Πέραμα: Ο εφιάλτης των δεξαμενών και το χρονικό της παρ’ ολίγον καταστροφής

Η πυρκαγιά του περασμένου Σαββάτου στο Πέραμα επανέφερε με δραματικό τρόπο το ζήτημα της επικίνδυνης γειτνίασης των δεξαμενών πετρελαιοειδών με τον οικιστικό ιστό. Με αποθηκευτική ικανότητα 175.000 τόνων, που αντιστοιχεί στο 15% των καυσίμων της χώρας, η περιοχή παραμένει μια «ωρολογιακή βόμβα» για 50.000 κατοίκους που ζουν σε απόσταση αναπνοής από τα «καζάνια».

Η ιστορική συνύπαρξη του Περάματος με τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων χρονολογείται από τη δεκαετία του 1930, όταν οι πρώτες δεξαμενές τοποθετήθηκαν στην είσοδο της πόλης. Αυτή η οργανική αλλά επικίνδυνη ανάπτυξη δημιούργησε ένα μοναδικό παγκοσμίως φαινόμενο, όπου 50.000 κάτοικοι διαβιούν σε απόσταση αναπνοής από το 15% των εθνικών αποθεμάτων πετρελαιοειδών.

Το χρονικό της εφιαλτικής νύχτας και η κινητοποίηση

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, η πυρκαγιά εκδηλώθηκε λίγο πριν από τα μεσάνυχτα του περασμένου Σαββάτου, με τις φλόγες να ξεπηδούν εντός του μαντρότοιχου των εγκαταστάσεων. Το σημείο της ανάφλεξης εντοπίστηκε σε σήραγγα κάτω από τη Λεωφόρο Δημοκρατίας, από όπου διέρχεται κρίσιμος αγωγός καυσίμων που καταλήγει στην προβλήτα.

Η κινητοποίηση της Πυροσβεστικής ήταν άμεση, ενώ οι εταιρείες προχώρησαν στην απομόνωση της παροχής καυσίμων στο δίκτυο των αγωγών. Ωστόσο, η ενεργοποίηση του μηνύματος 112 έγινε στις 2:15 π.μ., προκαλώντας έντονες συζητήσεις για την ταχύτητα των αντανακλαστικών του κρατικού μηχανισμού, καθώς η πυρκαγιά απείλησε να προκαλέσει ανεξέλεγκτη έκρηξη σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή.

Οι κάτοικοι, όπως ο Χρήστος Κοτζαμάνης που ζει 50 χρόνια δίπλα στα «καζάνια», περιγράφουν σκηνές πανικού. «Οι φλόγες δεν άγγιξαν τα καύσιμα. Αν συνέβαινε αυτό, δεν θα γλίτωνε κανείς», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναδεικνύοντας τον διαρκή φόβο μιας ολικής καταστροφής.

Μια πόλη «αγκαλιά» με 175.000 τόνους καυσίμων

Το Πέραμα σήμερα φιλοξενεί δεξαμενές που αποθηκεύουν βενζίνη, ντίζελ, μαζούτ και χημικά. Η συνολική χωρητικότητα των 175.000 τόνων καθιστά την περιοχή στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή τροφοδοσία της χώρας, αλλά ταυτόχρονα και μια ζώνη υψηλού βιομηχανικού κινδύνου.

Παρά τις οργανωμένες διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν ήδη από τη δεκαετία του ’80, οι μελέτες για τη μετεγκατάσταση των δεξαμενών παρέμειναν στα συρτάρια. Από το 2016, μάλιστα, παρατηρήθηκε επαναλειτουργία ανενεργών δεξαμενών, ενώ αδειοδοτήθηκαν και νέες κατασκευές, εντείνοντας την ανησυχία της τοπικής κοινωνίας.

Το νομικό καθεστώς και η μάχη για τη μετεγκατάσταση

Σύμφωνα με αναλυτές που παρακολουθούν το θέμα από τη δεκαετία του ’90, η μείωση του αριθμού των δεξαμενών οδηγεί σε υποβάθμιση της κλάσης της βιομηχανικής εγκατάστασης. Αυτό, κατά μία έννοια, συνεπάγεται πιο ελαστικούς κανόνες ασφαλείας για μεγάλο ατύχημα, γεγονός που περιπλέκει την προστασία των πολιτών.

Ο δήμαρχος Περάματος, Γιάννης Λαγουδάκος, κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά στην Εισαγγελία Πειραιά κατά παντός υπευθύνου. Η κίνηση αυτή στοχεύει όχι μόνο στις εταιρείες, αλλά και σε όσους ελέγχουν την αδειοδότηση και λειτουργία των εγκαταστάσεων, ζητώντας πλήρη διαφάνεια για τα μέτρα πρόληψης.

Ένα κρίσιμο νομικό εμπόδιο αποτελεί η διάταξη του 2018, η οποία επιτρέπει τη λειτουργία βιομηχανικών δραστηριοτήτων για επιπλέον 20 έτη από τον καθορισμό των χρήσεων γης. Αυτή η παράταση, που αποδίδεται σε μνημονιακές οδηγίες, αποτελεί το βασικό επιχείρημα για την παραμονή των εγκαταστάσεων στην περιοχή.

Η επόμενη μέρα: Πρόστιμα και πολεοδομικά σχέδια

Η δημοτική αρχή έχει ήδη επιβάλει πρόστιμα και τέλη χρήσης υπεδάφους συνολικού ύψους 93,8 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2014-2023. Οι εταιρείες έχουν καταθέσει προσφυγές, ισχυριζόμενες ότι πολλοί από τους αγωγούς είναι ανενεργοί τα τελευταία χρόνια, μεταφέροντας τη διαμάχη στις δικαστικές αίθουσες.

Η οριστική λύση φαίνεται να συνδέεται με το νέο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, η εκπόνηση του οποίου ανατέθηκε πρόσφατα και αναμένεται να ολοκληρωθεί στα μέσα του 2026. Το σχέδιο προτείνει τη μετατροπή της περιοχής των δεξαμενών σε ζώνη πρασίνου και μεικτής κατοικίας, κάτι που θα σήμαινε το τέλος της λειτουργίας των εγκαταστάσεων.

Ωστόσο, μέχρι τότε, η καθημερινότητα στο Πέραμα παραμένει δέσμια των «καζανιών». Η πρόσφατη πυρκαγιά, η οποία τέθηκε υπό πλήρη έλεγχο μετά από ώρες αγωνίας, υπενθύμισε ότι η Λεωφόρος Δημοκρατίας παραμένει ο μοναδικός δρόμος διαφυγής, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε μελλοντική κρίση εξαιρετικά δύσκολη στη διαχείρισή της.