Κακοκαιρία στην Αττική: Η στρατηγική της «παράλυσης» και το έλλειμμα περιφερειακής πρόληψης

Η σφοδρή κακοκαιρία που έπληξε την Αττική ανέδειξε τα δομικά προβλήματα των υποδομών, με τα ύψη βροχής να αγγίζουν τα 124 χιλιοστά σε περιοχές όπως ο Παπάγος. Η κυβερνητική απόφαση για κλείσιμο σχολείων και αναστολή υπηρεσιών λειτούργησε ως «ασπίδα», ωστόσο αναλυτές δημόσιας πολιτικής προειδοποιούν για την κατάχρηση του 112 ως μέσο κάλυψης της έλλειψης ουσιαστικής πρόληψης.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς ακραίων φαινομένων που δοκιμάζουν τις αντοχές του αστικού ιστού, αναδεικνύοντας την έννοια της ατμοσφαιρικής αστάθειας — η κατάσταση κατά την οποία οι αέριες μάζες κινούνται κατακόρυφα προκαλώντας έντονα καιρικά φαινόμενα — ως τον κύριο παράγοντα κινδύνου. Η στρατηγική του περιορισμού των μετακινήσεων, αν και αποτελεσματική για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, εγείρει ερωτήματα για το αν η κοινωνική και οικονομική παράλυση αποτελεί τη μόνη βιώσιμη λύση απέναντι στην κλιματική κρίση.

Τα ύψη βροχής που «λύγισαν» το λεκανοπέδιο

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κώστας Λαγουβάρδος, διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η ραγδαιότητα των φαινομένων ήταν τέτοια που οι υφιστάμενες υποδομές ήταν αδύνατον να ανταπεξέλθουν. Στου Παπάγου καταγράφηκαν 124 χιλιοστά βροχής ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ στο Χαλάνδρι και τον Βύρωνα τα ύψη ξεπέρασαν τα 110 και 109 χιλιοστά αντίστοιχα.

Όπως επισημαίνουν κοινωνικοί ερευνητές και αναλυτές, οι μεγάλες πόλεις παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες καθώς η τσιμεντοποίηση και η έλλειψη ελεύθερων χώρων εμποδίζουν τη φυσική απορρόφηση των υδάτων. Η πρόβλεψη για την ένταση της κακοκαιρίας επιβεβαιώθηκε πλήρως, δικαιώνοντας την απόφαση για τα κλειστά σχολεία σε όλη την επικράτεια της Αττικής.

Το δίλημμα της τηλεργασίας και τα εργασιακά δικαιώματα

Η υφυπουργός Εσωτερικών, Βιβή Χαραλαμπογιάννη, διευκρίνισε ότι οι αποφάσεις για τη λειτουργία του δημόσιου τομέα προκύπτουν από έναν συνδυασμό παραμέτρων, με προτεραιότητα την ασφάλεια των εργαζομένων και τη διευκόλυνση των γονέων. Οι εργαζόμενοι που δεν μπορούσαν να εκτελέσουν τηλεργασία είχαν τη δυνατότητα χρήσης γονικής άδειας ή άδειας κακών καιρικών φαινομένων.

Στον ιδιωτικό τομέα, η κατάσταση ήταν πιο σύνθετη, με πολλούς υπαλλήλους σε καταστήματα λιανικής να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στη μετακίνησή τους. Στελέχη της αγοράς εργασίας τονίζουν ότι η ευελιξία στην οργάνωση του χρόνου εργασίας είναι απαραίτητη, ωστόσο η τηλεργασία δεν αποτελεί πανάκεια για όλες τις επαγγελματικές κατηγορίες.

Πρόληψη vs Καταστολή: Το χαμένο Ταμείο Ανάκαμψης

Ο νομικός και αναλυτής δημόσιας πολιτικής, Παναγιώτης Καρκατσούλης, άσκησε δριμεία κριτική στη συστηματική χρήση του μηνύματος 112, κάνοντας λόγο για «κατάχρηση» που υποκρύπτει την ανεπάρκεια του κράτους στην πρόληψη. Η απένταξη του έργου για τα 13 περιφερειακά κέντρα πολιτικής προστασίας από το Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί μια χαμένη ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος.

Επισημαίνεται από παράγοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης ότι ο ελλιπής περιφερειακός σχεδιασμός εμποδίζει τους δήμους να εφαρμόσουν στοχευμένες πολιτικές προστασίας. Η ανάγκη για κοινωνική εγρήγορση και ανάπτυξη μιας νέας κουλτούρας αντιμετώπισης κρίσεων κρίνεται πλέον επιτακτική, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα εντείνονται διαρκώς.

Η επόμενη μέρα για την πολιτική προστασία

Η εστίαση στην ανάπτυξη υποδομών και ο εντοπισμός των προβλημάτων ανά γεωγραφική ενότητα αποτελούν τα κλειδιά για τη μείωση της τρωτότητας των πόλεων. Η πολιτική προστασία οφείλει να μετατοπιστεί από το μοντέλο της κατασταλτικής διαχείρισης σε ένα μοντέλο ενεργητικής πρόληψης, διασφαλίζοντας ότι η κοινωνική ζωή δεν θα «παγώνει» σε κάθε έντονη βροχόπτωση.