- Η έλλειψη εκπαίδευσης και η υπερεκτίμηση δυνατοτήτων αποτελούν τις κύριες αιτίες ορειβατικών ατυχημάτων.
- Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται μόλις 44 πιστοποιημένοι επαγγελματίες οδηγοί βουνού.
- Εκκρεμεί το Προεδρικό Διάταγμα για την πλήρη ρύθμιση του επαγγέλματος και των όρων ασφαλείας.
- Η ζήτηση για σχολές ορειβασίας έχει εκτοξευθεί, με το κόστος να ανέρχεται στα 500 ευρώ.
- Η εναέρια διάσωση στην Ελλάδα αντιμετωπίζει καθυστερήσεις στην προκήρυξη των απαραίτητων μέσων.
Η εκρηκτική αύξηση της ζήτησης για ορεινές δραστηριότητες μετά την πανδημία έχει φέρει στο προσκήνιο σοβαρά κενά ασφαλείας και έλλειψη βασικής εκπαίδευσης των ερασιτεχνών. Με μόλις 44 πιστοποιημένους οδηγούς βουνού σε όλη την επικράτεια, η ορειβατική κοινότητα προειδοποιεί για την επικίνδυνη υπερεκτίμηση δυνατοτήτων σε δημοφιλείς προορισμούς όπως ο Όλυμπος και ο Ταΰγετος.
| Χαρακτηριστικό | Στοιχεία / Δεδομένα |
|---|---|
| Ενεργοί Οδηγοί Βουνού | 44 επαγγελματίες |
| Διάρκεια Εκπαίδευσης Οδηγού | 6 έως 8 έτη |
| Κόστος Σχολής Αρχαρίων | Περίπου 500 ευρώ |
| Υποχρεωτική Επιμόρφωση | Κάθε 3 χρόνια |
| Νόμος Εναέριας Διάσωσης | Ψηφίστηκε το 2022 (εκκρεμεί διαγωνισμός) |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας παγκόσμιας τάσης που θέλει την επιστροφή στη φύση να μετατρέπεται σε καταναλωτικό προϊόν «αδρεναλίνης», συχνά εις βάρος της στοιχειώδους προετοιμασίας. Ιστορικά, ανάλογα φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί στις ελβετικές Άλπεις ήδη από τη δεκαετία του 1920, όταν η μαζική προσέλευση ερασιτεχνών οδήγησε σε κατακόρυφη αύξηση των ατυχημάτων λόγω άγνοιας των καιρικών συνθηκών.
Η ανάβαση απαιτεί αναρριχητικές τεχνικές και ασφάλιση με χρήση σχοινιών, καθώς το γλίστρημα ή το παραπάτημα δεν συγχωρείται.
Δημήτρης Κάραλης, Πρόεδρος ΣΕΟΒ
Η «ψευδαίσθηση» της ασφάλειας και η επίδραση των social media
Σύμφωνα με έμπειρους οδηγούς βουνού, η ψηφιακή προβολή μέσω Instagram και Facebook λειτουργεί ως «μαγνήτης» για άτομα χωρίς ορειβατική παιδεία. Πολλές ομάδες επισκέπτονται το βουνό βασιζόμενες σε εντυπωσιακές φωτογραφίες, αγνοώντας ότι η χρήση εξειδικευμένου εξοπλισμού, όπως τα κραμπόν και το πιολέ, απαιτεί συστηματική εκπαίδευση και όχι απλή αγορά προϊόντων.
Το πρόβλημα επιτείνεται από τη δράση εταιρειών που διοργανώνουν δραστηριότητες αναψυχής χωρίς την παρουσία πιστοποιημένων οδηγών. Στις περιπτώσεις αυτές, η αναλογία συνοδών και συμμετεχόντων είναι συχνά λανθασμένη, με αποτέλεσμα ένας επιβλέπων να καλείται να ελέγξει ομάδες 20-30 ατόμων σε εκτεθειμένα πεδία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση σε σημεία όπως το Λούκι του Μύτικα στον Όλυμπο. Η ανάβαση εκεί απαιτεί αναρριχητικές τεχνικές, καθώς η περιοχή αντιμετωπίζει ήδη προβλήματα από την πίεση του υπερτουρισμού, η οποία δυσκολεύει τη διαχείριση του ρίσκου σε περιπτώσεις συνωστισμού.
Το νομικό κενό και οι 44 πιστοποιημένοι οδηγοί βουνού
Στην Ελλάδα υπάρχουν σήμερα 44 ενεργοί επαγγελματίες που έχουν ολοκληρώσει μια σχολαστική εκπαίδευση 6-8 ετών. Παρά την υψηλή τους κατάρτιση, το επάγγελμα παραμένει μερικώς ρυθμισμένο, καθώς εκκρεμεί η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίζει αυστηρά τους όρους παροχής υπηρεσιών σε ορεινά περιβάλλοντα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της ορειβατικής κοινότητας, η έλλειψη κουλτούρας απολογισμού και η έπαρση της στιγμής αποτελούν τους κύριους καταλύτες ατυχημάτων. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αστική επαγγελματική ευθύνη είναι απαραίτητη, αλλά συχνά απουσιάζει από τις ανεπίσημες ομάδες που δραστηριοποιούνται στα βουνά.
Η ανάγκη για εξειδικευμένη διάσωση παραμένει επίσης ένα ανοιχτό ζήτημα. Παρά την ψήφιση νόμου το 2022 για τον Εθνικό Μηχανισμό Εναέριας Διάσωσης, η προκήρυξη για τη μίσθωση κατάλληλων μέσων εκκρεμεί, αφήνοντας τις επιχειρήσεις σε ορεινά συμβάντα, όπως η πρόσφατη διάσωση στον Ταΰγετο, να εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Εκπαίδευση και κόστος: Η στροφή προς τις σχολές ορειβασίας
Η αυξημένη ζήτηση έχει οδηγήσει σε πληρότητα των θέσεων στις σχολές που διοργανώνουν οι ορειβατικοί σύλλογοι (ΕΟΣ). Μια τυπική σχολή αρχαρίων για το χειμερινό βουνό περιλαμβάνει δέκα ημέρες εκπαίδευσης και το κόστος ανέρχεται περίπου στα 500 ευρώ, ποσό που καλύπτει τη χρήση εξοπλισμού και τη μεταφορά γνώσης από ειδικούς.
Η σωστή χρήση των κραμπόν και η κατανόηση της στρωμάτωσης του χιονιού είναι κρίσιμες δεξιότητες για την αποφυγή τραγωδιών, όπως αυτές που έχουν σημειωθεί στο παρελθόν λόγω της πυροδότησης χιονοστιβάδων από το βάρος των ίδιων των ορειβατών. Η ιδιωτική ασφάλιση ατυχήματος αποτελεί πλέον μια προτεινόμενη παροχή που επιλέγουν όλο και περισσότεροι εκπαιδευόμενοι.
Η επόμενη μέρα για την ασφάλεια στα ελληνικά βουνά
Η πλήρης ρύθμιση του επαγγέλματος του οδηγού βουνού και η εφαρμογή ενός αυστηρού πλαισίου στις εταιρείες αναψυχής αποτελούν μονόδρομο για τη μείωση των ατυχημάτων. Η Ελλάδα, ως κορυφαίος αναρριχητικός προορισμός, οφείλει να εναρμονιστεί με τα πρότυπα των παραλπείων χωρών, όπου η ασφάλεια δεν αποτελεί επιλογή αλλά απαρέγκλιτο κανόνα.
Για τους λάτρεις της περιπέτειας, η αξιολόγηση των κινδύνων και η αναγνώριση των ορίων παραμένουν τα σημαντικότερα εργαλεία επιβίωσης. Η κουλτούρα της πρόληψης πρέπει να υπερισχύσει της αναζήτησης αδρεναλίνης, διασφαλίζοντας ότι η επαφή με το βουνό θα παραμείνει μια εμπειρία ζωής και όχι μια επικίνδυνη δοκιμασία.
Οδηγός Ασφαλούς Ανάβασης στο Βουνό
- Ελέγξτε πάντα τα διαπιστευτήρια και το βιογραφικό του οδηγού ή της εταιρείας που ακολουθείτε.
- Μην επιχειρείτε χειμερινή ανάβαση χωρίς να έχετε παρακολουθήσει σχολή ορειβασίας αρχαρίων.
- Βεβαιωθείτε ότι η ομάδα διαθέτει ασφάλιση αστικής επαγγελματικής ευθύνης.
- Μην υποτιμάτε ποτέ τις καιρικές συνθήκες, ακόμα και σε βουνά κοντά στην Αθήνα όπως η Πάρνηθα.
- Χρησιμοποιείτε πάντα κράνος και τον κατάλληλο τεχνικό εξοπλισμό ανάλογα με το πεδίο.
