- Το 48% των 16χρονων στην Ελλάδα εμφανίζει ενδείξεις εθισμού στα social media.
- Η κυβέρνηση σχεδιάζει απαγόρευση πρόσβασης για εφήβους κάτω των 15-16 ετών.
- Το Kids Wallet θα αποτελέσει το εργαλείο για την ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας.
- Η απαγόρευση κινητών στα σχολεία μείωσε τις αποβολές κατά 50% το 2025.
Η ελληνική κυβέρνηση προχωρά σε καθολική απαγόρευση της πρόσβασης των εφήβων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι το 48% των 16χρονων στην Ελλάδα εμφανίζει ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης. Η επαλήθευση της ηλικίας θα πραγματοποιείται μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας Kids Wallet, σε μια προσπάθεια ανάσχεσης των κινδύνων κατάθλιψης, άγχους και του κυβερνοεκφοβισμού που πλήττουν τη νέα γενιά.
| Χαρακτηριστικό | Ποσοστό / Στοιχείο |
|---|---|
| Προβληματική ενασχόληση (16χρονοι) | 48,0% |
| Χρήση 4+ ώρες (Καθημερινές) | 40,5% |
| Χρήση 4+ ώρες (Σαββατοκύριακο) | 64,9% |
| Μείωση αποβολών στα σχολεία (2025) | ~50% |
| Προτεινόμενο όριο ηλικίας | 15 ή 16 έτη |
| Εργαλείο επαλήθευσης | Kids Wallet |
Η συζήτηση για τον περιορισμό της ψηφιακής ζωής των ανηλίκων δεν αποτελεί πλέον μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια επείγουσα κοινωνική ανάγκη που επιβάλλεται από τη ραγδαία μεταβολή των προτύπων κοινωνικοποίησης. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας παγκόσμιας ανησυχίας για την ψυχική υγεία των νέων, καθώς η μετάβαση από την οργανική επαφή στην αλγοριθμική διαμεσολάβηση έχει δημιουργήσει νέα περιβάλλοντα εξάρτησης.
Για τους εφήβους τα social media είναι σαν το νερό. Μπορεί να απαγορευθεί σε κάποιον το νερό;
Γιώργος Φλώρος, Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής ΑΠΘ
Τα αποκαλυπτικά στοιχεία για τον ψηφιακό εθισμό
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Κ, τα ευρήματα της πανελλήνιας έρευνας του ΕΠΙΨΥ «Κώστας Στεφανής» για το 2025 είναι σοκαριστικά. Περισσότεροι από δύο στους πέντε 16χρονους αφιερώνουν τουλάχιστον 4 ώρες καθημερινά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ποσοστό που εκτοξεύεται στο 64,9% κατά τα Σαββατοκύριακα.
Η αύξηση της χρήσης από το 2019 έως το 2024 κρίνεται ως στατιστικά σημαντική, ιδιαίτερα για τα αγόρια, αναδεικνύοντας μια τάση που φαίνεται να παγιώνεται. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι όταν η ενασχόληση ξεπερνά το 30% του ελεύθερου χρόνου, τότε μπορούμε να μιλάμε επίσημα για κατάσταση εθισμού.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της εκπαίδευσης, η συνεχή έκθεση ενισχύει το φαινόμενο FOMO (Fear of Missing Out), δηλαδή τον φόβο της κοινωνικής απομόνωσης. Αυτό το ψυχολογικό υπόστρωμα λειτουργεί ως καταλύτης για την εμφάνιση συμπτωμάτων κατάθλιψης και έντονου στρες στους εφήβους.
Η «εθιστική αρχιτεκτονική» και οι κίνδυνοι της Τεχνητής Νοημοσύνης
Οι πλατφόρμες δεν είναι ουδέτερα εργαλεία, αλλά λειτουργούν βάσει μιας εθιστικής αρχιτεκτονικής που χρησιμοποιεί χειραγωγικούς αλγορίθμους. Ο αλγόριθμος είναι αυτός που «αποφασίζει» τη ροή του περιεχομένου, εγκλωβίζοντας τον χρήστη σε έναν ατέρμονο κύκλο επιβράβευσης μέσω των likes και των views.
Παράλληλα, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης προσθέτει ένα νέο επίπεδο επικινδυνότητας, ειδικά όταν τα παιδιά πέφτουν στην παγίδα του ανθρωπομορφισμού. Η λανθασμένη εντύπωση ότι συνομιλούν με άνθρωπο μέσω των chatbots μπορεί να οδηγήσει σε προβληματικούς διαλόγους με απρόβλεπτες συνέπειες.
Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος έκθεσης σε πορνογραφικό περιεχόμενο ή εμπειρίες παράνομου τζόγου. Η κατοχή smartphone πριν από την ηλικία των 12 ετών έχει ήδη συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για ανεπαρκή ύπνο και παχυσαρκία, προβλήματα που επιδεινώνονται κατά την έναρξη της εφηβείας.
Το Kids Wallet και το μοντέλο της Αυστραλίας
Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει σοβαρά την εφαρμογή ενός αυστηρού πλαισίου, ακολουθώντας το παράδειγμα της Αυστραλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό παίζει το Kids Wallet, η πλατφόρμα που θα αναλάβει την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών κατά την εγγραφή τους.
Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης προσανατολίζεται στον αποκλεισμό πλατφορμών με συνεχή ροή βίντεο (TikTok, Instagram Reels), αλλά όχι εφαρμογών που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για ανταλλαγή μηνυμάτων. Στο στόχαστρο μπαίνουν επίσης και οι πλατφόρμες διαδικτυακών παιχνιδιών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η απαγόρευση των κινητών στα σχολεία, που ισχύει από τον Σεπτέμβριο του 2024, έχει ήδη αποφέρει καρπούς. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι αποβολές μαθητών μειώθηκαν κατά 50% το 2025, γεγονός που αποδίδεται στη βελτίωση της συγκέντρωσης μέσα στην τάξη.
Η οικοδόμηση της ψηφιακής νοημοσύνης
Παρά τις αντιδράσεις που διατυπώνονται διεθνώς περί περιορισμού της γνώσης, η οριζόντια απαγόρευση θεωρείται από πολλούς ως το απαραίτητο «φρένο». Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι το μέτρο πρέπει να συνοδεύεται από την ενίσχυση των εξωσχολικών δραστηριοτήτων και του αθλητισμού.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι ο στόχος δεν είναι η τιμωρία, αλλά η οικοδόμηση ψηφιακής ενσυναίσθησης. Οι έφηβοι πρέπει να μάθουν να χτίζουν ζωές στον πραγματικό κόσμο, αναγνωρίζοντας τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους στον ψηφιακό χώρο.
Η επόμενη μέρα απαιτεί συνεργασία γονέων και εκπαιδευτικών, καθώς η απαγόρευση από μόνη της δεν αρκεί. Η βαρεμάρα χωρίς οθόνη μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για δημιουργικότητα, αρκεί τα παιδιά να βρουν την απαραίτητη κατανόηση και υποστήριξη από το περιβάλλον τους.
Πώς να διαχειριστείτε την ψηφιακή ζωή των εφήβων
- Θέστε σαφή χρονικά όρια στη χρήση συσκευών, αποφεύγοντας την ενασχόληση αργά το βράδυ.
- Ενθαρρύνετε δραστηριότητες στον πραγματικό κόσμο, όπως ο αθλητισμός και οι κοινωνικές συναναστροφές.
- Συζητήστε ανοιχτά για τους κινδύνους του κυβερνοεκφοβισμού και της αλγοριθμικής χειραγώγησης.
- Εκπαιδεύστε τα παιδιά στην αναγνώριση του ανθρωπομορφισμού στα AI chatbots.
- Λειτουργήστε ως πρότυπο, περιορίζοντας τη δική σας χρήση smartphone μπροστά τους.
