- Κατάθεση ενδίκων μέσων απευθείας στο δικαστήριο που θα τα εκδικάσει (judex ad quem).
- Άμεσος προσδιορισμός δικασίμου και εγγραφή στο πινάκιο με την κατάθεση.
- Νέα προθεσμία κλήτευσης 30 ημερών από την κατάθεση του δικογράφου.
- Αλλαγή στον τρόπο άσκησης προσθέτων λόγων για αποφυγή αιφνιδιασμού.
- Επαναφορά της αρεοπαγιτικής εισήγησης πριν από τη συζήτηση στον Άρειο Πάγο.
Οι νέες ρυθμίσεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας εισάγουν την καινοτόμο κατάθεση των ενδίκων μέσων απευθείας στο δικαστήριο που θα τα εκδικάσει (judex ad quem). Η μεταρρύθμιση αυτή, που βασίζεται στον Νόμο 5221/2025, στοχεύει στην επιτάχυνση της Δικαιοσύνης χωρίς να θίγει τις δικαιοκρατικές εγγυήσεις, ανατρέποντας το παλαιό σύστημα κατάθεσης στο δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση.
| Άρθρο ΚΠολΔ | Αντικείμενο Ρύθμισης | Βασική Αλλαγή |
|---|---|---|
Άρθρο ΚΠολΔ 495 | Αντικείμενο Ρύθμισης Κατάθεση Ενδίκων Μέσων | Βασική Αλλαγή Άσκηση στον judex ad quem (δικαστήριο εκδίκασης) |
Άρθρο ΚΠολΔ 495 | Αντικείμενο Ρύθμισης Προσδιορισμός Δικασίμου | Βασική Αλλαγή Άμεσος ορισμός και εγγραφή στο πινάκιο |
Άρθρο ΚΠολΔ – | Αντικείμενο Ρύθμισης Προθεσμία Κλήτευσης | Βασική Αλλαγή 30 ημέρες από την κατάθεση του ενδίκου μέσου |
Άρθρο ΚΠολΔ 568 | Αντικείμενο Ρύθμισης Αναίρεση | Βασική Αλλαγή Κλήτευση βάσει ημερομηνίας συζήτησης στον Άρειο Πάγο |
Άρθρο ΚΠολΔ 570, 547, 569 | Αντικείμενο Ρύθμισης Πρόσθετοι Λόγοι | Βασική Αλλαγή Σύνδεση με το χρόνο κατάθεσης του κύριου μέσου |
Άρθρο ΚΠολΔ – | Αντικείμενο Ρύθμισης Αρεοπαγιτική Εισήγηση | Βασική Αλλαγή Επαναφορά γνωστοποίησης πριν τη δικάσιμο |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των νομοθετικών πρωτοβουλιών για την επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης, αποφεύγοντας τις δικαιοκρατικές εκπτώσεις που είχαν παρατηρηθεί σε προηγούμενες παρεμβάσεις. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αφορά την ανάγκη για αποσυμφόρηση των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων από τη συσσώρευση δικογράφων που παρέμεναν σε εκκρεμότητα χωρίς άμεσο προσδιορισμό δικασίμου.
Στις νομοθετικές παρεμβάσεις για την επιτάχυνση της Δικαιοσύνης πρέπει να αποφεύγονται δικαιοκρατικής φύσεως εκπτώσεις για την ανεύρεση της ουσιαστικής αλήθειας.
Ν.Κ. Κλαμαρής, Ομότιμος Καθηγητής Νομικής ΕΚΠΑ
Η μετάβαση στον Judex ad quem και το άρθρο 495
Η κεντρική αλλαγή εντοπίζεται στη νέα ρύθμιση του άρθρου 495, σύμφωνα με την οποία η ανακοπή ερημοδικίας, η έφεση, η αναψηλάφηση και η αναίρεση ασκούνται πλέον στο δικαστήριο που θα εκδικάσει την υπόθεση. Πρόκειται για μια ρηξικέλευθη μεταρρύθμιση που καταργεί την υποχρέωση κατάθεσης στο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση (judex a quo).
Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται ο άμεσος ορισμός δικασίμου και η εγγραφή στο πινάκιο του αρμόδιου δικαστηρίου αμέσως μετά την κατάθεση. Η διαδικασία αυτή ψηφιακής κατάθεσης ενισχύει τη διαφάνεια και μειώνει δραστικά τους νεκρούς χρόνους της δικονομικής διαδικασίας, διασφαλίζοντας την ταχύτερη ροή των υποθέσεων.
Προθεσμίες κλήτευσης και πρόσθετοι λόγοι
Προτεινόμενο Θερμοπύλες: Νεκρός άνδρας εντοπίστηκε στις ιαματικές πηγές – Στο σημείο όχημα με πολωνικές πινακίδες
Σημαντικές τροποποιήσεις επέρχονται και στις προθεσμίες κλήτευσης των διαδίκων, οι οποίες ορίζονται πλέον σε τριάντα ημέρες από την κατάθεση του ενδίκου μέσου. Η ρύθμιση αυτή αφορά την ανακοπή ερημοδικίας, την έφεση και την αναψηλάφηση, με την προϋπόθεση η κλήτευση να απέχει τουλάχιστον 30 ημέρες από τη συζήτηση.
Παράλληλα, οι πρόσθετοι λόγοι στα άρθρα 570, 547 και 569 συνδέονται πλέον με το χρονικό σημείο κατάθεσης του κύριου ενδίκου μέσου. Αυτό αποτρέπει τον αιφνιδιασμό των αντιδίκων και του δικαστηρίου, καθώς οι πρόσθετοι λόγοι εφέσεως πρέπει να ασκούνται εντός 40 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας επιδόσεως της κλήτευσης.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Καθηγητή Ν.Κ. Κλαμαρή, οι ρυθμίσεις αυτές κρίνονται ως εύστοχες, καθώς συμβάλλουν στην ανεύρεση της ουσιαστικής αλήθειας. Επισημαίνεται από νομικούς κύκλους ότι η επαναφορά της αρεοπαγιτικής εισήγησης πριν από τη δικάσιμο αποτελεί θετικό βήμα για την ποιότητα των αποφάσεων στον Άρειο Πάγο.
Η διαφοροποίηση στην αναίρεση και το όριο σελίδων
Αξιοσημείωτη είναι η διαφοροποίηση που εισάγει το άρθρο 568 για την αναίρεση, όπου η προθεσμία κλήτευσης δεν συναρτάται με την κατάθεση, αλλά με την ημερομηνία συζήτησης στον Άρειο Πάγο. Αυτό το σημείο, αν και καινοτόμο, αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από μέρος του νομικού κόσμου που θα προτιμούσε πλήρη ταύτιση των διαδικασιών για όλα τα ένδικα μέσα.
Τέλος, η θέσπιση ορίου σελίδων στα δικόγραφα παραμένει ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία της μεταρρύθμισης. Ενώ στοχεύει στον περιορισμό της φλυαρίας και την ουσιαστική επικέντρωση στα νομικά ζητήματα, εγείρει προβληματισμούς για τον περιορισμό της πληρότητας της νομικής επιχειρηματολογίας σε σύνθετες υποθέσεις.
Οι προκλήσεις για τη δικαστική πρακτική
Η εφαρμογή των νέων διατάξεων απαιτεί την άμεση προσαρμογή των δικηγόρων και των γραμματειών των δικαστηρίων στα νέα δεδομένα. Η κατάργηση της αυτοτελούς κρίσης του παραδεκτού από το Συμβούλιο του Αρείου Πάγου αναμένεται να επιταχύνει τις διαδικασίες, αλλά αυξάνει την ευθύνη των εισηγητών δικαστών κατά την προετοιμασία της υπόθεσης.
Σε μια περίοδο που η μείωση των εκκρεμών υποθέσεων αποτελεί εθνικό στόχο, ο Νόμος 5221/2025 φιλοδοξεί να αποτελέσει το εργαλείο για μια πιο σύγχρονη και αποτελεσματική Πολιτική Δικονομία. Η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί από την ικανότητα του συστήματος να απορροφήσει τις αλλαγές χωρίς να δημιουργηθούν νέα γραφειοκρατικά εμπόδια.
Οδηγός για δικηγόρους και διαδίκους
- Ελέγξτε το αρμόδιο δικαστήριο εκδίκασης (judex ad quem) για την ορθή κατάθεση του δικογράφου.
- Τηρήστε αυστηρά τη νέα προθεσμία των 30 ημερών για την κλήτευση των αντιδίκων.
- Υπολογίστε εγκαίρως τις 40 ημέρες για την άσκηση προσθέτων λόγων από τη λήξη της προθεσμίας επίδοσης.
- Προσαρμόστε την έκταση των δικογράφων σας στα νέα θεσπισμένα όρια σελίδων.
- Παρακολουθήστε την αρεοπαγιτική εισήγηση που πλέον γνωστοποιείται πριν από τη δικάσιμο.
