Η ακτινογραφία της ανήλικης παραβατικότητας: Η έκρηξη βίας στα σχολεία και τα αποκαλυπτικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ.

Η ραγδαία κλιμάκωση της βίας μεταξύ ανηλίκων, με τη διακίνηση ναρκωτικών εντός σχολείων και την εργαλειοποίηση των social media για τον εξευτελισμό των θυμάτων, συνθέτει το αποκαλυπτικό κάδρο της νέας έκθεσης της ΕΛ.ΑΣ. για το 2025. Τα στοιχεία καταδεικνύουν μια ανησυχητική αύξηση 250% στις επιθέσεις κατά αδύναμων ατόμων, αναδεικνύοντας την έλλειψη ενσυναίσθησης ως το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της νέας γενιάς παραβατών.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας κοινωνικής αποσάθρωσης, όπου η παραβατικότητα δεν αποτελεί πλέον μια μεμονωμένη πράξη αντίδρασης, αλλά ένα δομημένο φαινόμενο με βαθιές ρίζες. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι οι παραδοσιακοί μηχανισμοί καταστολής αδυνατούν να ακολουθήσουν την ταχύτητα με την οποία αναπαράγονται τα βίαια πρότυπα στον ψηφιακό κόσμο, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο κενό ασφαλείας στις σχολικές κοινότητες.

Η γεωμετρική αύξηση της βίας και τα ναρκωτικά στα σχολεία

Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, η διακίνηση ναρκωτικών εντός των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων παρουσιάζει άνοδο της τάξης του 10%. Συγκεκριμένα, το 2025 καταγράφηκαν 923 υποθέσεις ναρκωτικών με 1.129 ανήλικους δράστες, έναντι 865 υποθέσεων το προηγούμενο έτος, επιβεβαιώνοντας ότι τα σχολεία έχουν μετατραπεί σε πεδία εμπορίας ουσιών.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η ποιοτική αναβάθμιση της βίας, καθώς τα αδικήματα βαριάς σωματικής βλάβης σχεδόν τριπλασιάστηκαν. Οι ποινικολόγοι που παρακολουθούν την υπόθεση επισημαίνουν ότι η μετάβαση από τον απλό εκφοβισμό στη χρήση όπλων και μαχαιριών υποδηλώνει μια πλήρη αποσύνδεση των ανηλίκων από τις ηθικές αναστολές και τις συνέπειες του νόμου.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επίθεση κατά αδύναμων ατόμων, όπου οι υποθέσεις εκτοξεύθηκαν από 65 το 2024 στις 225 το 2025. Αυτή η αύξηση του 250% αναδεικνύει μια τάση επιλογής θυμάτων που δεν μπορούν να αμυνθούν, ενισχύοντας το αίσθημα κυριαρχίας της παραβατικής ομάδας μέσω του τρόμου.

Ο εξευτελισμός ως «τρόπαιο» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Ένα νέο, νοσηρό χαρακτηριστικό της νεανικής παραβατικότητας είναι η συστηματική βιντεοσκόπηση των επιθέσεων. Οι ανήλικοι δράστες δεν αρκούνται στον σωματικό πόνο, αλλά επιδιώκουν τον δημόσιο εξευτελισμό του θύματος μέσω των social media, μετατρέποντας τη βία σε ψηφιακό περιεχόμενο για την απόκτηση κύρους στην ομάδα τους.

Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με τον κοινωνικό μιμητισμό — τη διαδικασία κατά την οποία τα άτομα υιοθετούν συμπεριφορές που παρατηρούν σε άλλους, ειδικά όταν αυτές ηρωοποιούνται — οδηγώντας σε μια ατέρμονη ανακύκλωση επιθετικών προτύπων. Η ψηφιακή καταγραφή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της βλάβης, καθώς το θύμα βιώνει τον τραυματισμό επανειλημμένα μέσω της διανομής του υλικού.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις κοινωνικών ερευνητών, η ανάγκη για «likes» και ψηφιακή αναγνώριση υπερβαίνει πλέον τον φόβο της σύλληψης. Αυτό αποδείχθηκε στην υπόθεση της Αγίας Παρασκευής, όπου μια 13χρονη συνελήφθη δύο φορές μέσα σε δύο μήνες για βίαιες επιθέσεις τις οποίες κατέγραφε με το κινητό της τηλέφωνο.

Οι τραγικές υποθέσεις που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη

Η σκληρότητα του φαινομένου αποτυπώθηκε με τον πλέον δραματικό τρόπο στην τραγική κατάληξη στις Σέρρες, όπου ένας 17χρονος έχασε τη ζωή του μετά από ξυλοδαρμό. Η υπόθεση αυτή, σε συνδυασμό με τις τρεις αναφορές για την οικογένεια του δράστη που είχαν προηγηθεί, αναδεικνύει τις συστημικές αποτυχίες στην πρόληψη τέτοιων εγκλημάτων.

Παράλληλα, η σεξουαλική βία παρουσιάζει αύξηση 50% στις απόπειρες βιασμού, με χαρακτηριστική την περίπτωση στην Πάτρα όπου ένας 16χρονος προφυλακίστηκε για την κακοποίηση 12χρονης. Η δράση αυτή, όπως και η πρόσφατη εξάρθρωση που αφορούσε εγκληματική οργάνωση στην Πάτρα, δείχνει ότι οι ανήλικοι στρατολογούνται πλέον σε βαριά εγκληματικά δίκτυα.

Οι ειδικοί, όπως αναφέρεται και σε παλαιότερη ανάλυση για το τι οπλίζει το χέρι των εφήβων, τονίζουν ότι η απουσία ορίων από το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί τον πρωταρχικό καταλύτη. Η απάθεια και η παραμέληση των γονέων αφήνουν τα παιδιά εκτεθειμένα σε επιρροές που προάγουν τη βία ως μέσο επίλυσης διαφορών.

Η επόμενη μέρα και η ανάγκη για θωράκιση των ανηλίκων

Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που να ξεπερνά την απλή αστυνόμευση. Ενώ η εθνική στρατηγική για τη βία ανηλίκων βρίσκεται σε εξέλιξη, η εκπαιδευτική κοινότητα καλείται να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στον εντοπισμό πρώιμων σημαδιών παραβατικής συμπεριφοράς.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η ενίσχυση της επικοινωνίας εντός της οικογένειας είναι ο μόνος τρόπος για να θωρακιστούν οι ανήλικοι με αξίες και σεβασμό. Χωρίς την ενεργό συμμετοχή των γονέων και τη θέσπιση σαφών ορίων, η παραβατικότητα θα συνεχίσει να οξύνεται σε ένταση και βιαιότητα.

Στο μέλλον, η αυστηροποίηση του πλαισίου για τη διακίνηση οπτικού υλικού βίας στα social media ίσως αποτελέσει το κλειδί για τον περιορισμό του φαινομένου. Η κοινωνία οφείλει να σταματήσει την ηρωοποίηση των δραστών και να επικεντρωθεί στην προστασία και την αποκατάσταση των θυμάτων, πριν η βία γίνει η νέα κανονικότητα.