- Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 100 ετών.
- Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην ιστορία της Σορβόννης.
- Επαναπροσδιόρισε τη μελέτη του Βυζαντίου ως ζωντανή πολιτική σκέψη.
- Άφησε ως παρακαταθήκη τη θεωρία της για την ταφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Βεργίνα.
- Υπήρξε παγκόσμια φωνή για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η «πρύτανης των πρυτάνεων» και κορυφαία βυζαντινολόγος, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 100 ετών, αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην παγκόσμια διανόηση. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην ιστορία της Σορβόννης, μια προσωπικότητα που συνέδεσε την ελληνική συνέχεια με το ευρωπαϊκό πνεύμα μέσα από έναν αιώνα αδιάλειπτης πνευματικής προσφοράς.
| Έτος | Γεγονός-Σταθμός |
|---|---|
| 1926 | Γέννηση στην Αθήνα από Μικρασιάτες γονείς |
| 1953 | Μετάβαση στο Παρίσι για ανώτατες σπουδές |
| 1967 | Πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στην ιστορία της Σορβόννης |
| 1976 | Εκλογή στη θέση της Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου της Σορβόννης |
| 2026 | Θάνατος σε ηλικία 100 ετών |
Η απώλεια της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για την ελληνική και ευρωπαϊκή διανόηση, καθώς η εμβληματική ιστορικός υπήρξε η ζωντανή γέφυρα μεταξύ του βυζαντινού παρελθόντος και της σύγχρονης ευρωπαϊκής ταυτότητας. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως επιστέγασμα μιας πορείας που ξεκίνησε από τις προσφυγικές γειτονιές της Αθήνας για να κατακτήσει τα υψηλότερα ακαδημαϊκά αξιώματα της Γαλλίας.
Εχω καταλήξει πως όσο ζεις, περνάς σε κάποιους τη 'σκυτάλη' και αυτή η σκυτάλη είναι η ψυχή. Αρα, ποτέ δεν είσαι ένας μόνος άνθρωπος.
Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, Ιστορικός
Μια διαδρομή από την Αθήνα στην κορυφή της Σορβόννης
Γεννημένη το 1926 από Μικρασιάτες γονείς, η Αρβελέρ βίωσε τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, από την Κατοχή και την Αντίσταση μέχρι τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση. Η απόφασή της να μεταβεί στο Παρίσι το 1953 αποδείχθηκε καθοριστική, καθώς εκεί θεμελίωσε τη διεθνή της σταδιοδρομία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.
Το 1967 έγινε η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στην ιστορία του ιδρύματος και το 1976 η πρώτη γυναίκα πρύτανης, σπάζοντας μια παράδοση επτά αιώνων. Η παρουσία της στους θεσμούς της ευρωπαϊκής πανεπιστημιακής ζωής ήταν ουσιαστική, παρεμβατική και βαθιά πολιτική, επηρεάζοντας τη δομή της σύγχρονης εκπαίδευσης.
Το Βυζάντιο ως ζωντανό εργαστήριο πολιτικής σκέψης
Για την Αρβελέρ, το Βυζάντιο δεν ήταν μια νεκρή αυτοκρατορία, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που προσέφερε μαθήματα κοινωνικής οργάνωσης και πολιτισμικής συνέχειας. Με το έργο της, κατάφερε να αποκαταστήσει τον ρόλο του βυζαντινού κόσμου στη συνείδηση της Δύσης, αναδεικνύοντάς τον ως τον συνεκτικό κρίκο μεταξύ αρχαιότητας και αναγέννησης.
Προτεινόμενο Πορταριά: Συναγερμός για διαρροή υγραερίου σε βιοτεχνία ζαχαροπλαστικής
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ακαδημαϊκών, η συμβολή της στην ιστορική επιστήμη θα μετριέται πλέον σε περιόδους «πριν και μετά την Αρβελέρ». Η ικανότητά της να συνδέει τη βυζαντινολογία με τα σύγχρονα γεωπολιτικά ζητήματα, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, την καθιστούσε μια διαχρονική φωνή λογικής.
Η «σκυτάλη» της ψυχής και η θεωρία για τη Βεργίνα
Πέρα από την ακαδημαϊκή της ιδιότητα, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε μια φιλοσοφημένη προσωπικότητα που αναζητούσε την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης. Η ίδια πίστευε ακράδαντα στη μεταλαμπάδευση της γνώσης, την οποία αποκαλούσε «σκυτάλη της ψυχής», τονίζοντας ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι ποτέ μόνος όσο μοιράζεται το πνεύμα του.
Μία από τις πιο πολυσυζητημένες θέσεις της ήταν η πεποίθησή της ότι στη Βεργίνα βρίσκεται θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος και όχι ο Φίλιππος Β’. Η ιστορικός εξέφραζε συχνά την ελπίδα ότι η αρχαιολογική σκαπάνη θα τη δικαιώσει στο μέλλον, αφήνοντας αυτή την άποψη ως μέρος της πνευματικής της παρακαταθήκης.
Η επιστροφή των Γλυπτών και το όραμα για τη Δικαιοσύνη
Η Αρβελέρ υπήρξε θερμή υποστηρίκτρια της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα, χαρακτηρίζοντας την πράξη του Λόρδου Έλγιν ως «απατεωνιά». Βασιζόμενη σε στοιχεία από οθωμανικά αρχεία και την UNESCO, υποστήριζε ότι δεν υπήρξε ποτέ επίσημο φιρμάνι για την αφαίρεσή τους.
Πίστευε ότι η έννοια της Δικαιοσύνης θα οδηγήσει τελικά τα μάρμαρα πίσω στην Αθήνα, στο Μουσείο της Ακρόπολης. Η ίδια δήλωνε συχνά πως η πατρίδα είναι η συγκίνηση και οι κοινές αναμνήσεις, ένας ορισμός που ξεπερνούσε τα στενά γεωγραφικά σύνορα.
Η επόμενη μέρα για την ελληνική διανόηση
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ αφήνει πίσω της ένα εκτενές συγγραφικό έργο και μια γενιά επιστημόνων που γαλουχήθηκαν με τις ιδέες της. Η απώλειά της αφήνει ένα κενό που δύσκολα θα καλυφθεί, καθώς συνδύαζε την επιστημονική αυστηρότητα με την ανθρωπιά και την αμεσότητα.
Η πνευματική της ακτινοβολία θα συνεχίσει να φωτίζει τον δρόμο για την κατανόηση της ελληνικής ταυτότητας. Όπως η ίδια έλεγε, η πειθαρχία και η θυσία είναι τα κλειδιά για την κατάκτηση της αυτογνωσίας, μια διδαχή που παραμένει επίκαιρη για κάθε μελλοντικό ερευνητή.
