- Ο αριθμός των κρατουμένων έφτασε τους 13.583, σημειώνοντας ιστορικό υψηλό δεκαετίας.
- Η πληρότητα σε ορισμένες φυλακές ξεπερνά το 200%, προκαλώντας υγειονομικούς κινδύνους.
- Δύο κρούσματα φυματίωσης στην Κασσαβέτεια σήμαναν συναγερμό στις αρχές.
- Η αυστηροποίηση του Ποινικού Κώδικα το 2024 θεωρείται η κύρια αιτία της αύξησης.
- Υπάρχει μεγάλη ανισορροπία μεταξύ κλειστών και αγροτικών φυλακών στη χώρα.
Στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας βρίσκεται ο αριθμός των κρατουμένων στην Ελλάδα, φτάνοντας τους 13.583 στις αρχές του 2026. Η δραματική υπερπλήρωση των σωφρονιστικών καταστημάτων, που ξεπερνά κατά πολύ τη δυναμικότητα των 10.763 θέσεων, δημιουργεί συνθήκες υγειονομικής βόμβας, όπως μαρτυρούν τα πρόσφατα κρούσματα φυματίωσης.
| Σωφρονιστικό Κατάστημα | Ποσοστό Πληρότητας |
|---|---|
| Νέων Βόλου | 246,2% |
| Τρίπολη | 228,3% |
| Κομοτηνή | 210,4% |
| Εθνικός Μέσος Όρος | 122,9% |
| Τίρυνθα (Αγροτική) | 67,5% |
Η τρέχουσα κρίση στο σωφρονιστικό σύστημα δεν αποτελεί ένα τυχαίο γεγονός, αλλά την κορύφωση μιας δεκαετούς πορείας επιβάρυνσης χωρίς την ανάλογη αναβάθμιση των υποδομών. Από το 2016, όταν οι έγκλειστοι αριθμούσαν 9.611, ο πληθυσμός των φυλακών έχει αυξηθεί σχεδόν κατά το ένα τρίτο, φέρνοντας το σύστημα στα όρια της λειτουργικής κατάρρευσης.
Η αύξηση του αριθμού των κρατουμένων δεν προκύπτει από μόνη της, αλλά ουσιαστικά κατασκευάζεται από την αλυσίδα του ποινικού μηχανισμού.
Κώστας Κοσμάτος, Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ
Η ακτινογραφία της υπερφόρτωσης: Τα στοιχεία του 2026
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής, η κατάσταση στις αρχές του 2026 είναι οριακή. Ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων ανέρχεται σε 13.583 άτομα, την ώρα που η επίσημη χωρητικότητα των φυλακών δεν υπερβαίνει τις 10.763 θέσεις.
Η αριθμητική αυτή «έκρηξη» μεταφράζεται σε ποσοστά πληρότητας που προκαλούν ίλιγγο. Σε ορισμένα καταστήματα, όπως αυτό του Βόλου ή της Τρίπολης, ο πληθυσμός των εγκλείστων υπερβαίνει το 200% της προβλεπόμενης δυναμικότητας, καθιστώντας την καθημερινή διαβίωση εξαιρετικά δυσχερή.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα σε μόλις ένα έτος, ο αριθμός των κρατουμένων αυξήθηκε κατά 2.099 άτομα. Αυτή η ραγδαία μεταβολή επιτείνει τις ελλείψεις σε προσωπικό και δυσκολεύει τον έλεγχο της ασφάλειας εντός των θαλάμων κράτησης.
Υγειονομικός κίνδυνος και το «καμπανάκι» της Κασσαβέτειας
Η εμφάνιση δύο κρουσμάτων φυματίωσης στις φυλακές Κασσαβέτειας λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάδειξη των κινδύνων. Οι συνθήκες έντονου συνωστισμού και ο περιορισμένος αερισμός στους θαλάμους δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για τη μετάδοση λοιμωδών νοσημάτων.
Προτεινόμενο Σέρρες: Ποινή φυλάκισης 24 μηνών σε καθηγήτρια που φίμωσε μαθητή με χαρτοταινία
Παρά τις προσπάθειες για αναβάθμιση της ψυχιατρικής φροντίδας και την ένταξη δομών στο ΕΣΥ, η γενική υγειονομική εικόνα παραμένει προβληματική. Όπως έχει επισημανθεί σε ευρωπαϊκές έρευνες για την υγεία των κρατουμένων, ο υπερπληθυσμός στερεί από τους έγκλειστους βασικά δικαιώματα περίθαλψης.
Η κατάσταση στην Κασσαβέτεια δεν είναι μεμονωμένη, καθώς η υπερπλήρωση κατά 122,9% σε εθνικό επίπεδο καθιστά αδύνατη την τήρηση των πρωτοκόλλων υγιεινής. Η δημόσια υγεία απειλείται άμεσα, καθώς οι φυλακές λειτουργούν ως κλειστά οικοσυστήματα με υψηλό ιικό φορτίο.
Η «κατασκευασμένη» κρίση: Ο νέος Ποινικός Κώδικας
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του αναπληρωτή καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΔΠΘ, Κώστα Κοσμάτου, η αύξηση αυτή δεν είναι τυχαία. Πρόκειται για ένα «κατασκευασμένο» φαινόμενο που απορρέει από την αυστηροποίηση της ποινικής νομοθεσίας και τον νέο Ποινικό Κώδικα του 2024.
Η στόχευση στη λεγόμενη «χαμηλή» εγκληματικότητα οδήγησε σε μαζικές φυλακίσεις ατόμων που παλαιότερα θα λάμβαναν εναλλακτικές ποινές. Αυτή η πολιτική μηδενικής ανοχής γεμίζει τα κελιά, χωρίς όμως να συνοδεύεται από την ανέγερση νέων πτερύγων ή φυλακών.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη αποδίδει την αύξηση στις επιτυχίες της ΕΛ.ΑΣ. κατά του οργανωμένου εγκλήματος. Ωστόσο, η δυσαναλογία μεταξύ συλλήψεων και διαθέσιμων κλινών παραμένει το βασικό αγκάθι της σωφρονιστικής πολιτικής.
Η επόμενη μέρα και οι διεθνείς συγκρίσεις
Η Ελλάδα εμφανίζει εικόνα ανάλογη με κράτη όπως η Γαλλία και η Ιταλία, όπου η πληρότητα κινείται επίσης σε επίπεδα άνω του 115%. Παρά ταύτα, οι καταδίκες από διεθνή δικαστήρια για τις συνθήκες κράτησης αποτελούν μόνιμο κίνδυνο για τη χώρα μας.
Ενώ γίνονται προσπάθειες για την κοινωνική επανένταξη μέσω της εκπαίδευσης, ο συνωστισμός ακυρώνει στην πράξη κάθε σωφρονιστική προσπάθεια. Η ανάγκη για πολιτικές αποσυμφόρησης ή άμεση επέκταση των υποδομών κρίνεται πλέον επιτακτική.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, υπηρεσιακοί παράγοντες τονίζουν ότι η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο. Χωρίς μια στρατηγική αποσυμφόρησης, η ασφάλεια τόσο των κρατουμένων όσο και του προσωπικού θα συνεχίσει να βρίσκεται σε διαρκή διακινδύνευση.
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα δικαιώματα υγείας
- Κάθε κρατούμενος δικαιούται πρόσβαση σε βασική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ανεξαρτήτως συνθηκών κράτησης.
- Σε περιπτώσεις λοιμωδών νοσημάτων, οι αρχές υποχρεούνται να εφαρμόζουν πρωτόκολλα απομόνωσης και απολύμανσης.
- Ο υπερπληθυσμός μπορεί να αποτελέσει νομική βάση για προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
- Η μεταγωγή σε αγροτικές φυλακές απαιτεί συγκεκριμένες προϋποθέσεις που σχετίζονται με το ύψος της ποινής και τη διαγωγή.
