- Το ΣτΕ απέρριψε τις προσφυγές κατά του τελεφερίκ στη Μονεμβασιά.
- Η απόφαση βασίζεται στο δικαίωμα καθολικής πρόσβασης στα μνημεία.
- Το έργο θα διευκολύνει ΑμεΑ και αρχαιολόγους στην Άνω Πόλη.
- Τηρήθηκαν αυστηρές περιβαλλοντικές και αρχιτεκτονικές προδιαγραφές.
- Ανοίγει ο δρόμος για παρόμοια έργα σε άλλους αρχαιολογικούς χώρους.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέδωσε μια απόφαση-σταθμό για την εγκατάσταση τελεφερίκ στην Άνω Πόλη της Μονεμβασιάς, κρίνοντας ότι η προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος ταυτίζεται με το δικαίωμα πρόσβασης όλων των πολιτών. Οι αποφάσεις 6/2026 και 7/2026 απορρίπτουν τις προσφυγές περιβαλλοντικών οργανώσεων, θέτοντας ως προτεραιότητα τη συλλογική μνήμη και την εξυπηρέτηση των εμποδιζόμενων ατόμων.
| Στοιχείο Απόφασης | Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Αριθμός Αποφάσεων | 6/2026 και 7/2026 (Ε΄ Τμήμα ΣτΕ) |
| Τοποθεσία Έργου | Άνω Πόλη Μονεμβασιάς |
| Νομική Βάση | Σύνταγμα & Διεθνής Σύμβαση ΟΗΕ 2007 |
| Κύριος Σκοπός | Πρόσβαση ΑμεΑ & Διευκόλυνση Συντήρησης |
| Περιβαλλοντική Έγκριση | Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (Ορνιθοπανίδα) |
| Καθεστώς Προστασίας | Μνημειακό σύνολο από το 1922 |
Η σύγκρουση ανάμεσα στη διατήρηση της μνημειακής αυθεντικότητας και την ανάγκη για καθολική προσβασιμότητα βρίσκει μια νέα ισορροπία μέσα από τη δικαστική οδό. Η υπόθεση της Μονεμβασιάς δεν αφορά μόνο ένα τεχνικό έργο, αλλά την επαναδιατύπωση της σχέσης του σύγχρονου πολίτη με την ιστορική κληρονομιά.
Τα μνημεία επιτελούν την πολιτιστική τους λειτουργία μόνο ως μέρος της συλλογικής μνήμης και επομένως πρέπει να είναι προσβάσιμα από όλους.
Συμβούλιο της Επικρατείας, Απόφαση 6/2026
Το σκεπτικό της συλλογικής μνήμης
Σύμφωνα με το σκεπτικό του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το περιβάλλον, είτε φυσικό είτε πολιτιστικό, αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε πολίτη. Οι δικαστές υπογράμμισαν ότι τα μνημεία δεν έχουν αυτοαναφορική ή μεταφυσική έννοια, αλλά επιτελούν τον σκοπό τους μόνο όταν είναι προσβάσιμα στο σύνολο της κοινωνίας.
Όπως προκύπτει από τις πρώτες πληροφορίες για τις αποφάσεις, η συλλογική μνήμη τροφοδοτείται από τη ζωντανή επαφή με την ιστορία. Η απομόνωση των μνημείων λόγω φυσικών εμποδίων κρίθηκε ότι αντιστρατεύεται την κοινωνική τους λειτουργία, γεγονός που καθιστά την εγκατάσταση του τελεφερίκ αναγκαία παρέμβαση.
Διεθνείς συμβάσεις και δικαιώματα ΑμεΑ
Προτεινόμενο Κανονικά τα δρομολόγια των πλοίων – Τα προβλήματα στις γραμμές του Αργοσαρωνικού
Το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ βασίστηκε σε συνταγματικές διατάξεις αλλά και στη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ του 2007. Η συγκεκριμένη σύμβαση επιτάσσει την ανεμπόδιστη πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία σε πολιτιστικούς χώρους, καταρρίπτοντας την επιχειρηματολογία περί ανεπανόρθωτης βλάβης στο μνημειακό σύνολο.
Επιπλέον, το δικαστήριο έκρινε ότι το έργο διευκολύνει το έργο των αρχαιολόγων. Η συντήρηση των αρχαιοτήτων στην Άνω Πόλη απαιτεί μεταφορά υλικών και προσωπικού, μια διαδικασία που σήμερα είναι εξαιρετικά δυσχερής και θα βελτιωθεί θεαματικά με τη λειτουργία του τελεφερίκ.
Περιβαλλοντική επάρκεια και “μηδενική λύση”
Η λεγόμενη «μηδενική λύση», δηλαδή η ακύρωση του έργου, απορρίφθηκε καθώς οι περιβαλλοντικές μελέτες κρίθηκαν επαρκείς. Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι τηρήθηκαν οι αυστηροί περιορισμοί της νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης μιας ειδικής οικολογικής αξιολόγησης για την προστασία της ορνιθοπανίδας της περιοχής.
Σε αντίθεση με περιπτώσεις όπως η απόρριψη ανάλογων έργων στη Σέριφο, στη Μονεμβασιά εξετάστηκαν ενδελεχώς οι αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες. Στόχος ήταν η ελαχιστοποίηση του οπτικού αποτυπώματος, ώστε η εγκατάσταση να μην αλλοιώνει τη φυσιογνωμία του προστατευόμενου οικισμού που χρονολογείται από το 1922.
Η επόμενη μέρα για την προσβασιμότητα
Η απόφαση αυτή θεωρείται από νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση ως ένας «πιλότος» για μελλοντικά έργα σε δυσπρόσιτα μνημεία. Η ιεράρχηση της κοινωνικής προσβασιμότητας πάνω από την απόλυτη ακινησία του τοπίου ανοίγει ένα νέο πεδίο εφαρμογών για την ελληνική επικράτεια.
Παρά τις αντιδράσεις από την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, η δικαιοσύνη έκρινε ότι η βιώσιμη ανάπτυξη και ο σεβασμός στην ιστορία μπορούν να συνυπάρξουν. Το τελεφερίκ της Μονεμβασιάς αναμένεται πλέον να αποτελέσει πρότυπο προσβάσιμου τουρισμού, ενισχύοντας το πολιτιστικό αποτύπωμα της Λακωνίας.
Οδηγός Πρόσβασης σε Ιστορικά Μνημεία
- Ενημερωθείτε από τις επίσημες ιστοσελίδες των αρχαιολογικών χώρων για τη διαθεσιμότητα υποδομών ΑμεΑ.
- Προτιμήστε τις πρωινές ώρες για επίσκεψη σε δυσπρόσιτα μνημεία για αποφυγή συνωστισμού.
- Σε χώρους υπό συντήρηση, ακολουθείτε πάντα τις υποδείξεις των αρχαιολόγων για την ασφάλειά σας.
- Ελέγξτε αν υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές ή ψηφιακές ξεναγήσεις για άτομα με κινητικά προβλήματα.
