- Ακυρώθηκε ομιλία του Σάκη Μουμτζή στον Βόλο μετά από πολιτικές πιέσεις.
- Η Περιφέρεια Θεσσαλίας παρενέβη επικαλούμενη φόβους για επεισόδια.
- Η αντίδραση αφορούσε το συγγραφικό έργο του ομιλητή για το ΕΑΜ.
- Ο συγγραφέας καταγγέλλει ότι η ελευθερία του λόγου είναι υπό διαπραγμάτευση.
- Η Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου χαρακτήρισε απαράδεκτες τις παρεμβάσεις.
Η ακύρωση της ομιλίας του συγγραφέα Σάκη Μουμτζή στον Βόλο για το Ολοκαύτωμα προκαλεί έντονες συζητήσεις για τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης στην Ελλάδα. Μετά από πιέσεις πολιτικών οργανώσεων και την παρέμβαση της Περιφέρειας Θεσσαλίας, η προγραμματισμένη εκδήλωση μνήμης ματαιώθηκε, αναδεικνύοντας τη σύγκρουση μεταξύ ιστορικής μνήμης και ιδεολογικής πόλωσης.
| Χαρακτηριστικό | Περιγραφή |
|---|---|
| Ομιλητής | Σάκης Μουμτζής (Συγγραφέας/Αρθρογράφος) |
| Θέμα Ομιλίας | Το Ολοκαύτωμα και η Θεία Κωμωδία του Δάντη |
| Διοργανωτής | Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου |
| Αιτία Ακύρωσης | Πιέσεις από πολιτικές συλλογικότητες & Περιφέρεια Θεσσαλίας |
| Συνδιοργανωτής | Περιφέρεια Θεσσαλίας |
Η πρόσφατη ματαίωση της εκδήλωσης στον Βόλο δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά αντανακλά το παρασκήνιο μιας βαθιάς ιδεολογικής αντιπαράθεσης που υπερβαίνει το θέμα του Ολοκαυτώματος. Η στοχοποίηση του ομιλητή δεν βασίστηκε στο περιεχόμενο της συγκεκριμένης ομιλίας, αλλά στο συνολικό συγγραφικό του έργο, το οποίο στέκεται επικριτικά απέναντι σε ιστορικές δομές όπως το ΕΑΜ.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας ευρύτερης τάσης όπου η ιστορική έρευνα και ο δημόσιος λόγος προσκρούουν σε πολιτικές ευαισθησίες, καθιστώντας την ελευθερία του λόγου αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης. Η ανάγκη για τη διατήρηση της ιστορικής συνείδησης, όπως συμβαίνει με τη δημιουργία του Πάρκου Μνήμης, έρχεται συχνά σε σύγκρουση με τις συλλογικές μνήμες που διεκδικούν το μονοπώλιο της αλήθειας.
Η ελευθερία του λόγου, την οποία θεωρούσαμε δεδομένη, είναι, δυστυχώς, υπό διαπραγμάτευση.
Σάκης Μουμτζής, Συγγραφέας
Το χρονικό των πιέσεων και η παρέμβαση της Περιφέρειας
Ο Σάκης Μουμτζής επρόκειτο να αναπτύξει το θέμα «Το Ολοκαύτωμα και η Θεία Κωμωδία του Δάντη», μια ομιλία που, όπως προκύπτει από το κείμενο, δεν περιείχε κανένα αμφιλεγόμενο στοιχείο. Ωστόσο, καθώς πλησίαζε η ημερομηνία της εκδήλωσης, τοπικές οργανώσεις του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Αριστεράς και συλλογικότητες φιλικές προς το ΕΑΜ άσκησαν ασφυκτικές πιέσεις.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Κ, ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας, Δημήτρης Κουρέτας, ενημέρωσε την Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου πως η εκδήλωση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με τον συγκεκριμένο ομιλητή. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας, ως συνδιοργανώτρια, επικαλέστηκε πληροφορίες για πιθανές ταραχές, οδηγώντας τελικά στη ματαίωση της ομιλίας.
Ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας, Μαρσέλ Σολομών, χαρακτήρισε τις πιέσεις «απαράδεκτες», τονίζοντας ότι τα κριτήρια επιλογής του ομιλητή δεν ήταν πολιτικά. Η επιλογή βασίστηκε στη διαρκή στήριξη του συγγραφέα προς το Ισραήλ σε δύσκολες περιόδους, γεγονός που τόνωνε το ηθικό της κοινότητας.
Η ελευθερία του λόγου απέναντι στο «ρόπαλο» της μειοψηφίας
Ο ίδιος ο Σάκης Μουμτζής επισημαίνει ότι η ελευθερία του λόγου δοκιμάζεται 250 χρόνια μετά τον Βολταίρο. Στην προκειμένη περίπτωση, η αρχή του Βολταίρου — η οποία πρεσβεύει την απόλυτη προστασία της έκφρασης ακόμη και για απόψεις με τις οποίες διαφωνούμε ριζικά — φαίνεται να υποχωρεί μπροστά στην απειλή της βίας.
«Από τη μία πλευρά βρίσκεται η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών και από την άλλη φωνασκούσες μειοψηφίες που αντί για τον λόγο επιλέγουν να κρατούν ρόπαλο», δηλώνει ο συγγραφέας. Η αδυναμία της πολιτείας να εγγυηθεί την ομαλή διεξαγωγή μιας εκδήλωσης μνήμης αποτελεί, κατά τον ίδιο, μια ήττα του ορθολογισμού.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων πολιτικών αναλυτών, τέτοια περιστατικά ενισχύουν την κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) στην Ελλάδα. Επισημαίνεται ότι όταν ο φόβος των επεισοδίων υπαγορεύει τη λίστα των ομιλητών, η δημοκρατική πολυφωνία αυτοπεριορίζεται επικίνδυνα.
Αντισημιτισμός και η εργαλειοποίηση της μνήμης
Το ζήτημα προσλαμβάνει και διαστάσεις αντισημιτισμού, καθώς επιχειρήθηκε να επιβληθεί στον ομιλητή μια συγκεκριμένη ατζέντα για τη Γάζα. Η προσπάθεια υπαγόρευσης του περιεχομένου μιας ομιλίας για το Ολοκαύτωμα υποβαθμίζει το ιστορικό βάρος του εγκλήματος των Ναζί.
Η διατήρηση της μνήμης των θυμάτων πρέπει να λειτουργεί ως θώρακας της Δημοκρατίας και όχι ως πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης. Η εργαλειοποίηση του πόνου μιας κοινότητας για την εξυπηρέτηση τρέχουσων πολιτικών σκοπιμοτήτων αποτελεί προσβολή προς τα θύματα του Ολοκαυτώματος.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών εκφράζεται ο προβληματισμός ότι η υποχώρηση στις απειλές δημιουργεί ένα αρνητικό προηγούμενο. Η ελευθερία του λόγου δεν μπορεί να είναι υπό αίρεση, ειδικά όταν πρόκειται για εκδηλώσεις που στοχεύουν στην εθνική και κοινωνική ενότητα.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Η ακύρωση αυτή επαναφέρει στη μνήμη παρόμοια περιστατικά του παρελθόντος, όπου ο δημόσιος διάλογος φιμώθηκε από την απειλή της φασαρίας. Η κοινωνία καλείται να αποφασίσει αν θα επιτρέψει σε οργανωμένες μειοψηφίες να καθορίζουν το πλαίσιο της δημόσιας συζήτησης.
Ο Σάκης Μουμτζής καταλήγει ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και φλέγον. Η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης απαιτεί θάρρος από τους θεσμούς και άρνηση υποταγής στον εκφοβισμό. Η επόμενη μέρα απαιτεί μια ειλικρινή συζήτηση για το πώς η Δημοκρατία θα προστατεύσει τον λόγο απέναντι στο «ρόπαλο».
