Σχολικές επιτροπές: Καθολικό κλείσιμο και μεταφορά αρμοδιοτήτων στους δήμους μετά τα οικονομικά σκάνδαλα

Σε καθολική κατάργηση των σχολικών επιτροπών προχωρά το Υπουργείο Εσωτερικών, μετά από ελέγχους που αποκάλυψαν σοβαρή κακοδιαχείριση και «μαύρες τρύπες» στα ταμεία. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μέλους επιτροπής που στοιχημάτισε χιλιάδες ευρώ από το σχολικό ταμείο σε αγώνες του Champions League, ενώ δύο στις τρεις επιτροπές αδυνατούν να προσδιορίσουν τα χρέη τους.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της πρώτης φάσης καταργήσεων που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2024, όταν έκλεισαν οι επιτροπές που διαχειρίζονταν λιγότερα από 100 σχολεία. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια χαοτική κατάσταση, όπου η έλλειψη οργανωτικής δομής και ασφαλιστικών δικλίδων επέτρεψε σε ορισμένους να διαχειρίζονται το δημόσιο χρήμα με πρακτικές που παραπέμπουν στην εποχή των «greek statistics».

Τα ευρήματα των ελέγχων και η επιστροφή στα «τεφτέρια»

Οι έλεγχοι των στελεχών του Υπουργείου Εσωτερικών έφεραν στο φως απίστευτες περιπτώσεις κακοδιαχείρισης. Σε έναν από τους μεγαλύτερους δήμους της χώρας, μέλος σχολικής επιτροπής χρησιμοποίησε χιλιάδες ευρώ που προορίζονταν για τις ανάγκες των μαθητών προκειμένου να παίξει διαδικτυακό στοίχημα. Η αποκάλυψη αυτή λειτούργησε ως καταλύτης για την απόφαση του υπουργού Θοδωρή Λιβάνιου να βάλει οριστικό τέλος στο υφιστάμενο καθεστώς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι 54 σχολικές επιτροπές που παρέμειναν ενεργές σε 21 δήμους λειτουργούσαν χωρίς εγκεκριμένους προϋπολογισμούς και τηρούσαν μόνο απλά βιβλία εισπράξεων. Η εικόνα αυτή οδήγησε το υπουργείο στο συμπέρασμα ότι οι επιτροπές αυτές αποτελούν τα μοναδικά Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου στη χώρα χωρίς καμία απολύτως υπηρεσιακή δομή ή μόνιμο προσωπικό.

Οικονομική ασφυξία και απλήρωτες υποχρεώσεις

Η δημοσιονομική εικόνα είναι αποκαρδιωτική, καθώς οι σχολικές επιτροπές 8 δήμων δήλωσαν αδυναμία να προσδιορίσουν το ύψος των απλήρωτων υποχρεώσεών τους. Παράλληλα, επιτροπές σε 5 δήμους έχουν αναλάβει δεσμεύσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τους διαθέσιμους πόρους τους, καθιστώντας αδύνατη την εξόφληση προμηθευτών για βασικές ανάγκες όπως η θέρμανση και η καθαριότητα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η κατάσταση αυτή εγκυμονεί κινδύνους για την εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων. Εν αναμονή των νέων ρυθμίσεων, το υπουργείο ανακοίνωσε έκτακτη χρηματοδότηση 28 εκατ. ευρώ, με την αυστηρή προειδοποίηση ότι τα χρήματα αυτά πρέπει να διατεθούν αποκλειστικά για την κάλυψη των λειτουργικών κενών και όχι για την κάλυψη παλαιών «αμαρτιών».

Αντιδράσεις από δήμους και αντιπολίτευση

Η απόφαση για καθολική κατάργηση δεν πέρασε χωρίς αντιδράσεις. Ο τομεάρχης Παιδείας του ΠΑΣΟΚ, Στέφανος Παραστατίδης, έκανε λόγο για «γραφειοκρατικό συγκεντρωτισμό» και διαχειριστικό αδιέξοδο, υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά των αρμοδιοτήτων στους δήμους μετατρέπει τους διευθυντές σχολείων σε λογιστές. Πολλοί δήμαρχοι εκφράζουν επίσης φόβους για καθυστερήσεις στις πληρωμές λόγω της δυσκινησίας των δημοτικών οικονομικών υπηρεσιών.

Από την πλευρά του, ο Θοδωρής Λιβάνιος ξεκαθάρισε ότι με το νέο καθεστώς οι δαπάνες θα ενταχθούν στους κανόνες του Παρατηρητηρίου Οικονομικής Αυτοτέλειας. Αυτό σημαίνει ότι οι δήμοι θα υποχρεούνται να τηρούν τα διεθνή λογιστικά πρότυπα και να ακολουθούν τις διατάξεις του Π.Δ. 80/2016 περί αναλήψεων υποχρεώσεων, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια που έλειπε από τα «τεφτέρια» του παρελθόντος.

Η επόμενη μέρα για τη σχολική στέγη

Η μετάβαση στο νέο μοντέλο διαχείρισης αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026, με στόχο την πλήρη ψηφιοποίηση των πληρωμών. Οι δήμοι θα αναλάβουν πλέον την αποκλειστική ευθύνη για τη συντήρηση των υποδομών και την προμήθεια αναλωσίμων, ενώ οι δαπάνες θα ελέγχονται κεντρικά από το Υπουργείο Εσωτερικών μέσω μηνιαίων αναφορών.

Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από την ταχύτητα με την οποία οι οικονομικές υπηρεσίες των ΟΤΑ θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις καθημερινές, πιεστικές ανάγκες των σχολείων. Η εξάλειψη φαινομένων όπως ο παράνομος στοιχηματισμός δημόσιου χρήματος αποτελεί το πρώτο βήμα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη διαχείριση της σχολικής περιουσίας.