Παράνομες πισίνες: Το κόλπο με το «ρηχό αυλάκι» – Στις 40.000 οι δηλώσεις τακτοποίησης

Περισσότερες από 40.000 παράνομες πισίνες έχουν δηλωθεί προς τακτοποίηση την τελευταία 15ετία, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της πολεοδομικής αυθαιρεσίας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος, μόλις το 20% των κολυμβητικών δεξαμενών είναι επίσημα δηλωμένο στην εφορία, με τους ιδιοκτήτες να χρησιμοποιούν τεχνάσματα όπως οι άδειες μικρής κλίμακας για να αποφύγουν ελέγχους και φόρους.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου πολεοδομικής αταξίας, όπου η ανέγερση κολυμβητικών δεξαμενών γινόταν συχνά χωρίς την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών. Το φαινόμενο εντάσσεται στον ευρύτερο χάρτη των 2,5 εκατομμυρίων αυθαιρέτων που έχουν καταγραφεί στη χώρα, αναδεικνύοντας μια παγιωμένη κουλτούρα αποφυγής του κόστους των οικοδομικών αδειών.

Η ακτινογραφία της αυθαιρεσίας και τα στοιχεία του ΥΠΕΝ

Από το 2011 μέχρι σήμερα έχουν δηλωθεί συνολικά 1.905.631 τετραγωνικά μέτρα αυθαίρετων κολυμβητικών δεξαμενών στη βάση δεδομένων του Τεχνικού Επιμελητηρίου. Με βάση τη μέση επιφάνεια μιας πισίνας, η οποία υπολογίζεται στα 50 τ.μ., προκύπτει ότι οι δηλώσεις αφορούν περισσότερες από 38.000 κατασκευές.

Η πλειονότητα αυτών των δηλώσεων πραγματοποιήθηκε μέσω του ν. 4495/2017, ο οποίος παραμένει σε ισχύ και έχει ήδη αποφέρει βεβαιωμένα πρόστιμα ύψους 34,1 εκατομμυρίων ευρώ. Οι προηγούμενες ρυθμίσεις των ετών 2011 και 2013 είχαν καλύψει σημαντικά μικρότερο μέρος της συνολικής αυθαίρετης επιφάνειας.

Το πρόβλημα ωστόσο παραμένει βαθύ, καθώς η έννοια της παραοικονομίας — *η οποία περιγράφει τις οικονομικές δραστηριότητες που δεν δηλώνονται στις αρχές για την αποφυγή φορολογίας* — κυριαρχεί στον κλάδο. Εκτιμάται ότι η συντριπτική πλειονότητα των πισινών εξακολουθεί να παραμένει εκτός του ραντάρ των αρχών.

Τα τεχνάσματα της «μικρής κλίμακας» και το «ρηχό αυλάκι»

Η πιο συνηθισμένη μέθοδος εξαπάτησης αφορά την έκδοση άδειας μικρής κλίμακας, η οποία κανονικά προορίζεται για προκατασκευασμένες πισίνες χωρίς εκσκαφή και χρήση τσιμέντου. Στην πράξη, πολλοί ιδιοκτήτες χρησιμοποιούν αυτή την άδεια για να κατασκευάσουν μόνιμες, πολυτελείς πισίνες, αποφεύγοντας το υψηλό κόστος της κανονικής οικοδομικής άδειας.

Ένα άλλο ακραίο τέχνασμα είναι η εμφάνιση της πισίνας στα αρχιτεκτονικά σχέδια ως «υδάτινο στοιχείο» ή απλό «ρηχό αυλάκι» διακόσμησης. Με αυτόν τον τρόπο, η κατασκευή δεν προσμετράται ως πισίνα, αλλά στην πορεία μετατρέπεται σε κανονική κολυμβητική δεξαμενή ή τζακούζι, εκμεταλλευόμενη την απουσία συστηματικών ελέγχων.

Η πρόταση για τον μοναδικό αριθμό μητρώου

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών του κλάδου, όπως ο Σύλλογος Ελληνικών Επιχειρήσεων Πισίνας και Υδρομασάζ (ΣΕΕΠΥ), οι πραγματικές πισίνες σε κατοικίες αγγίζουν τις 130.000. Το γεγονός ότι στην εφορία είναι δηλωμένες μόλις 22.300 καταδεικνύει το μέγεθος της φοροδιαφυγής.

Οι επαγγελματίες του χώρου προτείνουν την καθιέρωση ενός μοναδικού αριθμού μητρώου για κάθε πισίνα, ο οποίος θα συνοδεύει την κατασκευή από την αρχή έως τη συντήρησή της. Αυτό το μέτρο θα επέτρεπε τον άμεσο εντοπισμό των αυθαιρεσιών και θα διασφάλιζε τη συμμόρφωση με τους κανόνες ασφαλείας.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι ο εντοπισμός των παράνομων δεξαμενών είναι τεχνικά εφικτός μέσω της διασταύρωσης των τιμολογίων των μεγάλων εταιρειών κατασκευής. Ωστόσο, η πολιτεία φαίνεται να προκρίνει μέχρι στιγμής τις εθελοντικές δηλώσεις μέσω των νόμων περί αυθαιρέτων.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η πίεση προς τους ιδιοκτήτες αναμένεται να αυξηθεί, καθώς η εφορία ξεκινά εντατικούς ελέγχους και διασταυρώσεις στοιχείων για το έτος 2026. Η χρήση δορυφορικών εικόνων και αεροφωτογραφιών αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο για τον εντοπισμό αδήλωτων κατασκευών σε περιοχές υψηλού ενδιαφέροντος.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιοχές με ειδικό προστατευτικό πλαίσιο, όπως το Πήλιο ή τα νησιά των Κυκλάδων, όπου η κατασκευή πισίνας συχνά απαγορεύεται πλήρως. Οι ιδιοκτήτες που επιμένουν να παρανομούν κινδυνεύουν πλέον με τσουχτερά πρόστιμα διατήρησης και αναγκαστικές κατεδαφίσεις σε περιπτώσεις ακραίων παραβάσεων.

Η επόμενη μέρα απαιτεί μια πιο συστηματική προσέγγιση από την πλευρά του κράτους, που θα ξεπερνά την απλή εισπρακτική λογική των προστίμων. Η διασφάλιση της πολεοδομικής νομιμότητας είναι κρίσιμη όχι μόνο για τα δημόσια έσοδα, αλλά και για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και των υδάτινων πόρων της χώρας.