- Η συνταγματική αναθεώρηση απαιτεί ευρεία πολιτική συναίνεση και θεσμική συνέχεια.
- Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς αποτελεί κεντρικό στόχο.
- Το Άρθρο 16 παραμένει το 'αγκάθι' για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.
- Προτείνεται αλλαγή στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων.
- Η αναθεωρητική διαδικασία πρέπει να προσαρμοστεί στις ευρωπαϊκές εξελίξεις.
Οι προϋποθέσεις και τα όρια μιας ενδεχόμενης νέας συνταγματικής αναθεώρησης βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης του Κύκλου Ιδεών, αναδεικνύοντας την επιτακτική ανάγκη για ευρεία πολιτική συναίνεση. Κορυφαίοι συνταγματολόγοι και πολιτικοί ανέλυσαν τις προκλήσεις για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και την προσαρμογή του Καταστατικού Χάρτη στις σύγχρονες ευρωπαϊκές εξελίξεις, με φόντο τη συζήτηση για τα μη κρατικά πανεπιστήμια και την ευθύνη υπουργών.
| Ομιλητής | Κεντρική Θέση / Πρόταση |
|---|---|
| Ευάγγελος Βενιζέλος | Θεσμική αυτοσυγκράτηση και σεβασμός στη συνέχεια |
| Νίκος Αλιβιζάτος | Αντιμετώπιση της κοινωνικής δυσπιστίας και της έλλειψης λογοδοσίας |
| Σπύρος Βλαχόπουλος | Αναθεώρηση Άρθρου 16 για μη κρατικά πανεπιστήμια |
| Φίλιππος Σπυρόπουλος | Αλλαγή τρόπου επιλογής ηγεσίας ανώτατων δικαστηρίων |
| Κώστας Χρυσόγονος | Σαφή όρια στην αναθεωρητική εξουσία της Βουλής |
Η συζήτηση για τη μεταβολή του θεμελιώδους νόμου της χώρας δεν αποτελεί απλώς μια νομική άσκηση, αλλά μια βαθιά πολιτική διεργασία που αντανακλά την ωριμότητα της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας. Σε μια περίοδο όπου η θεσμική σταθερότητα δοκιμάζεται από παγκόσμιες κρίσεις, η αναζήτηση ενός νέου σημείου ισορροπίας ανάμεσα στη συνταγματική συνέχεια και την ανάγκη για εκσυγχρονισμό των δομών καθίσταται πιο επίκαιρη από ποτέ.
Η αναθεώρηση πρέπει να προσεγγίζεται με θεσμική αυτοσυγκράτηση και με σεβασμό στη συνταγματική συνέχεια για το μέλλον της δημοκρατίας.
Ευάγγελος Βενιζέλος, Πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
Η θεσμική αυτοσυγκράτηση και η εγγύηση της δημοκρατικής ομαλότητας
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ανοίγοντας τον διάλογο, υπογράμμισε ότι το Σύνταγμα λειτούργησε ως ο βασικός εγγυητής της ομαλότητας μετά τη Μεταπολίτευση. Η αναθεώρηση, όπως τόνισε, πρέπει να προσεγγίζεται με θεσμική αυτοσυγκράτηση, καθώς οι αλλαγές απαιτούν στρατηγικό σχεδιασμό που υπερβαίνει τους βραχυπρόθεσμους πολιτικούς κύκλους.
Από την πλευρά του, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης επισήμανε την ανθεκτικότητα της συνταγματικής τάξης, η οποία άντεξε στις πιέσεις της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας. Η επόμενη αναθεωρητική πρωτοβουλία οφείλει να προσαρμόσει το κείμενο στις διεθνείς και ευρωπαϊκές εξελίξεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τον αξιακό πυρήνα του κράτους δικαίου.
Προτεινόμενο Θεσσαλονίκη: Στο πλευρό του τραυματισμένου αστυνομικού η Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων
Η κρίση εμπιστοσύνης και το ζήτημα της λογοδοσίας
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάβρωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς, ένα φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με την αίσθηση ελλιπούς λογοδοσίας. Ο Νίκος Αλιβιζάτος σημείωσε ότι η κοινωνική δυσπιστία τροφοδοτεί αντισυστημικά ρεύματα, εν μέρει λόγω του υπέρμετρου ελέγχου των θεσμών από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η κρίση στους θεσμούς επιτείνεται από το ισχύον πλαίσιο για την ευθύνη υπουργών. Ο Φίλιππος Σπυρόπουλος υποστήριξε ότι απαιτούνται τομές στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, ώστε να ενισχυθεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στα μάτια της κοινής γνώμης.
Το Άρθρο 16 και η πρόκληση των μη κρατικών πανεπιστημίων
Στο επίκεντρο της ακαδημαϊκής συζήτησης βρέθηκε το Άρθρο 16, με τον Σπύρο Βλαχόπουλο να τάσσεται υπέρ της αναθεώρησής του. Το κεντρικό ερώτημα παραμένει οι εγγυήσεις ισότιμης λειτουργίας που πρέπει να διέπουν τα μη κρατικά ιδρύματα σε σχέση με τα δημόσια πανεπιστήμια, ώστε να διασφαλιστεί η ποιότητα της ανώτατης εκπαίδευσης.
Η Λίνα Παπαδοπούλου υπενθύμισε ότι, παρά την αυξανόμενη επιρροή του ενωσιακού δικαίου, το εθνικό Σύνταγμα παραμένει ο βασικός μηχανισμός προστασίας των δικαιωμάτων. Η δυσκαμψία της αναθεωρητικής διαδικασίας καθιστά αναγκαία την αναζήτηση πιο ευέλικτων αλλά και ασφαλών μηχανισμών προσαρμογής στα νέα δεδομένα.
Τα όρια της αναθεωρητικής εξουσίας και η επόμενη μέρα
Η διάκριση ανάμεσα στην προτείνουσα και την αναθεωρητική Βουλή αποτελεί το κλειδί για τη νομιμότητα της διαδικασίας. Ο Κώστας Χρυσόγονος τόνισε ότι η αναθεωρητική αρμοδιότητα είναι αυστηρά οριοθετημένη και δεν μπορεί να μεταβιβαστεί αυθαίρετα, ενώ αναφέρθηκε και στις υπερβάσεις που σημειώθηκαν κατά τη δημοσιονομική κρίση.
Εν αναμονή των επίσημων κινήσεων, νομικοί κύκλοι τονίζουν ότι η επιτυχία της προσπάθειας εξαρτάται από την εφαρμογή των διατάξεων στην πράξη. Η μεγάλη τομή στο Σύνταγμα απαιτεί όχι μόνο νομική αρτιότητα, αλλά και μια νέα κοινωνική συμφωνία που θα επαναφέρει την πίστη των πολιτών στη δύναμη των δημοκρατικών κανόνων.
Πώς παρακολουθούν οι πολίτες τη συνταγματική διαδικασία
- Ενημερωθείτε για τα άρθρα που προτείνονται προς αναθεώρηση από την επίσημη ιστοσελίδα της Βουλής.
- Παρακολουθήστε τις δημόσιες διαβουλεύσεις και τις θέσεις των επιστημονικών φορέων.
- Αναζητήστε αναλύσεις από έγκριτα ινστιτούτα όπως ο Κύκλος Ιδεών για το βάθος των αλλαγών.
- Κατανοήστε τη διαφορά ανάμεσα στις διατάξεις που αλλάζουν και τις θεμελιώδεις αρχές που παραμένουν αμετάβλητες.
