Οι μικροί «ντετέκτιβ» της Άρτας που εντόπισαν τα ίχνη Έλληνα κρατουμένου των ναζί

Οκτώ μαθητές από το Νεοχώρι Άρτας κατάφεραν, μέσω του διεθνούς προγράμματος #StolenMemory, να εντοπίσουν τα προσωπικά αντικείμενα του Χρήστου Τακτικού, ο οποίος χάθηκε στο ναζιστικό στρατόπεδο Νόιενγκαμμε. Μετά από έναν χρόνο επίμονης έρευνας στα Αρχεία Arolsen, παρέδωσαν τη βέρα και το δαχτυλίδι στον 83χρονο γιο του, κλείνοντας μια ανοιχτή πληγή οκτώ δεκαετιών.

Αυτή η συγκλονιστική πρωτοβουλία εντάσσεται στη διεθνή προσπάθεια αποκατάστασης της μνήμης των θυμάτων του Εθνικοσοσιαλισμού, όπου τα Αρχεία Arolsen συνεργάζονται με σχολεία για τον εντοπισμό απογόνων. Η διαδικασία αυτή υπερβαίνει την απλή ιστορική καταγραφή, καθώς μετατρέπει τους μαθητές σε ενεργούς ερευνητές που συνδέουν το τραγικό παρελθόν με το παρόν.

Η έρευνα που ξεκλείδωσε το παρελθόν

Η αναζήτηση ξεκίνησε στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού προγράμματος, όπου οι μαθητές του Γυμνασίου και Λυκείου Νεοχωρίου κλήθηκαν να διαχειριστούν πρωτογενείς πηγές και αδημοσίευτα έγγραφα. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της Καθημερινής, οι έφηβοι δεν περιορίστηκαν στα σχολικά βιβλία, αλλά ακολούθησαν το νήμα της ζωής του Χρήστου Τακτικού, ενός καπνέμπορου που συνελήφθη το 1943.

Η κατηγορία που βάραινε τον Τακτικό ήταν η περίθαλψη εβραϊκής οικογένειας, μια πράξη ανθρωπισμού που του κόστισε την ελευθερία και, τελικά, τη ζωή του. Οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό και αστυνομικές υπηρεσίες, προσπαθώντας να ενώσουν τα κομμάτια ενός παζλ που έμοιαζε χαμένο στη λήθη του χρόνου.

Για περισσότερο από έναν χρόνο, η ομάδα των οκτώ παιδιών λειτουργούσε ως ομάδα κρούσης, στέλνοντας επιστολές σε φορείς και αναλύοντας ψηφιακά αρχεία από τη Γερμανία. Η επιμονή τους απέδωσε καρπούς όταν κατάφεραν να εντοπίσουν τον μοναδικό εν ζωή απόγονο, τον Αντώνη Τακτικό, ο οποίος μέχρι τότε είχε ως μοναδικό κειμήλιο μια φωτογραφία του πατέρα του.

Στους διαδρόμους της εκπαιδευτικής κοινότητας, επισημαίνεται από παράγοντες της δημόσιας διοίκησης ότι τέτοιες δράσεις αποτελούν το μέλλον της βιωματικής μάθησης. Η επαφή των νέων με την ιστορική αλήθεια μέσω των προσωπικών αντικειμένων δημιουργεί ένα ισχυρό ανάχωμα απέναντι στη λήθη και την επανάληψη των λαθών του παρελθόντος.

Η συγκίνηση της επιστροφής στη Θεσσαλονίκη

Η τελετή παράδοσης των αντικειμένων πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, σε ένα κλίμα έντονης συναισθηματικής φόρτισης. Ο 83χρονος Αντώνης Τακτικός παρέλαβε τη βέρα και το δαχτυλίδι που φορούσε ο πατέρας του τη στιγμή της σύλληψης, αντικείμενα που διασώθηκαν στα αρχεία του στρατοπέδου Νόιενγκαμμε.

Παρόμοιες περιπτώσεις, όπως αυτή του Γεωργίου Χανά, αναδεικνύουν το μέγεθος της προσπάθειας που καταβάλλεται παγκοσμίως για την επιστροφή κειμηλίων στις οικογένειες των θυμάτων. Για τους μαθητές από το Νεοχώρι, η εμπειρία αυτή λειτούργησε ως καταλύτης για την κατανόηση της έννοιας της ατομικής ευθύνης μέσα στην κοινωνία.

Η διευθύντρια του σχολείου, Κατερίνα Αντωνίου, τόνισε πως η επιτυχία αυτή έδωσε ένα τεράστιο energy boost στην τοπική κοινότητα της Άρτας. Το σχολείο απέδειξε ότι, παρά τους περιορισμένους πόρους, η θέληση για έρευνα μπορεί να οδηγήσει σε αποτελέσματα διεθνούς εμβέλειας.

Η επόμενη μέρα για τη σχολική έρευνα

Η επιτυχία του προγράμματος ανοίγει τον δρόμο για περισσότερες σχολικές συμπράξεις με διεθνή αρχεία και οργανισμούς μνήμης. Οι μαθητές, πλέον ως πρεσβευτές της ιστορίας, μεταφέρουν το μήνυμα ότι ο πόλεμος δεν είναι απλοί αριθμοί, αλλά ανθρώπινες ζωές που διακόπηκαν βίαια.

Η βέρα και το δαχτυλίδι του Χρήστου Τακτικού δεν είναι πλέον απλά εκθέματα σε ένα αρχείο, αλλά ζωντανά σύμβολα μιας οικογενειακής επανένωσης. Η Άρτα και το Νεοχώρι παραδίδουν ένα μάθημα ανθρωπισμού και επιμονής, υπενθυμίζοντας ότι η μνήμη είναι το ισχυρότερο όπλο απέναντι στη βαρβαρότητα.