Καισαριανή: Οι 3 αδημοσίευτες φωτογραφίες από τη στιγμή της εκτέλεσης στη συλλογή Χόιερ

Στην κατοχή του ελληνικού κράτους περνούν τρεις αδημοσίευτες φωτογραφίες που αποτυπώνουν τη στιγμή της εκτέλεσης των Ελλήνων ομήρων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944. Το Υπουργείο Πολιτισμού υπέγραψε προσύμφωνο για την απόκτηση συνολικά 262 ιστορικών τεκμηρίων από τη συλλογή του Γερμανού λοχία Χέρμαν Χόιερ, διασφαλίζοντας την επιστροφή τους στην Ελλάδα.

Η απόκτηση της συλλογής του Γερμανού λοχία Χέρμαν Χόιερ δεν αποτελεί απλώς μια αρχειακή προσθήκη, αλλά μια πράξη ιστορικής δικαιοσύνης που έρχεται να συμπληρώσει το παζλ της εθνικής μνήμης. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της Οπτικής Ιστορίας — *του κλάδου που αναλύει τις εικόνες ως πρωτογενείς πηγές για την κατανόηση του παρελθόντος* — επιτρέποντας στους ερευνητές να μελετήσουν τη ναζιστική θηριωδία μέσα από τον ίδιο τον φακό των θυτών.

Η «αθέατη» πλευρά της συλλογής Χόιερ

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, ανάμεσα στα 262 τεκμήρια περιλαμβάνονται τρεις φωτογραφίες οι οποίες δεν είχαν τεθεί ποτέ προς δημοπράτηση από τον Βέλγο έμπορο Τιμ ντε Κράνε. Οι συγκεκριμένες λήψεις απεικονίζουν τη στιγμή της εκτέλεσης των Ελλήνων ομήρων, ένα υλικό που παρέμενε «κρυφό» για δεκαετίες.

Ο Βέλγος έμπορος φέρεται να μην είχε αναρτήσει στον ηλεκτρονικό κατάλογο του eBay αυτά τα τρία τεκμήρια επικαλούμενος «ηθικούς λόγους». Ωστόσο, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν και οι αυστηροί κανόνες λειτουργίας της πλατφόρμας, οι οποίοι απαγορεύουν ρητά τη δημοσίευση υλικού που απεικονίζει βίαιες ενέργειες και τέλεση εγκλημάτων.

Οι εικόνες αυτές τέθηκαν υπόψη της ελληνικής αντιπροσωπείας κατά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Παρασκευή στο Βέλγιο. Εκεί, επιβεβαιώθηκε ότι το υλικό αποτελεί τη συνέχεια των φωτογραφιών που είχαν δει το φως της δημοσιότητας τις προηγούμενες ημέρες, συμπληρώνοντας το χρονικό της θυσίας στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Το παρασκήνιο της συμφωνίας και το προσύμφωνο

Η ελληνική πλευρά κινήθηκε με ταχύτητα, υπογράφοντας προσύμφωνο απόκτησης με τον Ντε Κράνε, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι αυθεντικές φωτογραφίες δεν θα κατέληγαν σε ιδιωτικές συλλογές. Η συλλογή Χόιερ περιλαμβάνει επίσης ντοκουμέντα από τη μεταγωγή των ομήρων και την τοποθέτησή τους μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού, η ιστορική αξία των 262 τεκμηρίων είναι ανυπολόγιστη. Οι αναλυτές στρατηγικής και ιστορικοί ερευνητές τονίζουν ότι η κατοχή αυτού του υλικού από το κράτος αποτρέπει την εμπορευματοποίηση του πόνου και της εθνικής αντίστασης.

Εν αναμονή των τελικών διαδικασιών για τη μεταφορά του υλικού στην Αθήνα, επισημαίνεται από παράγοντες του πολιτισμού ότι η συγκεκριμένη συλλογή θα αποτελέσει αντικείμενο ενδελεχούς επιστημονικής μελέτης. Στόχος είναι η πλήρης ταυτοποίηση των προσώπων και των συνθηκών που κατέγραψε ο Γερμανός λοχίας.

Η επόμενη μέρα για την εθνική μνήμη

Η ενσωμάτωση αυτών των τεκμηρίων στα κρατικά αρχεία αναμένεται να ρίξει νέο φως στα γεγονότα της 1ης Μαΐου 1944. Η αποκάλυψη των τριών αδημοσίευτων φωτογραφιών προσφέρει μια συγκλονιστική μαρτυρία που ενισχύει την ιστορική τεκμηρίωση της περιόδου της Κατοχής.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η επιστροφή των κειμηλίων στην Ελλάδα αποτελεί χρέος προς τους εκτελεσθέντες. Οι εξελίξεις των τελευταίων ωρών επιβεβαιώνουν ότι η κρατική παρέμβαση ήταν ο μόνος τρόπος για να διασωθεί η ακεραιότητα αυτού του μοναδικού ιστορικού θησαυρού.