Πέραμα: Η «παρ’ ολίγον» τραγωδία στις δεξαμενές καυσίμων και η δικαστική παρέμβαση του δημάρχου

Δραματικές στιγμές έζησε το Πέραμα τα ξημερώματα της Κυριακής, όταν πυρκαγιά σε δεξαμενές αποθήκευσης καυσίμων απείλησε με ολοκληρωτική καταστροφή την περιοχή. Ο δήμαρχος Γιάννης Λαγουδάκος κατέθεσε μηνυτήρια αναφορά στην Εισαγγελία Πειραιά, καταγγέλλοντας ελλιπή μέτρα πρόληψης και παράνομη λειτουργία εγκαταστάσεων εντός οικιστικού ιστού, ενώ το 112 ενεργοποιήθηκε με καθυστέρηση 2,5 ωρών.

Η συνύπαρξη των οικιστικών ζωνών με τις βαριές βιομηχανικές εγκαταστάσεις στο Πέραμα αποτελεί μια διαχρονική «ωρολογιακή βόμβα», η οποία παραλίγο να εκραγεί το περασμένο Σαββατοκύριακο. Η ιστορική εξέλιξη της περιοχής, όπου οι δεξαμενές καυσίμων προϋπήρχαν του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οδήγησε σε έναν επικίνδυνο πολεοδομικό εναγκαλισμό, καθώς η πόλη επεκτάθηκε σε απόσταση αναπνοής από τα «καζάνια».

Το χρονικό της πυρκαγιάς και η καθυστέρηση του 112

Η φωτιά εκδηλώθηκε περίπου τα μεσάνυχτα της Κυριακής, με τις φλόγες πολλών μέτρων να ξεπηδούν εκατέρωθεν της λεωφόρου Δημοκρατίας, στο σημείο όπου διέρχεται υπόγειος αγωγός καυσίμων. Η κινητοποίηση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας ήταν άμεση, αποτρέποντας την επέκταση της πυρκαγιάς στις ίδιες τις δεξαμενές, γεγονός που θα οδηγούσε σε ανεξέλεγκτη έκρηξη.

Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, το μήνυμα από το 112 εστάλη στους κατοίκους δυόμισι ώρες αργότερα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις για τα αντανακλαστικά του κρατικού μηχανισμού. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, διακόπηκε η κυκλοφορία των οχημάτων και η αποβίβαση από τα φέρι μποτ της Σαλαμίνας, ενώ τέθηκαν σε επιφυλακή τα νοσοκομεία της δυτικής Αττικής.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της τοπικής αυτοδιοίκησης, η κατάσταση θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί σε μια τραγωδία που θα ξεπερνούσε σε μέγεθος εκείνη στο Μάτι. Η πλήρη έλεγχο η πυρκαγιά επιτεύχθηκε χάρη στην απομόνωση της παροχής καυσίμων από τις εταιρείες, ωστόσο η ανησυχία για την επόμενη κρίση παραμένει διάχυτη.

Η μηνυτήρια αναφορά και το ζήτημα της αδειοδότησης

Ο δήμαρχος Περάματος, Γιάννης Λαγουδάκος, πέρασε στην αντεπίθεση καταθέτοντας μήνυση κατά αγνώστων στην Εισαγγελία Πειραιά. Η νομική ενέργεια στρέφεται κατά των εταιρειών πετρελαιοειδών για έλλειψη μέτρων πρόληψης, αλλά και κατά των αρμόδιων υπουργείων που χορηγούν άδειες σε κατοικημένες περιοχές.

Το νομικό υπόβαθρο της υπόθεσης βασίζεται στην Οδηγία Seveso — ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο που επιβάλλει αυστηρές αποστάσεις ασφαλείας μεταξύ βιομηχανιών υψηλού κινδύνου και οικισμών — η οποία φαίνεται να παραβιάζεται συστηματικά στο Πέραμα. Η πυρκαγιά στην περιοχή Καζάνια ανέδειξε το κενό στην εποπτεία των εγκαταστάσεων, καθώς ο δήμος δεν έχει πρόσβαση για αυτοψίες στον ιδιωτικό χώρο.

Επισημαίνεται από νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση ότι η αδειοδότηση των δεξαμενών αποτελεί αρμοδιότητα της κεντρικής διοίκησης, αφήνοντας την τοπική κοινωνία χωρίς ουσιαστικό λόγο. Αυτό το θεσμικό παράδοξο εμποδίζει την εφαρμογή ενός σχεδίου μετεγκατάστασης, το οποίο παραμένει στα χαρτιά εδώ και δεκαετίες.

Το νομοθετικό πλαίσιο και η παράταση της 20ετίας

Ένα από τα κεντρικά σημεία τριβής είναι ο νόμος του 2018, ο οποίος χαρακτηρίστηκε από την τοπική κοινωνία ως «φωτογραφικός». Η διάταξη αυτή επιτρέπει σε βιομηχανικές δραστηριότητες να λαμβάνουν παράταση λειτουργίας 20 ετών, εφόσον δεν έχουν καθοριστεί σαφείς χρήσεις γης στην περιοχή.

Αν και το τοπικό πολεοδομικό σχέδιο του Περάματος βρίσκεται στο τελικό στάδιο, η καθυστέρηση της έγκρισής του λειτουργεί υπέρ των εταιρειών. Στο νέο σχέδιο, η περιοχή των δεξαμενών χαρακτηρίζεται ως «μεικτής κατοικίας», γεγονός που θεωρητικά καθιστά τη λειτουργία των «καζανιών» παράνομη και επιβάλλει την απομάκρυνσή τους.

Η ανάγκη για ψηφιακή διαφάνεια είναι επιτακτική, καθώς η απογραφή των δεξαμενών αποτελεί το πρώτο βήμα για τον έλεγχο της επικινδυνότητας. Χωρίς ακριβή δεδομένα για το πόσες δεξαμενές είναι ενεργές, ο σχεδιασμός εκκένωσης σε περίπτωση ατυχήματος καθίσταται πρακτικά αδύνατος.

Οικονομικές διεκδικήσεις και μέτρα ασφαλείας

Παράλληλα με τη δικαστική οδό, ο δήμος διεκδικεί οικονομικούς πόρους από τις εταιρείες, επιβάλλοντας τέλη χρήσης υπεδάφους. Ήδη έχουν βεβαιωθεί πρόστιμα συνολικού ύψους 93,8 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2014-2023, με ένα σημαντικό μέρος αυτών να έχει ήδη εισπραχθεί.

Ωστόσο, οι κάτοικοι και τα εργατικά σωματεία τονίζουν ότι το οικονομικό όφελος δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ασφάλεια της ζωής. Σε πρόσφατη συγκέντρωση διαμαρτυρίας, επισημάνθηκε η έλλειψη νοσοκομείου στην περιοχή και η απουσία ενός ρεαλιστικού σχεδίου διαφυγής για τους χιλιάδες πολίτες που ζουν εγκλωβισμένοι ανάμεσα στη θάλασσα και τις δεξαμενές.

Η επόμενη μέρα για το Πέραμα εξαρτάται από την ταχύτητα της δικαιοσύνης και την πολιτική βούληση για την οριστική μετεγκατάσταση των εγκαταστάσεων. Το δημοτικό συμβούλιο αναμένεται να θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα την εφαρμογή αυστηρών πρωτοκόλλων ασφαλείας, ώστε να μην χρειαστεί ποτέ ξανά η πόλη να βρεθεί στο χείλος μιας βιβλικής καταστροφής.