- Η γεωργία αναδεικνύεται σε κρίσιμο πυλώνα εθνικής άμυνας και κοινωνικής σταθερότητας.
- Η επισιτιστική αυτονομία αποτελεί απάντηση στην εργαλειοποίηση των τροφίμων ως γεωπολιτικό όπλο.
- Προτείνεται η δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων σπόρων και τροφίμων σε περιφερειακό επίπεδο.
- Οι αγρότες των ακριτικών περιοχών λειτουργούν ως φύλακες των συνόρων και της εθνικής ασφάλειας.
- Απαιτείται ενσωμάτωση του πρωτογενούς τομέα στον εθνικό αμυντικό σχεδιασμό της χώρας.
Ο πρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Σπύρος Κίντζιος, αναδεικνύει τη γεωργία ως κεντρικό πυλώνα της εθνικής επιβίωσης και ασφάλειας, πέρα από τα στενά οικονομικά όρια. Εν μέσω των αγροτικών κινητοποιήσεων, η ανάγκη για επισιτιστική αυτονομία καθίσταται επιτακτική, καθώς η τροφή μετατρέπεται σε γεωπολιτικό όπλο στη σύγχρονη διεθνή σκακιέρα.
| Άξονας Στρατηγικής | Περιγραφή & Δράσεις |
|---|---|
| Στρατηγικά Αποθέματα | Δημιουργία αποθεμάτων σπόρων, ζωοτροφών, σιτηρών και ελαιολάδου. |
| Υποδομές & Άμυνα | Ενσωμάτωση αρδευτικών δικτύων και σιλό στον αμυντικό σχεδιασμό. |
| Βιοεπιτήρηση | Χρήση drones και αισθητήρων για ανίχνευση παθογόνων και προστασία. |
| Ακριτικές Περιοχές | Δημογραφική ενίσχυση αγροτών σε Έβρο και Δωδεκάνησα ως φύλακες συνόρων. |
| Εκπαίδευση Κρίσεων | Εισαγωγή γεωργικών σεναρίων στις ασκήσεις της Πολιτικής Προστασίας. |
Η τρέχουσα γεωπολιτική αστάθεια, σε συνδυασμό με την κλιματική κρίση και τις διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, επαναφέρει στο προσκήνιο την έννοια της επισιτιστικής κυριαρχίας. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι η ικανότητα μιας χώρας να θρέψει τον πληθυσμό της αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας σε περιόδους κρίσεων.
Τα πρόσφατα παραδείγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την πανδημία απέδειξαν ότι η εξάρτηση από εισαγωγές βασικών αγαθών αποτελεί στρατηγική τρωτότητα. Η εργαλειοποίηση των σιτηρών και η εκτόξευση των τιμών των λιπασμάτων λειτούργησαν ως προειδοποιητικά σήματα για την εθνική ανθεκτικότητα.
Η επισιτιστική κυριαρχία αποτελεί μια νέα γραμμή άμυνας και βασικό συστατικό της γεωπολιτικής μας επιβίωσης.
Σπύρος Κίντζιος, Πρύτανης Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών
Η επισιτιστική επάρκεια ως γεωπολιτικό όπλο
Στη σύγχρονη εποχή, ο έλεγχος των πηγών τροφής καθορίζει την έκβαση συγκρούσεων εξίσου με την στρατιωτική ισχύ. Η αγροδιατροφική επάρκεια δεν είναι πλέον μόνο οικονομικό μέγεθος, αλλά κρίσιμος παράγοντας για την κοινωνική σταθερότητα και την αποτροπή αναταραχών.
Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής, η Ελλάδα οφείλει να αναθεωρήσει την αγροτική της πολιτική, εντάσσοντάς την στον εθνικό αμυντικό σχεδιασμό. Η διατήρηση της παραγωγής είναι το κλειδί για την εθνική ομοψυχία, καθώς η ακρίβεια στα τρόφιμα μπορεί να λειτουργήσει ως πυροδότης εσωτερικών εντάσεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ελληνική γεωργία συνεισφέρει σημαντικά στο ΑΕΠ, όμως η παραγωγικότητα αντιμετωπίζει προκλήσεις. Η υποχώρηση της παραγωγικότητας το 2025 καθιστά ακόμα πιο αναγκαία τη λήψη δομικών μέτρων θωράκισης του πρωτογενούς τομέα.
Οι τρεις άξονες της εθνικής θωράκισης
Το προτεινόμενο σχέδιο του κ. Κίντζιου βασίζεται στην θεσμική ενσωμάτωση της γεωργίας στην άμυνα. Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων σπόρων, ζωοτροφών και βασικών τροφίμων, όπως το ελαιόλαδο και τα σιτηρά, σε περιφερειακό επίπεδο.
Παράλληλα, οι υποδομές του πρωτογενούς τομέα, όπως τα αρδευτικά δίκτυα και τα σιλό, πρέπει να θεωρούνται αμυντικά περιουσιακά στοιχεία. Η ανθεκτικότητά τους απέναντι σε φυσικές καταστροφές ή κυβερνοεπιθέσεις είναι ζωτικής σημασίας για την εφοδιαστική αλυσίδα έκτακτης ανάγκης.
Η τεχνολογική θωράκιση μέσω της γεωργίας ακριβείας και της βιοεπιτήρησης (biosurveillance) αποτελεί τον τρίτο πυλώνα. Η χρήση drones και αισθητήρων δεν στοχεύει μόνο στην απόδοση, αλλά και στην προστασία από την αγροτρομοκρατία και την έγκαιρη ανίχνευση παθογόνων.
Ο ρόλος των ακριτικών περιοχών και η επόμενη μέρα
Οι αγρότες στον Έβρο και τα Δωδεκάνησα επιτελούν έναν διπλό ρόλο, λειτουργώντας ως φύλακες των συνόρων. Η δημογραφική ενίσχυση αυτών των περιοχών μέσω της αγροτικής ανάπτυξης αποτελεί εθνική προτεραιότητα για τη διατήρηση του κοινωνικού ιστού.
Προτείνεται η εκπαίδευση των παραγωγών σε θέματα πολιτικής προστασίας, δημιουργώντας ένα αδιάσπαστο δίκτυο ασφάλειας στην ύπαιθρο. Η εισαγωγή γεωργικών σεναρίων σε ασκήσεις διαχείρισης κρίσεων θα προετοιμάσει τη χώρα για ενδεχόμενους αποκλεισμούς ή ελλείψεις.
Η επισιτιστική κυριαρχία είναι η νέα γραμμή άμυνας της Ελλάδας. Η οικοδόμηση ενός μοντέλου επισιτιστικής θωράκισης που ξεκινά από το χωράφι είναι ο μόνος δρόμος για τη γεωπολιτική επιβίωση της χώρας σε έναν αβέβαιο κόσμο.
Checklist για την ενίσχυση της αγροτικής ανθεκτικότητας
- Δημιουργία τοπικών κόμβων διανομής τροφίμων για περιπτώσεις εκτάκτων αναγκών.
- Επένδυση σε συστήματα βιοεπιτήρησης για την προστασία της ζωικής και φυτικής παραγωγής.
- Εκπαίδευση των παραγωγών σε πρωτόκολλα πολιτικής προστασίας και διαχείρισης κρίσεων.
- Ενίσχυση της παραγωγής ζωικής πρωτεΐνης μέσω της αιγοπροβατοτροφίας και πτηνοτροφίας.
- Θωράκιση των αρδευτικών υποδομών απέναντι σε φυσικές καταστροφές και κυβερνοαπειλές.