- Επιστροφή βέρας και δαχτυλιδιού στον 83χρονο γιο του Χρήστου Τακτικού μετά από 83 χρόνια.
- Η έρευνα διεξήχθη από μαθητές του Γυμνασίου Νεοχωρίου Άρτας μέσω της καμπάνιας #StolenMemory.
- Τα αντικείμενα διασώθηκαν από το ναζιστικό στρατόπεδο Neuengamme στη Γερμανία.
- Η τελετή απόδοσης πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη με τη συμμετοχή των Αρχείων Arolsen.
Στην απόδοση των προσωπικών αντικειμένων του Χρήστου Τακτικού, κρατούμενου στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, προχώρησαν τα Αρχεία Arolsen σε μια συγκλονιστική τελετή στη Θεσσαλονίκη. Ο 83χρονος γιος του, Αντώνης, παρέλαβε τη βέρα και το δαχτυλίδι του πατέρα του, τα οποία εντοπίστηκαν μετά από συστηματική έρευνα μαθητών από το Γυμνάσιο Νεοχωρίου Άρτας, κλείνοντας μια πληγή οκτώ δεκαετιών.
| Στοιχείο Έρευνας | Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Ονοματεπώνυμο | Χρήστος Τακτικός |
| Έτος Γέννησης | 1903 (Βόλος) |
| Στρατόπεδο | Neuengamme (Γερμανία) |
| Κειμήλια | Χρυσή βέρα, δαχτυλίδι |
| Ερευνητική Ομάδα | Γυμνάσιο Νεοχωρίου Άρτας |
| Διάρκεια Αναμονής | 83 έτη |
| Φορέας Απόδοσης | Arolsen Archives |
Η επιστροφή των προσωπικών αντικειμένων των θυμάτων του ναζισμού αποτελεί μια πράξη αποκατάστασης της ιστορικής μνήμης που υπερβαίνει τη συμβολική της διάσταση. Σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική των Arolsen Archives — του διεθνούς κέντρου για τη ναζιστική δίωξη που διαφυλάσσει εκατομμύρια έγγραφα και αντικείμενα — η διαδικασία αυτή λειτουργεί ως γέφυρα σύνδεσης των απογόνων με το βίαιο παρελθόν των προγόνων τους.
Είμαι 83 χρόνων και για 83 χρόνια δεν είχα τον πατέρα μου. Η εύρεση αυτών των αντικειμένων είναι σημεία ζωής.
Αντώνης Τακτικός, Γιος του κρατουμένου
Η έρευνα των μαθητών που νίκησε τη λήθη
Η επιτυχία της συγκεκριμένης αποστολής οφείλεται στην ερευνητική επιμονή μιας ομάδας μαθητριών και μαθητών από το Γυμνάσιο Νεοχωρίου Άρτας. Συμμετέχοντας στην παγκόσμια εκστρατεία #StolenMemory, τα παιδιά δεν περιορίστηκαν στη θεωρητική μελέτη της ιστορίας, αλλά λειτούργησαν ως ενεργοί ερευνητές.
Αναζήτησαν τεκμήρια σε ληξιαρχεία, δημοτολόγια και αρχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, ξετυλίγοντας το νήμα της ζωής του Χρήστου Τακτικού. Η έρευνά τους ξεκίνησε από μια παλιά αίτηση της συζύγου του προς τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, η οποία αποτέλεσε το πρώτο ισχυρό αποτύπωμα στην αναζήτηση της οικογένειας.
Αυτή η προσπάθεια θυμίζει έντονα την περίπτωση του Γεωργίου Χανά, όπου επίσης μια ομάδα μαθητών κατάφερε να εντοπίσει τους συγγενείς ενός αιχμαλώτου των ναζί μετά από ογδόντα χρόνια. Τέτοιες πρωτοβουλίες αναδεικνύουν το σχολείο ως έναν ζωντανό πυρήνα ιστορικής συνείδησης.
Το οδοιπορικό του Χρήστου Τακτικού: Από τον Βόλο στη Γερμανία
Ο Χρήστος Τακτικός, γεννημένος το 1903 στον Βόλο και κάτοικος Θεσσαλονίκης, ήταν ένας καπνέμπορος που η μοίρα του σφραγίστηκε από την Κατοχή. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της έρευνας, οδηγήθηκε στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας επειδή αρνήθηκε να υποκύψει στις ναζιστικές επιταγές, επιδεικνύοντας σπάνιο αλτρουισμό.
Αφησε πίσω του μια σύζυγο και έναν γιο μόλις πέντε μηνών, τον Αντώνη, με μοναδικό ενθύμιο μια ασπρόμαυρη φωτογραφία μπροστά στον Λευκό Πύργο. Ο Χρήστος Τακτικός κηρύχθηκε σε αφάνεια, καθώς δεν επέστρεψε ποτέ από το στρατόπεδο Neuengamme της Γερμανίας, όπου και χάθηκαν τα ίχνη του.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ιστορικών ερευνητών, η διατήρηση αυτών των «υπαρχόντων» από τα SS γινόταν με σκοπό τη λεηλασία της περιουσίας των κρατουμένων. Ωστόσο, η διάσωση της βέρας και του δαχτυλιδιού του Τακτικού μέσα στις στάχτες του πολέμου αποτελεί ένα μικρό ιστορικό θαύμα.
Εν αναμονή των διευκρινίσεων για τις συνθήκες θανάτου του, νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι τέτοιες αποδόσεις αντικειμένων αποτελούν ηθική δικαίωση. Η Dr. Anke Münster των Αρχείων Arolsen τόνισε ότι αυτά τα αντικείμενα είναι η τελευταία περιουσία ανθρώπων που δολοφονήθηκαν, μετατρέποντας τα σε ιερά κειμήλια.
Η στιγμή της δικαίωσης: «Ήταν σαν να είδα τον πατέρα μου»
Στην τελετή που διοργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, η συγκίνηση ήταν διάχυτη. Ο 83χρονος Αντώνης Τακτικός, κρατώντας τη βέρα, δήλωσε πως για εκείνον αυτά τα αντικείμενα είναι «σημεία ζωής».
«Δεν το περίμενα μετά από 83 χρόνια. Μόνο μία φωτογραφία είχα», ανέφερε με δάκρυα στα μάτια, ευχαριστώντας τους μαθητές που του επέστρεψαν ένα κομμάτι της ταυτότητάς του. Η διευθύντρια του σχολείου, Αικατερίνη Αντωνίου, υπογράμμισε πως η ιστορία γράφεται από τις επιλογές των ανθρώπων.
Στους διαδρόμους της διπλωματικής υπηρεσίας, το πρόγραμμα θεωρείται από τα πλέον επιτυχημένα, καθώς συνδέει την ακαδημαϊκή γνώση με την κοινωνική προσφορά. Ο Δαυίδ Σαλτιέλ, πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, υπενθύμισε ότι η ναζιστική πρακτική βασιζόταν στην πλήρη απαξίωση του ανθρώπου.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Η επιτυχία του Γυμνασίου Νεοχωρίου Άρτας ανοίγει τον δρόμο για περισσότερες σχολικές έρευνες σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς. Η ιστορική συνείδηση των νέων ενισχύεται όταν η γνώση παύει να είναι στατική πληροφορία και γίνεται βιωματική αναζήτηση.
Η βέρα του Χρήστου Τακτικού δεν είναι πλέον ένα αρχειακό νούμερο σε μια γερμανική αποθήκη, αλλά ένα οικογενειακό κειμήλιο που επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη. Η επόμενη μέρα βρίσκει την οικογένεια Τακτικού με μια αίσθηση πληρότητας, καθώς το κενό των 83 ετών καλύφθηκε από τη δύναμη της μνήμης.
Πώς να αναζητήσετε αγνοούμενους συγγενείς από την Κατοχή
- Επικοινωνήστε με τα Αρχεία Arolsen (Arolsen Archives) για πρόσβαση σε ψηφιοποιημένα έγγραφα κρατουμένων.
- Απευθυνθείτε στην Υπηρεσία Αναζητήσεων του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού για ιστορικά αρχεία αιχμαλώτων.
- Αναζητήστε στοιχεία στα Δημοτολόγια των πόλεων καταγωγής για αριθμούς οικογενειακών μερίδων της εποχής.
- Συμβουλευτείτε το Διπλωματικό και Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών για επίσημα έγγραφα εκτοπισμού.
