- Η Ελλάδα ανήκει πολιτισμικά και γεωπολιτικά στην Εγγύς Ανατολή λόγω ιστορίας και θρησκείας.
- Το φαινόμενο του Dubaization μεταμορφώνει τα ελληνικά νησιά σε κόμβους αραβικών επενδύσεων.
- Η ελληνική γραφειοκρατία και οι κοινωνικές δομές χαρακτηρίζονται ως «βυζαντινές» και ανατολικές.
- Η χώρα λειτουργεί ως κράτος-ανάχωμα (buffer state) ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή.
- Η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ αποτελεί κεντρικό πυλώνα της νέας ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Ο δημοσιογράφος Σον Μάθιους αναλύει στο νέο του βιβλίο γιατί η Ελλάδα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της Εγγύς Ανατολής, επικαλούμενος τον πολιτισμό, τη θρησκεία και τη γεωπολιτική της θέση. Μέσα από την εισαγωγή του όρου «Dubaization» για τα ελληνικά νησιά και την ανάλυση της «βυζαντινής» γραφειοκρατίας, ο αναλυτής του Middle East Eye προκαλεί τη διαδεδομένη αντίληψη περί αμιγώς δυτικής ταυτότητας.
| Έννοια / Στοιχείο | Περιγραφή & Ανάλυση |
|---|---|
| Dubaization | Τουριστική ανάπτυξη νησιών (Μύκονος, Πάρος) στα πρότυπα του Ντουμπάι. |
| Buffer State | Η Ελλάδα ως κράτος-ανάχωμα ανάμεσα σε Δύση και αναδυόμενη Ανατολή. |
| Frontier State | Η χώρα ως προκεχωρημένο φυλάκιο των δυτικών θεσμών στην περιοχή. |
| Βυζαντινή Γραφειοκρατία | Πολιτική κουλτούρα όπου η οικογένεια και οι άτυπες δομές υπερισχύουν του νόμου. |
| Κύριες Επενδύσεις | Ροές κεφαλαίων από Ισραήλ, Εμιράτα, Κατάρ, Λίβανο και Αίγυπτο. |
| Αισθητική Σύγκλιση | Ομοιότητες της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας με τη Βηρυτό και το Κάιρο. |
Η συζήτηση για τον προσανατολισμό της Ελλάδας ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή δεν είναι νέα, ωστόσο αποκτά νέα δυναμική μέσα από την οπτική του Σον Μάθιους. Η ανάλυσή του έρχεται σε μια στιγμή που οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο αναδιατάσσονται πλήρως, θυμίζοντας ιστορικές περιόδους όπου η περιοχή λειτουργούσε ως ένας ενιαίος πολιτισμικός και οικονομικός χώρος.
Η Ελλάδα σήμερα επηρεάζεται περισσότερο από τους ανατολικούς γείτονές της απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη περίοδο τα τελευταία εκατό χρόνια.
Σον Μάθιους, Δημοσιογράφος & Συγγραφέας
Η «βυζαντινή» συνθήκη και η αισθητική της Ανατολής
Σύμφωνα με τον Μάθιους, το αστικό τοπίο της Αθήνας και ο ορίζοντας της Θεσσαλονίκης παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες με πόλεις όπως η Βηρυτός και το Κάιρο. Η αρχιτεκτονική κληρονομιά, από τα βυζαντινά μνημεία μέχρι τα οθωμανικά χαγιάτια, συνθέτει μια εικόνα που παραπέμπει περισσότερο στον μουσουλμανικό κόσμο παρά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Πέρα από την αισθητική, ο συγγραφέας εστιάζει στις κοινωνικές δομές, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική οικογένεια και η κρατική γραφειοκρατία ακολουθούν ανατολικά πρότυπα. Η έννοια του κράτους-αναχώματος (buffer state) — *δηλαδή μιας πολιτικής οντότητας που μεσολαβεί ανάμεσα σε δύο ανταγωνιστικές δυνάμεις για την αποφυγή σύγκρουσης* — φαίνεται να επανέρχεται στο προσκήνιο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Αυτή η προσέγγιση συνδέεται άμεσα με τις προσπάθειες για διάλογο με την Τουρκία, ο οποίος απαιτεί μια βαθιά κατανόηση των κοινών ιστορικών καταβολών. Η Ελλάδα, παρά την ένταξή της στους δυτικούς θεσμούς, διατηρεί ένα πολιτισμικό υπόστρωμα που την καθιστά προνομιακό συνομιλητή στην περιοχή.
Προτεινόμενο Συρία: Ισχυρή έκρηξη στην περιοχή Μεζά της Δαμασκού
Το φαινόμενο του Dubaization στα ελληνικά νησιά
Ένα από τα πιο προκλητικά σημεία της ανάλυσης είναι ο όρος «Dubaization», τον οποίο ο Μάθιους χρησιμοποιεί για να περιγράψει την τουριστική ανάπτυξη στη Μύκονο και την Πάρο. Η εισροή κεφαλαίων από τον αραβικό κόσμο και το Ισραήλ μεταμορφώνει τα νησιά σε διεθνείς κόμβους πολυτελείας, ακολουθώντας το μοντέλο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Αυτή η οικονομική στροφή δεν περιορίζεται μόνο στον τουρισμό, καθώς οι επενδύσεις από την Τουρκία και τη Μέση Ανατολή επηρεάζουν καθοριστικά την αγορά ακινήτων στην Αθήνα. Αν και η τόνωση της οικονομίας είναι εμφανής, ο Μάθιους προειδοποιεί για την κρίση του κόστους ζωής που πλήττει τους απλούς πολίτες λόγω της ανόδου των τιμών.
Η Ελλάδα ως κράτος-ανάχωμα στη νέα γεωπολιτική σκακιέρα
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών και των δεξαμενών σκέψης, επισημαίνεται από αναλυτές στρατηγικής ότι η Ελλάδα λειτουργεί πλέον ως ένα «προκεχωρημένο φυλάκιο» της Δύσης. Η έννοια του κράτους-συνόρου (frontier state) — *η οποία περιγράφει μια χώρα που βρίσκεται στο μεταίχμιο διαφορετικών πολιτισμικών και γεωπολιτικών σφαιρών επιρροής* — αναδεικνύει την αξία της χώρας για το ΝΑΤΟ και την ΕΕ.
Η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και οι νέες συμμαχίες στον αραβικό κόσμο τοποθετούν την Ελλάδα στο επίκεντρο των εξελίξεων. Όπως αναδείχθηκε και στην πρόσφατη ημερίδα για τη γεωπολιτική, η χώρα μετατρέπεται σε έναν κρίσιμο ενεργειακό και αμυντικό κόμβο που συνδέει την Ευρώπη με την Εγγύς Ανατολή.
Παράλληλα, η αρχιτεκτονική ταυτότητα της Αθήνας συνεχίζει να αποτελεί πεδίο μελέτης, με προσωπικότητες όπως ο Βασίλης Σγούτας να έχουν αναδείξει τη σημασία της διατήρησης της αστικής ψυχής της πόλης. Η σύνθεση του κλασικού παρελθόντος με τις ανατολικές επιρροές δημιουργεί ένα μοναδικό πολιτισμικό κράμα.
Η επόμενη μέρα: Γέφυρα ή προκεχωρημένο φυλάκιο;
Η διακήρυξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή «ανήκομεν εις την Δύσιν» δεν αναιρείται, αλλά εμπλουτίζεται με νέα δεδομένα. Η Ελλάδα δεν κόβει τους δεσμούς της με τους δυτικούς θεσμούς, αλλά αναγνωρίζει ότι η ισχύς της πηγάζει από την ικανότητά της να λειτουργεί ως γέφυρα δύο κόσμων.
Η σταδιακή αποδυνάμωση των παραδοσιακών δυτικών δομών καθιστά το περιβάλλον πιο ασταθές, γεγονός που απαιτεί από την ελληνική ελίτ μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση. Η επιστροφή στην Εγγύς Ανατολή δεν είναι μια οπισθοδρόμηση, αλλά μια στρατηγική προσαρμογή στη νέα παγκόσμια πραγματικότητα.
Πώς να κατανοήσετε τη νέα γεωπολιτική ταυτότητα
- Μελετήστε την ιστορία της Εγγύς Ανατολής για να κατανοήσετε τους δεσμούς της Ελλάδας με το Λεβάντε.
- Παρακολουθήστε τις ροές κεφαλαίων από τα κράτη του Κόλπου στην ελληνική αγορά ακινήτων.
- Αναγνωρίστε τα βυζαντινά και οθωμανικά στοιχεία στην καθημερινή αρχιτεκτονική των ελληνικών πόλεων.
- Ενημερωθείτε για τις στρατηγικές συμφωνίες της Ελλάδας με χώρες της Μέσης Ανατολής.
