- Το 80% του μισθού απορροφάται από το ενοίκιο σε πολλές περιοχές της Ε.Ε.
- Η στεγαστική αστάθεια οδηγεί τον εγκέφαλο σε μόνιμη κατάσταση επιβίωσης.
- Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό υπέρμετρης στεγαστικής επιβάρυνσης στην Ε.Ε.
- Η έλλειψη στέγης προκαλεί αισθήματα αμφιθυμίας, θυμού και ντροπής στους νέους.
Η ραγδαία εκτόξευση των ενοικίων στην Ελλάδα και την Ευρώπη δεν αποτελεί πλέον μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά εξελίσσεται σε σοβαρή κρίση ψυχικής υγείας για τη νέα γενιά. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του Eurofound, το κόστος στέγασης αναγκάζει τους νέους να ζουν σε διαρκή κατάσταση επιβίωσης, με το 80% του μισθού να απορροφάται συχνά από τις στεγαστικές ανάγκες.
| Δείκτης / Ομάδα | Στατιστικό Στοιχείο |
|---|---|
| Επιβάρυνση Νέων (15-29 ετών) | 10% του πληθυσμού |
| Κόστος Στέγασης (Αστικές Περιοχές) | 29,1% των νοικοκυριών (άνω του 40% εισοδήματος) |
| Κόστος Στέγασης (Αγροτικές Περιοχές) | 27,7% των νοικοκυριών (άνω του 40% εισοδήματος) |
| Υπέρμετρη Επιβάρυνση στην Ελλάδα | Υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. από το 2018 |
| Μέλη σελίδας 'Ξεσπιτόγατος' | Άνω των 68.500 μελών |
Η τρέχουσα στεγαστική κρίση δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας ανισορροπίας μεταξύ των στάσιμων εισοδημάτων και της ανεξέλεγκτης ανόδου των τιμών στα ακίνητα. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας δεκαετίας οικονομικής στενότητας, όπου η κατοικία από θεμελιώδες δικαίωμα μετατράπηκε σε δυσπρόσιτο επενδυτικό προϊόν, επηρεάζοντας άμεσα τη δυνατότητα αυτονόμησης των νέων ενηλίκων.
Το σπίτι δεν είναι μόνο ο τοίχος, είναι ένας ψυχικός τόπος που σου προσφέρει ασφάλεια. Χωρίς αυτόν, το άτομο νιώθει εκτεθειμένο.
Σάββας Σαββόπουλος, Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής
Η «ψυχολογία της επιβίωσης» και το διαρκές στρες
Σύμφωνα με τα δεδομένα της Flow Neuroscience, η οικονομικά απρόσιτη στέγη διατηρεί τον εγκέφαλο σε μια συνεχή κατάσταση στρες, εμποδίζοντας τη γνωστική λειτουργία να επικεντρωθεί σε οτιδήποτε άλλο πέρα από την άμεση επιβίωση. Όταν το άτομο αισθάνεται ότι η στέγη του είναι ανασφαλής ή οικονομικά ασφυκτική, το μυαλό εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο αγωνίας που συχνά οδηγεί σε κλινική κατάθλιψη.
Η κλινική ψυχίατρος Χάνα Νέρνι επισημαίνει ότι αυτή η πίεση επηρεάζει πλέον μια ολόκληρη γενιά, η οποία βλέπει τα όνειρά της για δημιουργία οικογένειας να αναβάλλονται επ’ αόριστον. Στην Ελλάδα, η στεγαστική κρίση έχει πάρει διαστάσεις που ξεπερνούν τον μέσο όρο της Ε.Ε., καθώς το διαθέσιμο εισόδημα εξανεμίζεται πριν καν καλυφθούν οι βασικές ανάγκες διαβίωσης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου το 10% των ατόμων ηλικίας 15-29 ετών επιβαρύνονται υπερβολικά από το κόστος στέγασης, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από άλλες ηλικιακές ομάδες. Αυτή η στατιστική απόκλιση υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι νέοι εργαζόμενοι είναι οι πρώτοι που θυσιάζουν την ποιότητα ζωής τους για να διατηρήσουν μια στέγη πάνω από το κεφάλι τους.
Μαρτυρίες από την πρώτη γραμμή του αδιεξόδου
Ο 30χρονος Άγγελος, που ετοιμάζεται να γίνει πατέρας, περιγράφει μια πραγματικότητα όπου το 50% του μισθού του κατευθύνεται πλέον στο ενοίκιο, αναγκάζοντάς τον σε ριζικές αλλαγές στον τρόπο ζωής. Η περίπτωση του δεν είναι η εξαίρεση, αλλά ο κανόνας για χιλιάδες νοικοκυριά που δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για ενοίκιο και λογαριασμούς.
Αντίστοιχα, η 28χρονη Αφροδίτη αναφέρει ότι το άγχος της πληρωμής του ενοικίου της προκαλεί διαταραχές ύπνου, ειδικά καθώς οι πληρωμές των ελεύθερων επαγγελματιών συχνά καθυστερούν. Αυτή η οικονομική αβεβαιότητα μεταφράζεται σε ψυχική εξάντληση, καθώς το σπίτι παύει να είναι καταφύγιο ασφάλειας και γίνεται πηγή καθημερινού φόβου.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών και στις αναλύσεις των κοινωνικών ερευνητών, επισημαίνεται ότι η έλλειψη προσιτής στέγης λειτουργεί ως καταλύτης για την κοινωνική απομόνωση. Οι νέοι που αναγκάζονται να επιστρέψουν στο πατρικό τους σπίτι βιώνουν συχνά αισθήματα ντροπής και αποτυχίας, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω την ψυχική τους ισορροπία.
Η απώλεια του «ψυχικού τόπου» και οι συνέπειες
Ο ψυχίατρος-ψυχαναλυτής Σάββας Σαββόπουλος τονίζει ότι το σπίτι δεν είναι απλώς τετραγωνικά μέτρα, αλλά ένας ζωτικός ψυχικός τόπος. Η αδυναμία απόκτησης ή διατήρησης αυτού του χώρου δημιουργεί ρήγματα στη συγκρότηση της προσωπικότητας, ειδικά σε όσους βρίσκονται στη φάση της χειραφέτησης και της αναζήτησης αυτονόμησης.
Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν πλέον συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης που συνδέονται άμεσα με τα υψηλά μισθώματα, βυθιζόμενοι σε μια διαδικασία αυτομομφής και σύγκρισης με προηγούμενες γενιές. Η αίσθηση ότι η στέγη είναι ένα «άπιαστο όνειρο» αφήνει το άτομο εκτεθειμένο σε έναν κόσμο που μοιάζει ολοένα και πιο εχθρικός και απρόσιτος.
Παρά τις εξαγγελίες για προγράμματα όπως η κοινωνική στέγαση, η αγορά παραμένει εξαιρετικά πιεστική, με τους ιδιοκτήτες να προβάλλουν παράλογες απαιτήσεις. Η ανάγκη για μια συνολική στεγαστική πολιτική που θα προστατεύει την ψυχική υγεία των πολιτών είναι πλέον πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς το κοινωνικό κόστος της αδράνειας αυξάνεται καθημερινά.
Τι αναμένεται στη συνέχεια για την αγορά ακινήτων
Η επόμενη μέρα απαιτεί δομικές παρεμβάσεις που θα υπερβαίνουν τα απλά επιδόματα, εστιάζοντας στην αύξηση του στεγαστικού αποθέματος και στον περιορισμό της κερδοσκοπίας. Η ψυχική ανθεκτικότητα μιας ολόκληρης γενιάς εξαρτάται από τη δυνατότητά της να ριζώσει σε έναν δικό της χώρο, χωρίς τον φόβο της ξαφνικής έξωσης ή της οικονομικής εξαθλίωσης.
Μέχρι να υπάρξουν ουσιαστικές λύσεις, οι ειδικοί συνιστούν τη δημιουργία δικτύων υποστήριξης και την ενημέρωση για τα νόμιμα δικαιώματα των ενοικιαστών. Η αναγνώριση του προβλήματος ως συλλογικού και όχι ατομικού είναι το πρώτο βήμα για την αποφόρτιση του αισθήματος προσωπικής αποτυχίας που νιώθουν πολλοί νέοι σήμερα.
Πώς να διαχειριστείτε το άγχος της στέγασης
- Ενημερωθείτε για τα νόμιμα δικαιώματά σας σχετικά με τη διάρκεια των μισθωτηρίων συμβολαίων.
- Αναζητήστε συγκάτοικο για τον επιμερισμό των εξόδων, μειώνοντας την οικονομική πίεση.
- Θέστε αυστηρά όρια στον προϋπολογισμό σας και αποφύγετε σπίτια που ξεπερνούν το 40% του εισοδήματός σας.
- Μιλήστε σε ειδικό ψυχικής υγείας αν το άγχος για το ενοίκιο επηρεάζει τον ύπνο ή την καθημερινότητά σας.
