- Ανάπτυξη φορητής συσκευής από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο για άμεσο έλεγχο τροφίμων.
- Χρήση τεχνητής νοημοσύνης για ανίχνευση νοθείας και παθογόνων σε δευτερόλεπτα.
- Δυνατότητα ελέγχου ολόκληρης της παραγωγής αντί για περιορισμένα δείγματα.
- Στόχος η μελλοντική χρήση της τεχνολογίας από τους καταναλωτές μέσω smartphones.
- Έλλειψη κρατικής στήριξης και νομοθεσίας παρά τη διεθνή αναγνώριση της καινοτομίας.
Μια επαναστατική συσκευή που αναπτύχθηκε στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών υπό τον καθηγητή Γεώργιο-Ιωάννη Νυχά υπόσχεται να φέρει πλήρη διαφάνεια στην τροφική αλυσίδα. Χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη και βιομιμητικούς αισθητήρες, ο «ψηφιακός ντετέκτιβ» ανιχνεύει νοθεία και παθογόνα σε δευτερόλεπτα, προστατεύοντας τη δημόσια υγεία πριν το προϊόν φτάσει στο ράφι.
| Χαρακτηριστικό | Περιγραφή / Απόδοση |
|---|---|
| Εφευρέτης | Γεώργιος-Ιωάννης Νυχάς (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο) |
| Τεχνολογίες | AI, Machine Learning, Φασματοσκοπία, Blockchain |
| Χρόνος Ανάλυσης | Δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά |
| Πεδίο Εφαρμογής | Κρέας, Ψάρι, Γάλα, Φρούτα, Λαχανικά |
| Δείγματα Ελέγχου | Πάνω από 20.000 αναλύσεις (μόνο στο κρέας) |
| Κύρια Οφέλη | Μείωση σπατάλης, Διαφάνεια, Ασφάλεια Καταναλωτή |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας παγκόσμιας προσπάθειας για την επισιτιστική ασφάλεια, σε μια εποχή που οι διατροφικές κρίσεις και η νοθεία προϊόντων αποτελούν μείζονα απειλή για τη δημόσια υγεία. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ταχύτητα ανίχνευσης, καθώς οι παραδοσιακές εργαστηριακές μέθοδοι απαιτούν πολυήμερες αναμονές, καθιστώντας τον έλεγχο του συνόλου της παραγωγής πρακτικά αδύνατο.
Με τον ψηφιακό ντετέκτιβ το αποτέλεσμα είναι άμεσο και ακριβές, και το προϊόν δεν καταστρέφεται, προσφέροντας πλήρη διαφάνεια στην τροφική αλυσίδα.
Γεώργιος-Ιωάννης Νυχάς, Καθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου
Η τεχνολογία πίσω από τον ψηφιακό έλεγχο
Η συσκευή, η οποία έχει το μέγεθος ενός ποντικιού, ενσωματώνει τεχνολογίες αιχμής όπως η δονητική φασματοσκοπία και η υπερφασματική απεικόνιση. Μέσω αυτών, μπορεί να «βλέπει» τη χημική σύσταση της τροφής χωρίς να την αγγίζει, αποκαλύπτοντας αν ένα κρέας είναι νοθευμένο ή αν ένα ψάρι έχει αρχίσει να αλλοιώνεται.
Ο από μηχανής θεός σε αυτή τη διαδικασία είναι η μηχανική μάθηση (Machine Learning). Οι αλγόριθμοι εκπαιδεύονται σε έναν ωκεανό δεδομένων, επιτρέποντας στο όργανο να αναγνωρίζει μοτίβα που η ανθρώπινη όσφρηση και όραση αδυνατούν να εντοπίσουν, όπως η παρουσία παθογόνων μικροβίων σε νωπά προϊόντα.
Από το εργαστήριο στην πραγματική παραγωγή
Προτεινόμενο Κακοκαιρία: Συναγερμός Red Code σε Αχαΐα – Ηλεία: Η πορεία των φαινομένων στην Αττική
Σύμφωνα με τον καθηγητή Νυχά, η ανάγκη για ταχύτερους και φθηνότερους ελέγχους ήταν ο κινητήριος μοχλός της έρευνας. Ενώ οι κλασικές μέθοδοι απαιτούν έως και 72 ώρες για αποτελέσματα, ο ψηφιακός ντετέκτιβ παρέχει άμεση ενημέρωση, αποτρέποντας την καταστροφή ασφαλών προϊόντων και μειώνοντας τη σπατάλη.
Επιπλέον, η τεχνολογία αυτή επιτρέπει τον έλεγχο ολόκληρης της παρτίδας και όχι μόνο δειγμάτων. Όπως εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής Νίκος Χωριανόπουλος, η χρήση της τεχνολογίας Blockchain διασφαλίζει την ακεραιότητα της πληροφορίας, καθιστώντας αδύνατη την παραποίηση στοιχείων στην ιχνηλασιμότητα, για παράδειγμα, του γάλακτος.
Το όραμα για τον καταναλωτή και τα εμπόδια
Απώτερος στόχος της ομάδας είναι η ενσωμάτωση αυτής της τεχνολογίας στα smartphones των καταναλωτών. Φανταστείτε να σκανάρετε ένα μήλο στο σούπερ μάρκετ και να βλέπετε πότε κόπηκε και αν περιέχει φυτοφάρμακα, ή να λαμβάνετε ειδοποίηση στο ψυγείο σας ότι το γάλα λήγει.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της ακαδημαϊκής κοινότητας, η έλλειψη εθνικής χρηματοδότησης και η απουσία υποστηρικτικής νομοθεσίας αποτελούν τα κύρια τροχοπέδη για την ευρεία εφαρμογή της καινοτομίας στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι η τεχνολογία βρίσκει ήδη εφαρμογή στην Κίνα, η ελληνική βιομηχανία παραμένει διστακτική, ενώ το brain drain απειλεί τη συνέχεια της έρευνας.
Η επόμενη μέρα για την ασφάλεια τροφίμων
Η ομάδα συνεχίζει να πειραματίζεται με τη δημιουργία ψηφιακών διδύμων (digital twins), εικονικών μοντέλων που επιτρέπουν στους παραγωγούς να δοκιμάζουν στρατηγικές ασφάλειας σε ψηφιακό περιβάλλον. Η καινοτομία αυτή δεν αφορά μόνο την οικονομία, αλλά αποτελεί κεντρικό πυλώνα για την Ενιαία Υγεία.
Η ανάγκη για πολιτική βούληση και επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα είναι πλέον επιτακτική. Χωρίς τη στήριξη της Πολιτείας, η ελληνική γνώση κινδυνεύει να αξιοποιηθεί αποκλειστικά στο εξωτερικό, στερώντας από την εγχώρια αγορά ένα πολύτιμο εργαλείο διαφάνειας και προστασίας του πολίτη.
Πώς να διασφαλίσετε την ποιότητα των τροφίμων σας
- Ελέγχετε πάντα τις σφραγίδες και τις ετικέτες ιχνηλασιμότητας σε συσκευασμένα κρέατα.
- Αποφεύγετε προϊόντα με αλλοιωμένο χρώμα ή δυσάρεστη οσμή, ακόμα και αν η ημερομηνία λήξης δεν έχει παρέλθει.
- Προτιμάτε πιστοποιημένα προϊόντα ΠΟΠ που ακολουθούν αυστηρότερα πρωτόκολλα ελέγχου.
- Ενημερωθείτε για τις ανακλήσεις προϊόντων από την επίσημη ιστοσελίδα του ΕΦΕΤ.
