Η δημογραφική «αυτοκτονία» της Ελλάδας: Το αστρονομικό οικονομικό κόστος του brain drain

Η Ελλάδα διολισθαίνει σε μια σταδιακή δημογραφική αυτοκτονία, καθώς η μαζική φυγή 427.000 νέων κατά τη διάρκεια της κρίσης στέρησε από τη χώρα 50 δισ. ευρώ σε παραγόμενο πλούτο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της διαΝΕΟσις, η γήρανση του πληθυσμού και η υπογεννητικότητα απειλούν πλέον ευθέως την εθνική οικονομική σταθερότητα και την κοινωνική συνοχή.

Η κληρονομιά της οικονομικής κρίσης δεν αποτιμάται μόνο σε δημοσιονομικούς όρους, αλλά κυρίως στο ανθρώπινο κεφάλαιο που χάθηκε οριστικά για τη χώρα. Η μετανάστευση των νέων επιστημόνων — μια διαδικασία γνωστή ως brain drain — λειτούργησε ως καταλύτης για την επιδείνωση των δημογραφικών δεικτών, αφαιρώντας από την Ελλάδα τον πιο παραγωγικό και δημιουργικό της ιστό.

Το οικονομικό αποτύπωμα της μετανάστευσης

Οι 427.000 νέοι που αναζήτησαν την τύχη τους στο εξωτερικό δεν πήραν μαζί τους μόνο τις γνώσεις τους, αλλά και τη δυνατότητα παραγωγής πλούτου για την ελληνική οικονομία. Υπολογίζεται ότι οι άνθρωποι αυτοί παρήγαγαν 50 δισ. ευρώ στις χώρες υποδοχής, καταβάλλοντας παράλληλα 13 δισ. ευρώ σε φόρους που στερήθηκε το ελληνικό δημόσιο ταμείο.

Επιπλέον, η χώρα απώλεσε μια τεράστια επένδυση ύψους 8 δισ. ευρώ, η οποία αφορούσε το κόστος της εκπαίδευσης και κατάρτισης αυτού του πληθυσμού. Αυτή η δημογραφική κατάρρευση δημιουργεί ένα κενό που είναι εξαιρετικά δύσκολο να καλυφθεί, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται ήδη στην τρίτη θέση στην Ε.Ε. όσον αφορά τη γήρανση του πληθυσμού.

Προβολές που σοκάρουν: Προς τα 6,3 εκατομμύρια

Οι εκτιμήσεις για το μέλλον είναι δυσοίωνες, με τον πληθυσμό να αναμένεται να υποχωρήσει στα 9,03 εκατομμύρια έως το 2050. Εάν οι τρέχουσες τάσεις συνεχιστούν χωρίς δραστική παρέμβαση, ο ιστορικός του μέλλοντος ενδέχεται να καταγράψει έναν πληθυσμό μόλις 6,3 εκατομμυρίων στο τέλος του αιώνα, σηματοδοτώντας το τέλος της Ελλάδας όπως τη γνωρίζουμε.

Η ψαλίδα μεταξύ γεννήσεων και θανάτων ανοίγει επικίνδυνα κάθε χρόνο. Το 2025 καταγράφηκαν μόλις 68.309 γεννήσεις έναντι 125.873 θανάτων, μια αναλογία που επιβεβαιώνει ότι η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί πλέον μια υπαρξιακή απειλή για το ασφαλιστικό σύστημα και την εθνική ανταγωνιστικότητα.

Το κόστος της οικογένειας και οι έμφυλες διακρίσεις

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η απόφαση για τη δημιουργία οικογένειας έχει μετατραπεί από κοινωνικό δεδομένο σε ακριβή επιλογή. Το οικονομικό βάρος είναι δυσβάσταχτο, με τις ελληνικές οικογένειες να δαπανούν 614 εκατ. ευρώ ετησίως μόνο για φροντιστήρια, ποσό που αντιστοιχεί σε 300 ευρώ ανά παιδί.

Η μέση ηλικία της πρώτης γέννας έχει εκτοξευθεί στα 31 έτη, από τα 26 που ήταν τη δεκαετία του 1990. Αυτή η καθυστέρηση, σε συνδυασμό με τις έντονες έμφυλες διακρίσεις στην κατανομή της φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων, αποτρέπει πολλά ζευγάρια από την απόκτηση δεύτερου ή τρίτου παιδιού, κρατώντας τον δείκτη γονιμότητας στο 1,2.

Η επόμενη μέρα και οι πολιτικές ανάσχεσης

Παρά το γκρίζο σκηνικό, υπάρχουν φωτεινά παραδείγματα που δείχνουν ότι η τάση μπορεί να μεταβληθεί με στοχευμένες δράσεις. Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου αποτελεί τη μοναδική περιοχή της χώρας με θετικό ισοζύγιο, χάρη σε πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα HOPEgenesis, που οδήγησε στη γέννηση 1.000 παιδιών σε απομακρυσμένα νησιά.

Η ενίσχυση της τεχνητής γονιμοποίησης, η δημιουργία υποδομών και η άρση των οικονομικών εμποδίων αποδεικνύουν ότι το δημογραφικό απειλεί την ανάπτυξη, αλλά η πολιτική βούληση μπορεί να προσφέρει λύσεις. Η στήριξη της οικογένειας πρέπει να καταστεί η απόλυτη εθνική προτεραιότητα για την επιβίωση του ελληνισμού.