- Η Αθήνα έχει 900 αυτοκίνητα ανά τ.χλμ., τη στιγμή που η Ρώμη έχει 500.
- Η μέση διαδρομή 10 χιλιομέτρων διαρκεί σχεδόν 30 λεπτά.
- Η Ελλάδα διαθέτει τον γηραιότερο στόλο οχημάτων στην ΕΕ (άνω των 17 ετών).
- Οι ταχύτητες στις ώρες αιχμής περιορίζονται στα 20-25 χλμ./ώρα.
- Η κυκλοφοριακή συμφόρηση αυξάνεται σταθερά από το 2017.
Η νέα μελέτη του ΙΟΒΕ αποκαλύπτει την ασφυκτική πραγματικότητα στους δρόμους της Αθήνας, όπου η κυκλοφοριακή συμφόρηση έχει μετατρέψει τις μετακινήσεις σε καθημερινό εφιάλτη. Με 900 αυτοκίνητα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο και τον γηραιότερο στόλο οχημάτων στην ΕΕ, η πρωτεύουσα καταγράφει καθυστερήσεις που αγγίζουν τα 30 λεπτά για μια διαδρομή μόλις 10 χιλιομέτρων.
| Πόλη | Οχήματα ανά τ.χλμ. |
|---|---|
| Αθήνα | 900 |
| Ρώμη | 500 |
| Λισαβόνα | 250 |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου στασιμότητας στην ανανέωση του στόλου, η οποία συνδέεται άμεσα με την οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010. Το παρασκήνιο της υπόθεσης, όπως αναλύεται στη μελέτη του ΙΟΒΕ για τη συμβολή της Uber στην οικονομία, αναδεικνύει πώς η έλλειψη εναλλακτικών λύσεων μετακίνησης εντείνει το πρόβλημα στους κεντρικούς οδικούς άξονες.
Η Αθήνα καταγράφει 900 αυτοκίνητα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, σχεδόν διπλάσια πυκνότητα από τη Ρώμη και τετραπλάσια από τη Λισαβόνα.
Μελέτη ΙΟΒΕ, Στοιχεία Κυκλοφοριακής Πυκνότητας
Η κυκλοφοριακή πυκνότητα της Αθήνας σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Ελλάδα καταγράφει 579 επιβατικά αυτοκίνητα ανά 1.000 κατοίκους, καταλαμβάνοντας την 11η υψηλότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατάσταση στην πρωτεύουσα είναι ακόμα πιο επιβαρυμένη, καθώς στην Αθήνα αντιστοιχούν 900 αυτοκίνητα σε κάθε τετραγωνικό χιλιόμετρο.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της διαφοράς, η αναλογία στη Ρώμη είναι περίπου 500 οχήματα ανά τ.χλμ., ενώ στη Λισαβόνα περιορίζεται στα 250. Αυτή η υπερσυγκέντρωση οχημάτων αποτελεί τη βασική αιτία για το κυκλοφοριακό κομφούζιο που παρατηρείται καθημερινά, ειδικά κατά τις πρωινές και απογευματινές ώρες αιχμής.
Η συμφόρηση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις εργάσιμες ημέρες. Λόγω της αυξημένης τουριστικής κίνησης, έντονα προβλήματα καταγράφονται και τα Σαββατοκύριακα, κυρίως κατά τις νυχτερινές ώρες, επιβαρύνοντας περαιτέρω το ήδη κορεσμένο οδικό δίκτυο.
Ταχύτητες και χρόνοι μετακίνησης: Η «παγίδα» των 29 λεπτών
Η μέση διάρκεια διαδρομής για κάθε 10 χιλιόμετρα στην Αθήνα αγγίζει πλέον τα 29,4 λεπτά. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει μια σοβαρή επιδείνωση την τελευταία δεκαετία, με τις ταχύτητες των Ι.Χ. να περιορίζονται δραματικά στις ώρες αιχμής.
Συγκεκριμένα, στους βασικούς άξονες οι ταχύτητες κυμαίνονται μεταξύ 20 και 25 χλμ./ώρα, ενώ μόνο εκτός αιχμής μπορούν να φτάσουν τα 50 χλμ./ώρα. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται με την έννοια της Επαγόμενης Ζήτησης — η θεωρία που υποστηρίζει ότι η βελτίωση των δρόμων συχνά οδηγεί σε αύξηση της χρήσης αυτοκινήτων αντί για μείωση της κίνησης — καθιστώντας τη διαχείριση του προβλήματος εξαιρετικά σύνθετη.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων συγκοινωνιολόγων, η αύξηση της κίνησης που ξεκίνησε το 2017 δεν έχει βρει ακόμα το «ταβάνι» της. Η ανάγκη για ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς είναι επιτακτική, καθώς η Ελλάδα ήδη διαθέτει υψηλά ποσοστά σε συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως τα λεωφορεία ανά κάτοικο, χωρίς όμως αυτό να αποσυμφορεί το κέντρο.
Ο «γερασμένος» στόλος και η περιβαλλοντική επιβάρυνση
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της μελέτης αφορά την ηλικία των οχημάτων. Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα τον παλαιότερο στόλο επιβατικών αυτοκινήτων στην ΕΕ, με τη μέση ηλικία να ξεπερνά τα 17 έτη. Η παλαιότητα αυτή οφείλεται κυρίως στην οικονομική αδυναμία ανανέωσης κατά τα χρόνια της κρίσης.
Η υψηλή κυκλοφοριακή πυκνότητα σε συνδυασμό με την τεχνολογία των παλαιών κινητήρων συμβάλλει καθοριστικά στην ατμοσφαιρική ρύπανση και την ηχορύπανση. Στο πλαίσιο αυτό, συζητούνται συνεχώς νέα σχέδια για την απόσυρση αυτοκινήτων, με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι χωρίς ριζικές παρεμβάσεις στο μοντέλο αστικής κινητικότητας, η ποιότητα ζωής στην πρωτεύουσα θα συνεχίσει να υποβαθμίζεται. Η ψηφιοποίηση των μετακινήσεων και η ενσωμάτωση νέων πλατφορμών ίσως αποτελέσουν μέρος της λύσης.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Η μελέτη του ΙΟΒΕ υπογραμμίζει ότι η συμφόρηση δεν είναι μόνο ένα συγκοινωνιακό πρόβλημα, αλλά μια οικονομική αιμορραγία. Οι χαμένες εργατοώρες και η αυξημένη κατανάλωση καυσίμων επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών και την εθνική οικονομία συνολικά.
Εν αναμονή των διευκρινίσεων από τους αρμόδιους φορείς, οι αναλυτές τονίζουν ότι η λύση απαιτεί έναν συνδυασμό έξυπνης διαχείρισης της κυκλοφορίας και κινήτρων για την ανανέωση του στόλου. Η επόμενη μέρα για την Αθήνα εξαρτάται από την ταχύτητα υιοθέτησης βιώσιμων πρακτικών μετακίνησης.
Πώς να αποφύγετε την ταλαιπωρία στους δρόμους
- Χρησιμοποιήστε εφαρμογές πλοήγησης σε πραγματικό χρόνο για να εντοπίζετε εναλλακτικές διαδρομές.
- Προτιμήστε τα Μέσα Σταθερής Τροχιάς (Μετρό, Τραμ) για μετακινήσεις προς το κέντρο.
- Αποφύγετε τις μετακινήσεις κατά τις ώρες αιχμής (08:00-10:00 και 17:00-19:00).
- Εξετάστε τη χρήση πλατφορμών διαμοιρασμού διαδρομών (carpooling) για τη μείωση του κόστους και της κίνησης.
