Σπέτσες: Η κρίσιμη μάχη στο ΣτΕ για τους 600 μεταλλικούς ιστούς που «ζώνουν» το νησί

Την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου, το Συμβούλιο της Επικρατείας καλείται να δώσει οριστική απάντηση στο «δικαστικό θρίλερ» που διχάζει τις Σπέτσες, σχετικά με την τοποθέτηση 600 μεταλλικών ιστών φωτισμού ύψους 9 μέτρων. Η εκδίκαση των προσφυγών του Δήμου θα κρίνει αν το έργο των 2,6 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης θα ολοκληρωθεί ή αν θα ακυρωθεί οριστικά λόγω αισθητικής αλλοίωσης του ιστορικού διατηρητέου μνημείου.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως κορύφωση μιας μακράς διαμάχης που ξεκίνησε το 2023, θέτοντας σε άμεση σύγκρουση την ανάγκη για εκσυγχρονισμό των υποδομών με την υποχρέωση προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι οι Σπέτσες αποτελούν ένα από τα ελάχιστα νησιά στην Ελλάδα που έχουν χαρακτηριστεί στο σύνολό τους ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, γεγονός που επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς σε κάθε είδους αστική παρέμβαση.

Το χρονικό της αντιπαράθεσης και η «Αττική Οδός» των Σπετσών

Το έργο, που αφορά την κατασκευή δικτύου ηλεκτροφωτισμού σε 16 χιλιόμετρα της περιφερειακής οδού, δρομολογήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 από την Περιφέρεια Αττικής. Η σύμβαση προβλέπει την τοποθέτηση 600 μεταλλικών ιστών ύψους 9 μέτρων, μια κλίμακα που πολλοί κάτοικοι και φορείς παρομοιάζουν με τον φωτισμό μεγάλων αυτοκινητοδρόμων.

Η δικαστική μάχη για τις 600 κολόνες ξεκίνησε όταν το Υπουργείο Πολιτισμού και η Πολεοδομία Πειραιά διέταξαν τη διακοπή των εργασιών. Οι πολέμιοι του έργου υποστηρίζουν ότι η αισθητική υποβάθμιση είναι εξόφθαλμη, καθώς το νησί διατηρεί αυστηρούς κανόνες για την απαγόρευση κυκλοφορίας αυτοκινήτων.

Από την πλευρά του, ο Δήμος Σπετσών επικαλείται λόγους οδικής ασφάλειας, αναφέροντας 43 τροχαία ατυχήματα την τριετία 2022-2024. Ωστόσο, ο αντίλογος επισημαίνει ότι μόλις ένα από αυτά συνέβη βραδινές ώρες στην περιφερειακή οδό, αμφισβητώντας την αναγκαιότητα μιας τόσο βαριάς κατασκευής.

Η παρέμβαση της Αναργυρείου Σχολής και το «μπλόκο» του ΣτΕ

Η Αναργύρειος Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών, που κατέχει το 45% της επιφάνειας του νησιού, πρωτοστάτησε στις αντιδράσεις. Ο πρόεδρός της, Γιάννης Αίσωπος, τονίζει ότι το έργο επεμβαίνει βάναυσα στο οικοσύστημα και αλλοιώνει τη φυσιογνωμία ενός τόπου που προστατεύεται από την πολιτεία.

Τον Ιούνιο του 2025, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων γνωμοδότησε ομόφωνα κατά του έργου, κρίνοντας ότι δεν προσκομίστηκαν οι απαραίτητες κυκλοφοριακές μελέτες. Παρά την αρχική προσωρινή διαταγή αναστολής που είχε εκδοθεί, η υπόθεση περιπλέχθηκε με αλλεπάλληλες δικαστικές αποφάσεις.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται να αποτελέσει δεδικασμένο για το πώς το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί έργα που αλλοιώνουν το τοπίο. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η ταχεία απορρόφησης κονδυλίων δεν μπορεί να υπερβαίνει την περιβαλλοντική νομοθεσία.

Οικονομικό ρίσκο και η επόμενη μέρα για το νησί

Η δήμαρχος Σπετσών, Ευγενία Φραγκιά, προειδοποιεί ότι τυχόν ματαίωση του έργου θέτει σε κίνδυνο την οικονομική επιβίωση του δήμου. Σε περίπτωση ακύρωσης, ο δήμος ενδέχεται να κληθεί να επιστρέψει 2,6 εκατομμύρια ευρώ στο Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία.

Ωστόσο, η ίδια η δήμαρχος έχει παραδεχθεί στο παρελθόν ότι αν υπήρχε τρισδιάστατη απεικόνιση του έργου πριν την ψήφιση, οι αντιδράσεις θα ήταν διαφορετικές. Η έλλειψη διαβούλευσης και η απουσία ενημερωτικών πινακίδων κατά την έναρξη των εργασιών το 2024 ενίσχυσαν το κλίμα δυσπιστίας.

Η απόφαση του Ε΄ Τμήματος του ΣτΕ με την αναβαθμισμένη επταμελή σύνθεση θα κρίνει αν η πολιτιστική κληρονομιά των Σπετσών θα παραμείνει ανέπαφη ή αν οι 600 μεταλλικοί ιστοί θα αποτελέσουν το νέο, αμφιλεγόμενο τοπόσημο του νησιού.