- Πλήρης αθώωση των 24 εθελοντών για όλες τις κατηγορίες κακουργηματικού χαρακτήρα.
- Το δικαστήριο αναγνώρισε τον αμιγώς ανθρωπιστικό χαρακτήρα της δράσης της οργάνωσης ERCI.
- Κατέρρευσε η κατηγορία της εγκληματικής οργάνωσης λόγω έλλειψης ιεραρχίας και δομής.
- Η απόφαση βάζει τέλος σε μια δικαστική διαδρομή που διήρκεσε σχεδόν 8 χρόνια.
- Διατάχθηκε η επιστροφή των εγγυήσεων και η άρση όλων των κατασχέσεων.
Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου εξέδωσε αργά το βράδυ της Πέμπτης μια ιστορική αθωωτική απόφαση για τους 24 εθελοντές και εργαζομένους ανθρωπιστικών οργανώσεων στη Λέσβο. Η απόφαση βάζει οριστικό τέλος στην πολύκροτη υπόθεση «Σάρα Μαρντίνι», καταρρίπτοντας τις κατηγορίες για συγκρότηση εγκληματικής οργάνωσης και διευκόλυνση παράνομης εισόδου μετά από μια δικαστική διαδρομή 2.897 ημερών.
| Στοιχείο Υπόθεσης | Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Δικαστήριο | Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Βορείου Αιγαίου |
| Αριθμός Κατηγορουμένων | 24 εθελοντές και εργαζόμενοι |
| Κύριες Κατηγορίες | Εγκληματική οργάνωση, Διευκόλυνση παράνομης εισόδου, Ξέπλυμα χρήματος |
| Αποτέλεσμα | Ομόφωνα αθώοι για όλες τις πράξεις |
| Διάρκεια Δίωξης | 2.897 ημέρες (περίπου 8 έτη) |
| Κεντρικά Πρόσωπα | Σάρα Μαρντίνι, Σον Μπάιντερ, Νάσος Καρακίτσος |
| Οργάνωση | ERCI (Emergency Response Centre International) |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως η τελική δικαίωση σε μια υπόθεση που για χρόνια αποτέλεσε το επίκεντρο της διεθνούς κριτικής σχετικά με την ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής δράσης στην Ευρώπη. Η απόφαση του δικαστηρίου δεν αποτελεί απλώς μια ατομική απαλλαγή, αλλά μια νομική επιβεβαίωση ότι η παροχή βοήθειας σε ανθρώπους που κινδυνεύουν στη θάλασσα δεν μπορεί να εξισώνεται με εγκληματική δραστηριότητα.
Το να σώζεις ανθρώπους δεν είναι έγκλημα. Αν είναι, τότε είμαστε όλοι εγκληματίες.
Σάρα Μαρντίνι, Διασώστρια και Πρόσφυγας
Το σκεπτικό της αθώωσης και η κατάρρευση του κατηγορητηρίου
Το δικαστήριο, με πρόεδρο τον Βασίλη Παπαθανασίου, έκρινε ότι οι κατηγορίες αποδόθηκαν συλλήβδην, χωρίς την απαραίτητη εξατομίκευση της ποινικής ευθύνης. Είναι χαρακτηριστικό ότι ορισμένοι από τους κατηγορουμένους δεν βρίσκονταν καν στην Ελλάδα κατά τα χρονικά διαστήματα που τους αποδίδονταν οι πράξεις, γεγονός που κατέδειξε τα κενά της προδικασίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην κατηγορία της εγκληματικής οργάνωσης, η οποία κατέρρευσε καθώς δεν αποδείχθηκε καμία ιεραρχική διάρθρωση ή δομή. Το δικαστήριο υπογράμμισε ότι μια ομάδα επικοινωνίας σε εφαρμογές όπως το WhatsApp δεν συνιστά εγκληματικό δίκτυο, ακόμη και αν χρησιμοποιείται για τον συντονισμό δράσεων στο πεδίο της διάσωσης.
Παράλληλα, ως προς τη διευκόλυνση παράνομης εισόδου, η κρίση ήταν σαφής: η αναμονή στις ακτές για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών έχει αμιγώς ανθρωπιστικό χαρακτήρα. Οι κατηγορούμενοι δεν επεδίωξαν ποτέ να βοηθήσουν πρόσφυγες να αποφύγουν τον έλεγχο των ελληνικών αρχών, ούτε είχαν επαφή με κυκλώματα διακινητών.
Προτεινόμενο Η λίστα των 25 εκπροσώπων για το ραντεβού στο Μαξίμου: Οριστικά εκτός ο Κώστας Ανεστίδης
Η ανθρωπιστική δράση έναντι της ποινικοποίησης
Η υπόθεση της Σάρα Μαρντίνι, της Σύριας κολυμβήτριας που η ζωή της έγινε ταινία στο Netflix, ανέδειξε το χάσμα μεταξύ των νομικών απαιτήσεων της Ε.Ε. για διάσωση και της εγχώριας ποινικής καταστολής. Η οργάνωση ERCI κρίθηκε ότι λειτουργούσε με νόμιμα έσοδα, τα οποία προέρχονταν από δωρεές διεθνών ιδρυμάτων, όπως το Disney Foundation.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ποινικολόγων που παρακολουθούν την υπόθεση, η απόφαση αυτή ενισχύει την ασφάλεια δικαίου και αποτρέπει την εργαλειοποίηση των ποινικών διώξεων κατά εθελοντών. Επισημαίνεται ότι η έρευνα και η διάσωση αποτελούν νομική απαίτηση και όχι παράνομη πράξη, γεγονός που δικαιώνει τη στάση των κατηγορουμένων.
Ο εισαγγελέας της έδρας, Δημήτρης Σμυρνής, είχε ήδη εισηγηθεί την απαλλαγή τους, τονίζοντας ότι η δράση τους εντασσόταν στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής αντιμετώπισης των μεταναστευτικών ροών. Η πρότασή του υιοθετήθηκε πλήρως, οδηγώντας στην άρση των κατασχέσεων και την επιστροφή των εγγυήσεων στους κατηγορουμένους.
Οι αντιδράσεις και το μήνυμα για το μέλλον
«Το να σώζεις ανθρώπους δεν είναι έγκλημα», δήλωσε συγκινημένη η Σάρα Μαρντίνι μετά την ανακοίνωση της απόφασης. Από την πλευρά του, ο Σον Μπάιντερ εξέφρασε την ικανοποίησή του, αλλά και την πικρία του για το γεγονός ότι χρειάστηκαν σχεδόν οκτώ χρόνια για να επιβεβαιωθεί το αυτονόητο, σημειώνοντας ότι τέτοιες διώξεις αποθαρρύνουν τον εθελοντισμό.
Ο συνήγορος υπεράσπισης Ζαχαρίας Κεσσές υπογράμμισε την ανάγκη για μεγαλύτερη προσοχή στον χειρισμό παρόμοιων δικογραφιών στο μέλλον. Η καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης αποτέλεσε σημείο τριβής, με τους δικηγόρους να κάνουν λόγο για διεθνή έκθεση της χώρας λόγω των αστοχιών της ανακριτικής διαδικασίας.
Οι επιπτώσεις στη διαχείριση του προσφυγικού
Η απόφαση αυτή αναμένεται να λειτουργήσει ως δικαστικό προηγούμενο για άλλες εκκρεμείς υποθέσεις που αφορούν τη δράση ΜΚΟ στην Ελλάδα. Η αναγνώριση ότι ο συντονισμός μέσω διαδικτύου δεν αποτελεί ένδειξη εγκληματικής οργάνωσης θέτει νέα όρια στον τρόπο με τον οποίο οι αρχές αξιολογούν τη συνεργασία των εθελοντών.
Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, οι διασώστες γιόρτασαν την ελευθερία τους, στέλνοντας ένα μήνυμα αλληλεγγύης. Η επόμενη μέρα βρίσκει την ανθρωπιστική κοινότητα πιο θωρακισμένη νομικά, αλλά και προβληματισμένη για το κόστος που επέφερε αυτή η μακροχρόνια δικαστική περιπέτεια στην προσωπική και επαγγελματική τους ζωή.
Οδηγίες για εθελοντές σε ανθρωπιστικές δράσεις
- Διασφαλίστε τη νόμιμη σύσταση και διαφάνεια των εσόδων της οργάνωσης.
- Διατηρείτε αρχείο επικοινωνίας με τις επίσημες αρχές (Λιμενικό, Αστυνομία) κατά τις επιχειρήσεις.
- Αποφεύγετε τη χρήση ανεπίσημων δικτύων επικοινωνίας για κρίσιμες αποφάσεις πεδίου.
- Ενημερωθείτε για το νομικό πλαίσιο της χώρας σχετικά με τη διευκόλυνση εισόδου.
- Συμβουλευτείτε νομικούς εμπειρογνώμονες για την εξατομίκευση των ρόλων εντός της ομάδας.
