ΝΟΚ: Προσφυγή κατοίκων της Κηφισιάς στο ΣτΕ κατά του «περιβαλλοντικού ισοδυνάμου»

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας προσέφυγαν κάτοικοι και συλλογικοί φορείς της Κηφισιάς, ζητώντας την ακύρωση του Προεδρικού Διατάγματος 94/2025. Η προσφυγή στρέφεται κατά της διαδικασίας «ολικής επαναφοράς» των μπόνους δόμησης του ΝΟΚ, την ώρα που το Υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσε παράταση 20 ημερών για την ένταξη στη ρύθμιση.

Η δικαστική διαμάχη για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ) κλιμακώνεται, καθώς η κοινωνία των πολιτών παρεμβαίνει πλέον ενεργά απέναντι στις νομοθετικές πρωτοβουλίες για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της απόφασης της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία έκρινε αντισυνταγματικά τα κίνητρα που οδηγούσαν στην ανέγερση κτιρίων με υπερβάλλον ύψος και όγκο, αλλοιώνοντας τον χαρακτήρα των προαστίων.

Η πρώτη συλλογική προσφυγή πολιτών και φορέων

Η νέα προσφυγή, η οποία κατατέθηκε από τον Σύλλογο Προστασίας Κηφισιάς, την ΕΛΛΕΤ και τη Monumenta, αποτελεί την πρώτη οργανωμένη αντίδραση πολιτών μετά τις προσφυγές δήμων της Αττικής. Οι προσφεύγοντες ζητούν την ακύρωση του Π.Δ. 94/2025, υποστηρίζοντας ότι η διαδικασία νομιμοποίησης μέσω προστίμου παραβιάζει τις συνταγματικές αρχές της δικαστικής προστασίας και του σεβασμού του δεδικασμένου.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται ο ν. 5197/2025, ο οποίος επιτρέπει σε εργολάβους να ολοκληρώσουν κτίρια που είχαν «παγώσει» δικαστικά, καταβάλλοντας ένα χρηματικό ποσό. Οι κάτοικοι της Κηφισιάς τονίζουν ότι η ρύθμιση αυτή οδηγεί σε περιβαλλοντική υποβάθμιση και μόνιμη αλλοίωση του αρχιτεκτονικού πλούτου της περιοχής, μετατρέποντας παραδοσιακές γειτονιές σε πεδία ανέγερσης «μεγαθηρίων».

Νομικά επιχειρήματα και «κόκκινες γραμμές»

Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι ο θεσμός του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου αποτελεί στην πραγματικότητα μια παράνομη τακτοποίηση αυθαιρέτων. Επισημαίνουν ότι τα κτίρια αυτά έχουν ανεγερθεί μετά το 2011, ημερομηνία που αποτελεί την «κόκκινη γραμμή» για οποιαδήποτε νομιμοποίηση αυθαιρέτου, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του ανώτατου δικαστηρίου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ποινικολόγων και συνταγματολόγων που παρακολουθούν την υπόθεση, η προσπάθεια της πολιτείας να περιορίσει την εμβέλεια των ακυρωτικών αποφάσεων του ΣτΕ μέσω διοικητικών προστίμων ενδέχεται να κριθεί εκ νέου αντισυνταγματική. Η σύγκρουση αυτή αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ της οικοδομικής δραστηριότητας και της ανάγκης για προστασία του οικιστικού περιβάλλοντος, όπως ορίζει το άρθρο 24 του Συντάγματος.

Παράταση 20 ημερών για τις αιτήσεις ένταξης

Εν μέσω των δικαστικών προσφυγών, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε σε παράταση 20 ημερών της προθεσμίας για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο. Η απόφαση του υφυπουργού Νίκου Ταγαρά καθορίζει τη διαδικασία γνωστοποίησης που πρέπει να ακολουθήσουν οι ιδιοκτήτες και οι εργολάβοι για να διασώσουν τα έργα τους.

Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλουν μία αίτηση ανά κτίριο, η οποία πρέπει να συνοδεύεται από τον αριθμό της δικαστικής απόφασης ή της αίτησης ακύρωσης. Η διαδικασία αυτή συνδέεται άμεσα με τις προθεσμίες για τα αυθαίρετα και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, καθώς τα πρόστιμα που θα εισπραχθούν προορίζονται για τη χρηματοδότηση τοπικών περιβαλλοντικών δράσεων.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η Τέντυ Γερουλάνου, μέλος της Κίνησης Πολιτών Κηφισιάς, υπογραμμίζει ότι η αλλοίωση του χαρακτήρα του προαστίου είναι ήδη ορατή. Η συμμετοχή επιστημονικών φορέων όπως η Monumenta στην προσφυγή προσδίδει επιπλέον βάρος στα επιχειρήματα περί αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, καθώς η οργάνωση διαθέτει πλήρη καταγραφή των κτιρίων της περιοχής.

Η επόμενη μέρα στο Συμβούλιο της Επικρατείας θα κρίνει αν η «φόρμουλα» του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου μπορεί να σταθεί νομικά ή αν θα οδηγήσει σε ένα νέο κύμα κατεδαφίσεων ή οριστικών παύσεων εργασιών. Η απόφαση αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον από την αγορά ακινήτων, καθώς επηρεάζει εκατοντάδες οικοδομικές άδειες σε ολόκληρη την επικράτεια.