- Το SAFE-AORTA προβλέπει τον κίνδυνο ρήξης κοιλιακής αορτής μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
- Η ρήξη αορτής έχει ποσοστό θνητότητας που υπερβαίνει το 80%.
- Δημιουργείται ένα «ψηφιακό δίδυμο» της αορτής για κάθε ασθενή.
- Η εφαρμογή θα είναι έτοιμη για κλινική χρήση μετά από δοκιμαστική περίοδο ενός έτους.
- Συμμετέχουν επτά ελληνικά πανεπιστήμια και δύο μεγάλα πανεπιστημιακά νοσοκομεία.
Μια πρωτοποριακή εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, το SAFE-AORTA, αναπτύχθηκε από επτά ελληνικά πανεπιστήμια με στόχο την πρόβλεψη της ρήξης κοιλιακής αορτής. Δεδομένου ότι η ρήξη αυτή αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία αιφνίδιου θανάτου στον δυτικό κόσμο, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει χιλιάδες ζωές, καθώς οι πιθανότητες επιβίωσης μετά το συμβάν είναι μικρότερες από 20%.
| Παράμετρος | Στοιχείο / Τιμή |
|---|---|
| Φορέας Συντονισμού | Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο |
| Συνεργαζόμενα Νοσοκομεία | «Αττικόν», ΠΓΝ Λάρισας |
| Κρίσιμο Όριο Χειρουργείου | 5,5 εκατοστά (διάμετρος) |
| Ποσοστό Θνητότητας Ρήξης | Άνω του 80% |
| Διάρκεια Δοκιμαστικής Φάσης | 1 έτος |
| Πηγή Χρηματοδότησης | Ελλάδα 2.0 (Ταμείο Ανάκαμψης) |
Η ανάπτυξη του SAFE-AORTA έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό στην προληπτική ιατρική, καθώς το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ) χαρακτηρίζεται συχνά ως «σιωπηλός δολοφόνος». Η πάθηση αυτή συνήθως δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα μέχρι τη στιγμή της μοιραίας ρήξης, καθιστώντας τον τυχαίο εντοπισμό κατά τη διάρκεια ενός υπερηχογραφήματος τη μοναδική ελπίδα για πολλούς ασθενείς.
Η νέα τεχνολογία βασίζεται στη μηχανική μάθηση και την ανάλυση τεράστιου όγκου δεδομένων, προσφέροντας στους χειρουργούς ένα πολύτιμο εργαλείο υποστήριξης. Αυτή η προσπάθεια εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακού μετασχηματισμού της υγείας, παρόμοια με τον ψηφιακό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης που αναμένεται να ενισχύσει το ΕΣΥ το επόμενο διάστημα.
Φτιάξαμε ένα σύστημα που προλέγει τι θα συμβεί. Κάτι σαν Πυθία που δεν μασάει φύλλα αλλά δεδομένα.
Χρήστος Μανόπουλος, Διευθυντής Εργαστηρίου ΕΜΠ
Πώς η τεχνητή νοημοσύνη «διαβάζει» τον κίνδυνο ρήξης
Το σύστημα SAFE-AORTA δεν περιορίζεται μόνο στη μέτρηση της διαμέτρου της αορτής, η οποία παραδοσιακά θεωρείται το κύριο κριτήριο για χειρουργική επέμβαση. Αν και το όριο των 5,5 εκατοστών παραμένει η διεθνής πρακτική, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι υπάρχουν περιπτώσεις ρήξης ακόμα και στα 3,5 εκατοστά, γεγονός που καθιστά την πρόβλεψη εξαιρετικά σύνθετη.
Η εφαρμογή τροφοδοτείται με αξονικές αγγειογραφίες, εξετάσεις αίματος, μετρήσεις ταχύτητας ροής και το ιστορικό του ασθενούς. Μέσω αυτών, το ΑΙ δημιουργεί ένα «ψηφιακό δίδυμο» της αορτής του κάθε ασθενούς, επιτρέποντας στους γιατρούς να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τις μεταβολές και την επικινδυνότητα.
Προτεινόμενο Έκτακτο δελτίο ΕΜΥ: Ισχυρές καταιγίδες – Πυκνά χιόνια από την Τετάρτη
Το ψηφιακό δίδυμο και η παρακολούθηση μέσω smartwatch
Μια από τις πιο καινοτόμες πτυχές του έργου είναι η χρήση φορητών συσκευών (smartwatches) για τη συνεχή συλλογή δεδομένων. Ο ασθενής θα φορά ένα έξυπνο ρολόι που θα καταγράφει κρίσιμες λειτουργίες και θα στέλνει τα στοιχεία απευθείας στο σύστημα SAFE-AORTA, ειδοποιώντας τον γιατρό αν προκύψει κάποιο «καμπανάκι» κινδύνου.
Αυτή η προσέγγιση θυμίζει το ψηφιακό βραχιολάκι που εφαρμόζεται ήδη σε νοσοκομεία για τη μείωση της αναμονής, αποδεικνύοντας τη στροφή προς τις wearable τεχνολογίες. Ο θεράπων ιατρός θα μπορεί πλέον να λαμβάνει εξατομικευμένες ειδοποιήσεις, βελτιώνοντας δραματικά τον χρόνο αντίδρασης σε περίπτωση επιδείνωσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγγειοχειρουργικής κοινότητας, η χρήση τέτοιων συστημάτων μπορεί να μειώσει την αβεβαιότητα στη διάγνωση. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ιατρικής τεχνολογίας ότι το εργαλείο αυτό λειτουργεί συμβουλευτικά, ενισχύοντας την κλινική απόφαση χωρίς να υποκαθιστά την τελική κρίση του επιστήμονα.
Από το εργαστήριο στην κλινική πράξη
Το έργο SAFE-AORTA, το οποίο συντονίζεται από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, βρίσκεται πλέον στο στάδιο της κλινικής δοκιμής. Μετά από μια δοκιμαστική περίοδο ενός έτους στις αγγειοχειρουργικές κλινικές του Νοσοκομείου «Αττικόν» και του Πανεπιστημιακού Λάρισας, η εφαρμογή θα είναι έτοιμη για ευρεία χρήση.
Η συνεργασία μεταξύ επτά ακαδημαϊκών ιδρυμάτων υπογραμμίζει τη σημασία της διεπιστημονικότητας στην αντιμετώπιση κρίσιμων υγειονομικών προκλήσεων. Η χρηματοδότηση από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Ελλάδα 2.0) διασφαλίζει ότι η χώρα μας παραμένει στην πρωτοπορία της βιοϊατρικής τεχνολογίας.
Εν αναμονή των τελικών αποτελεσμάτων, οι ειδικοί τονίζουν ότι η πρόληψη παραμένει το ισχυρότερο όπλο. Η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινή ιατρική πρακτική δεν είναι πλέον σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά μια χειροπιαστή πραγματικότητα που υπόσχεται να αλλάξει τον χάρτη της δημόσιας υγείας.
Πώς να προστατευτείτε από το ανεύρυσμα
- Πραγματοποιήστε προληπτικό υπέρηχο κοιλίας αν είστε άνω των 65 ετών ή καπνιστής.
- Ελέγχετε τακτικά την αρτηριακή σας πίεση για την αποφυγή καταπόνησης των αγγείων.
- Ενημερώστε τον γιατρό σας αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ανευρύσματος.
- Ακολουθήστε υγιεινή διατροφή για τον περιορισμό της αθηρωματικής πλάκας.
