- Το ΣτΕ αναγνώρισε παράνομη παράλειψη του υπουργείου Παιδείας για τη μη εισαγωγή εναλλακτικού μαθήματος.
- Η καθυστέρηση στη θέσπιση του μαθήματος της Ηθικής διαρκεί ήδη δύο σχολικά έτη.
- Το υπουργείο είχε δέσμια αρμοδιότητα να οργανώσει το μάθημα μέχρι το 2022-2023.
- Η απόφαση αφορά άμεσα τον προγραμματισμό για το σχολικό έτος 2025-2026.
- Δύο γονείς δικαιώθηκαν δικαστικά για την έλλειψη ισότιμου μαθήματος στα λύκεια.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας αναγνώρισε επίσημα ότι το υπουργείο Παιδείας παρέλειψε επί δύο συναπτά έτη να προβεί στις απαραίτητες νόμιμες ενέργειες για την εισαγωγή εναλλακτικού μαθήματος στα λύκεια. Η απόφαση αφορά τους μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά, με το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο να υπογραμμίζει την υποχρέωση της Πολιτείας για τη διδασκαλία του μαθήματος της Ηθικής.
| Σχολικό Έτος | Κατάσταση Υποχρέωσης | Απόφαση ΣτΕ |
|---|---|---|
Σχολικό Έτος 2022-2023 | Κατάσταση Υποχρέωσης Λήξη προθεσμίας οργάνωσης | Απόφαση ΣτΕ Διαπιστωμένη παράλειψη |
Σχολικό Έτος 2023-2024 | Κατάσταση Υποχρέωσης Συνεχιζόμενη καθυστέρηση | Απόφαση ΣτΕ Παράνομη αδράνεια |
Σχολικό Έτος 2025-2026 | Κατάσταση Υποχρέωσης Δέσμια αρμοδιότητα έκδοσης αποφάσεων | Απόφαση ΣτΕ Επιτακτική συμμόρφωση |
Η πρόσφατη κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας έρχεται να αναδείξει ένα χρόνιο κενό στην εκπαιδευτική διαδικασία, συνδέοντας την τρέχουσα διοικητική αδράνεια με προγενέστερες αποφάσεις της Ολομέλειας. Το ζήτημα της θρησκευτικής ελευθερίας και της παροχής ισότιμης παιδείας παραμένει στο επίκεντρο της νομικής αντιπαράθεσης μεταξύ γονέων και κράτους.
Το υπουργείο Παιδείας παρέλειψε επί δύο χρόνια να προβεί στις νόμιμες ενέργειες προκειμένου να εισαχθεί στα λύκεια εναλλακτικό μάθημα.
Απόφαση Γ’ Τμήματος Συμβουλίου της Επικρατείας
Η δικαστική κρίση για τη διετή καθυστέρηση
Η αυξημένη σύνθεση του Γ’ Τμήματος του ΣτΕ, υπό την προεδρία του αντιπροέδρου Δημήτρη Μακρή, διαπίστωσε ότι το υπουργείο δεν εκπλήρωσε τη δέσμια αρμοδιότητά του. Συγκεκριμένα, κρίθηκε ότι υπήρξε αδικαιολόγητη καθυστέρηση στη θέσπιση του εναλλακτικού μαθήματος της Ηθικής.
Σύμφωνα με το σκεπτικό των αποφάσεων, το υπουργείο όφειλε να έχει οργανώσει το πλαίσιο διδασκαλίας ήδη από τη λήξη του σχολικού έτους 2022-2023. Η παράλειψη αυτή στερεί από τους μαθητές τη δυνατότητα παρακολούθησης ενός συναφούς περιεχομένου μαθήματος, όπως επιτάσσει το Σύνταγμα.
Προτεινόμενο ΑΣΕΠ: 14.076 μόνιμες προσλήψεις σε υπουργεία το 2026
Ενώ το υπουργείο Παιδείας προωθεί το International Baccalaureate στα δημόσια σχολεία, η δικαιοσύνη επισημαίνει ότι οι βασικές συνταγματικές υποχρεώσεις για το ωρολόγιο πρόγραμμα παραμένουν ανεκπλήρωτες. Η παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας τεκμηριώθηκε με βάση την προσφυγή δύο γονέων.
Το μάθημα της Ηθικής και η δέσμια αρμοδιότητα
Το δικαστήριο τόνισε ότι το εναλλακτικό μάθημα πρέπει να είναι ισότιμο προς το μάθημα των Θρησκευτικών. Η Ηθική προκρίνεται ως η ενδεδειγμένη λύση για τη διασφάλιση της ιδεολογικής ουδετερότητας του εκπαιδευτικού συστήματος.
Η δέσμια αρμοδιότητα σημαίνει ότι η διοίκηση δεν έχει διακριτική ευχέρεια να επιλέξει αν θα εφαρμόσει τον νόμο, αλλά υποχρεούται να εκδώσει τις απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις. Η μη έκδοση αυτών για το σχολικό έτος 2025-2026 κρίθηκε ως παράνομη.
Στους διαδρόμους του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, νομικοί παραστάτες επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή αποτελεί ισχυρό προηγούμενο. Η Πολιτεία καλείται πλέον να επιταχύνει τις διαδικασίες για την απρόσκοπτη υλοποίηση της διδασκαλίας από τον επόμενο Σεπτέμβριο.
Οι επιπτώσεις για το σχολικό έτος 2025-2026
Η απόφαση του ΣτΕ δημιουργεί νέα δεδομένα για τον προγραμματισμό των λυκείων σε ολόκληρη τη χώρα. Το υπουργείο υποχρεούται να καθορίσει άμεσα την ύλη, τα εγχειρίδια και την κατανομή των ωρών για το εναλλακτικό μάθημα.
Παράλληλα, η ηγεσία του υπουργείου, που πρόσφατα προχώρησε σε διαγραφές μη ενεργών φοιτητών, καλείται τώρα να διαχειριστεί τις οργανωτικές προκλήσεις στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η συμμόρφωση με τις δικαστικές αποφάσεις είναι πλέον επιτακτική.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η καθυστέρηση αυτή πλήττει το κύρος της δημόσιας διοίκησης. Η επόμενη μέρα απαιτεί τον άμεσο συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών για την αποκατάσταση της νομιμότητας στα ωρολόγια προγράμματα.
Οδηγός για την απαλλαγή από τα Θρησκευτικά
- Η αίτηση απαλλαγής υποβάλλεται από τους γονείς ή τον ίδιο τον μαθητή αν είναι ενήλικος.
- Δεν απαιτείται πλέον η αναγραφή του θρησκεύματος στην υπεύθυνη δήλωση.
- Η προθεσμία υποβολής ορίζεται συνήθως στην έναρξη του σχολικού έτους.
- Οι μαθητές που απαλλάσσονται υποχρεούνται να παρακολουθούν το εναλλακτικό μάθημα που ορίζει το υπουργείο.
- Ενημερωθείτε από τη διεύθυνση του σχολείου για το τρέχον ωρολόγιο πρόγραμμα.
