστηκε ο 58χρονος από το βίντεο με τη 16χρονη Λόρα – Τι υποστήριξε στην ΕΛ.ΑΣ.
Η υπόθεση έφτασε στην Ολομέλεια του ΣτΕ το 2010, η οποία έκρινε αντισυνταγματική την εξαίρεση από την κατεδάφιση. Παρά την επιδίκαση αποζημίωσης 10.000 ευρώ στη γυναίκα για την καθυστέρηση, η μπουλντόζα δεν εμφανίστηκε ποτέ στην πρωτεύουσα των Κυκλάδων.
Τα νομοθετικά «παραθυράκια» και ο νόμος 4495/2017
Η επιβίωση της οικοδομής βασίστηκε σε μια σειρά από νόμους για τα αυθαίρετα (ν. 4014/11, ν. 4178/13 και ν. 4495/17). Κάθε φορά που το ΣτΕ ακύρωνε μια πράξη νομιμοποίησης, οι ιδιοκτήτες υπάγονταν στον επόμενο ευνοϊκό νόμο, εκμεταλλευόμενοι τις διατάξεις που επέτρεπαν τη διατήρηση κτισμάτων με δικαστικές εκκρεμότητες.
Σύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση 2233/2025 του Ε΄ τμήματος του ΣτΕ, η δυνατότητα νομιμοποίησης αδειών που έχουν ήδη ακυρωθεί δικαστικά «ισοδυναμεί με αυτόματη αναβίωση» καταργημένων πράξεων. Αυτή η πρακτική πλήττει βάναυσα το δικαίωμα δικαστικής προστασίας και την υποχρέωση της Διοίκησης να συμμορφώνεται με τις αποφάσεις.
Στους διαδρόμους του ανώτατου δικαστηρίου, νομικοί παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση επισημαίνουν ότι η παραπομπή στην Ολομέλεια είναι αναγκαία λόγω της μείζονος σπουδαιότητας του ζητήματος. Η τελική κρίση θα καθορίσει αν η νομοθετική εξουσία μπορεί να υπερβαίνει τις αμετάκλητες δικαστικές κρίσεις μέσω γενικών ρυθμίσεων.
Η σύνδεση με τον ΝΟΚ και τις Κυκλάδες
Η εξέλιξη αυτή συμπίπτει με τη μεγάλη ένταση που επικρατεί στις Κυκλάδες αναφορικά με τη δόμηση. Ήδη δήμαρχοι των Κυκλάδων ζητούν αυστηρότερα μέτρα προστασίας, ενώ η υπόθεση της Σύρου συνδέεται άμεσα με τις προσφυγές κατά των κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).
Αν η Ολομέλεια κρίνει αντισυνταγματικό το «παραθυράκι» του ν. 4495/17, τότε ανοίγει ο δρόμος για μαζικές κατεδαφίσεις κτιρίων που νομιμοποιήθηκαν ενώ είχαν ακυρωθεί οι άδειές τους. Η απόφαση αναμένεται με αγωνία, καθώς θα αποτελέσει πρόκριμα για δεκάδες παρόμοιες υποθέσεις σε όλη την επικράτεια.
Εν αναμονή της δίκης τον Απρίλιο του 2026, η υπόθεση παραμένει το απόλυτο παράδειγμα της γραφειοκρατικής ανθεκτικότητας. Η επόμενη μέρα για το οικιστικό περιβάλλον της Ερμούπολης εξαρτάται πλέον από το αν το ΣτΕ θα θέσει ένα οριστικό τέλος στην ανακύκλωση της παρανομίας.
Οδηγός προστασίας από πολεοδομικές αυθαιρεσίες
- Ελέγξτε τους όρους δόμησης της περιοχής σας μέσω του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου.
- Σε περίπτωση αυθαιρεσίας, υποβάλετε επώνυμη καταγγελία στην αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ).
- Εάν η Διοίκηση δεν συμμορφώνεται με δικαστική απόφαση, προσφύγετε στο Τριμελές Συμβούλιο Συμμόρφωσης του αρμόδιου δικαστηρίου.
- Κρατήστε πλήρες αρχείο όλων των διοικητικών πράξεων και των δικαστικών αποφάσεων για την υπόθεσή σας.
