Καισαριανή: Γιατί διεκόπη η δημοπρασία για τις φωτογραφίες των 200 εκτελεσθέντων στο eBay

Η αιφνίδια διακοπή της δημοπρασίας στο eBay για τις οκτώ σπάνιες φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή προκαλεί έντονα ερωτήματα, μία εβδομάδα πριν από την προγραμματισμένη λήξη της. Τα ιστορικά ντοκουμέντα, που απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των ηρώων της 1ης Μαΐου 1944, είχαν ήδη ξεπεράσει σε προσφορές τα 2.000 ευρώ, πυροδοτώντας ανησυχίες για την κατάληξή τους σε ιδιωτικές συλλογές.

Το παρασκήνιο της διακοπής και η τύχη των αρχείων

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της έντονης κινητοποίησης που προκάλεσε η είδηση για τη δημοπρασία στην πλατφόρμα eBay, η οποία έφερε στο φως αδημοσίευτο υλικό από το αρχείο του Γερμανού λοχαγού Χέρμαν Χόιερ. Η ξαφνική απόσυρση των φωτογραφιών από την αγορά ερμηνεύεται από αναλυτές είτε ως αποτέλεσμα της διεθνούς κατακραυγής είτε ως ένδειξη ότι ο πωλητής κατέληξε σε ιδιωτική συμφωνία με αγοραστή.

Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στη διασφάλιση ότι αυτά τα μοναδικά οπτικά τεκμήρια δεν θα χαθούν από τη δημόσια σφαίρα. Οι φωτογραφίες φέρονται να προέρχονται από το 1012 Festungs Batallion, μια μονάδα που είχε την έδρα της στη Μαλακάσα και συμμετείχε στις επιχειρήσεις κατοχής στην Αττική.

Η μάχη για την ιστορική τεκμηρίωση και αυθεντικότητα

Ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στην εφημερίδα Κ, υπογράμμισε ότι η ιστορική ταυτοποίηση των προσώπων είναι το κλειδί για την πιστοποίηση του υλικού. Στις εικόνες διακρίνονται καθαρά το Σκοπευτήριο της Καισαριανής και το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, στοιχεία που αποκλείουν το ενδεχόμενο χρήσης τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ερευνητών, η αξιοπιστία του βελγικού οίκου που διαχειριζόταν τη δημοπρασία ενισχύει την πεποίθηση ότι τα ντοκουμέντα είναι γνήσια. Η ταυτοποίηση έστω και ενός εκτελεσθέντος θα μπορούσε να συνδέσει οριστικά το υλικό με τη θυσία της Πρωτομαγιάς, διαφοροποιώντας το από άλλες εκτελέσεις εκείνης της περιόδου.

Πολιτικές παρεμβάσεις και το αίτημα για κρατική απόκτηση

Η υπόθεση έχει λάβει πλέον πολιτικές διαστάσεις, με τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα να ζητά την παρέμβαση του Ιδρύματος της Βουλής. Στόχος είναι η απόκτηση των φωτογραφιών ως φόρος τιμής στην Αντίσταση, ώστε να πάψουν να αποτελούν αντικείμενο εμπορικής συναλλαγής.

Παράλληλα, ο δήμαρχος Καισαριανής, Ηλίας Σταμέλος, τόνισε την ανάγκη τα ντοκουμέντα να αποδοθούν στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης. Η τοπική κοινωνία παραμένει σε εγρήγορση, ειδικά μετά τον πρόσφατο βανδαλισμό που υπέστη το Μνημείο των 200 εκτελεσθέντων, γεγονός που φορτίζει περαιτέρω το κλίμα.

Η επόμενη μέρα για τη διαχείριση της εθνικής μνήμης

Εν αναμονή των διευκρινίσεων για το καθεστώς της διακοπής, η άμεση παρέμβαση της πολιτείας κρίνεται επιβεβλημένη από το σύνολο του επιστημονικού κόσμου. Η πιθανότητα να καταλήξουν οι φωτογραφίες σε κλειστές ιδιωτικές συλλογές θεωρείται εθνική απώλεια, καθώς στερεί από την ιστορική έρευνα πολύτιμα στοιχεία.

Στους διαδρόμους του Υπουργείου Πολιτισμού, η συζήτηση επικεντρώνεται πλέον στους τρόπους με τους οποίους το κράτος μπορεί να διεκδικήσει αρχεία αξιωματικών της Βέρμαχτ που εμφανίζονται σε διεθνείς πλατφόρμες. Η περίπτωση της Καισαριανής αποτελεί πλέον τον καταλύτη για μια νέα στρατηγική προστασίας των ιστορικών τεκμηρίων.