ΗΠΑ: Η ανεστραμμένη πυραμίδα του Κένεντι – Γιατί αντιδρούν οι Έλληνες διατροφολόγοι

Οι νέες διατροφικές συστάσεις του Αμερικανού υπουργού Υγείας, Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, προκαλούν έντονες συζητήσεις στην επιστημονική κοινότητα, καθώς η ανεστραμμένη πυραμίδα προκρίνει την αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος και πλήρων γαλακτοκομικών. Η κλινική διαιτολόγος Φανή Πρεβέντη επισημαίνει στην «Κ» τα παράδοξα ενός μοντέλου που έρχεται σε πλήρη ρήξη με τις αρχές της μεσογειακής διατροφής.

Η εξέλιξη των διατροφικών οδηγιών στις Ηνωμένες Πολιτείες αντανακλά ιστορικά τις μεταβαλλόμενες αντιλήψεις για τη δημόσια υγεία, από την εποχή της δαιμονοποίησης των λιπαρών στη δεκαετία του ’90 μέχρι τη σημερινή στροφή προς τις πρωτεΐνες. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ισορροπία μεταξύ της καταπολέμησης της παχυσαρκίας και της διατήρησης μιας καρδιοπροστατευτικής δίαιτας, ένα πεδίο όπου η επιστήμη συχνά συγκρούεται με την πολιτική ατζέντα.

Τα παράδοξα της νέας αμερικανικής πυραμίδας

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας Η Καθημερινή, η νέα προσέγγιση που παρουσίασε ο Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ βασίζεται σε μια ανεστραμμένη δομή. Στο επίκεντρο βρίσκονται η πρωτεΐνη, τα γαλακτοκομικά και τα υγιεινά λιπαρά, όπως το βούτυρο και το ελαιόλαδο, ενώ τα δημητριακά ολικής άλεσης περιορίζονται στο κατώτατο και στενότερο τμήμα της πυραμίδας.

Η κλινική διαιτολόγος Φανή Πρεβέντη χαρακτηρίζει το μοντέλο αυτό ως «σχεδόν αδύνατο» στην εφαρμογή του από επαγγελματίες της διατροφής. Παρόλο που η κατάργηση της ζάχαρης και των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, η ταυτόχρονη προώθηση ζωικών προϊόντων πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά δημιουργεί σοβαρές επιστημονικές αντιφάσεις.

Πρωτεΐνη εναντίον Μεσογειακής Διατροφής

Η βασική διαφοροποίηση από το μεσογειακό πρότυπο έγκειται στη συχνότητα κατανάλωσης κρέατος. Ενώ η μεσογειακή δίαιτα προτείνει ζωικά προϊόντα λίγες φορές τον μήνα, οι νέες αμερικανικές οδηγίες τα εντάσσουν στο καθημερινό διαιτολόγιο. Παράλληλα, υποβαθμίζεται ο ρόλος των οσπρίων και της επαρκούς πρόσληψης νερού, στοιχεία που αποτελούν πυλώνες της ελληνικής διατροφικής κουλτούρας.

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η αύξηση της προτεινόμενης πρωτεΐνης από 0,8-1 γραμμάριο ανά κιλό σωματικού βάρους σε 1,2-1,6 γραμμάρια. Η κ. Πρεβέντη τονίζει ότι αυτή η οδηγία μπορεί να περάσει το λανθασμένο μήνυμα ότι η υπερκατανάλωση πρωτεΐνης είναι ωφέλιμη για όλους, κάτι που δεν υποστηρίζεται από επαρκή επιστημονικά δεδομένα για τον γενικό πληθυσμό.

Για ποιους «δουλεύει» το νέο μοντέλο

Το νέο σχήμα φαίνεται να στοχεύει κυρίως σε άτομα που είναι παχύσαρκα και αναζητούν άμεση απώλεια βάρους. Η καμπάνια «Τρώμε Αληθινό Φαγητό» επιχειρεί να αντιμετωπίσει την κρίση υγείας στις ΗΠΑ, όπου περίπου 4 στους 10 ενήλικες είναι παχύσαρκοι, συχνά συνδυάζοντας τη δίαιτα με κάποια ενέσιμη θεραπεία για τον έλεγχο της όρεξης.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η κατάργηση της ζάχαρης και του λευκού αλευριού είναι το μοναδικό σημείο απόλυτης σύγκλισης μεταξύ των ειδικών. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική, καθώς οι κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας εξακολουθούν να δίνουν έμφαση στον περιορισμό των κορεσμένων λιπαρών για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η επόμενη μέρα στις διατροφικές συστάσεις

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών υγείας, η συζήτηση για την επισιτιστική θωράκιση και την ποιότητα της τροφής εντείνεται. Η στροφή προς το «αληθινό φαγητό» αποτελεί μια αναγκαία απάντηση στην κυριαρχία του junk food, όμως η ανεστραμμένη πυραμίδα του Κένεντι φαίνεται πως θα χρειαστεί περαιτέρω τεκμηρίωση για να γίνει αποδεκτή σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η τελική αξιολόγηση του μοντέλου θα εξαρτηθεί από τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα στην υγεία των Αμερικανών πολιτών. Για τους Έλληνες καταναλωτές, η μεσογειακή διατροφή παραμένει το «χρυσό πρότυπο», προσφέροντας μια δοκιμασμένη ισορροπία που συνδυάζει τη μακροζωία με την απόλαυση της τροφής χωρίς ακρότητες.