Γράμμος: Πρόστιμο 37.800 ευρώ στην Περιφέρεια Ηπείρου για την παράνομη διάνοιξη δρόμου

Την επιβολή προστίμου ύψους 37.800 ευρώ στην Περιφέρεια Ηπείρου αποφάσισαν οι επιθεωρητές Περιβάλλοντος, έπειτα από τη διαπίστωση παράνομης διάνοιξης δρόμου εντός προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 στον Γράμμο. Η οριστική έκθεση ελέγχου επιβάλλει την άμεση αποκατάσταση του φυσικού ανάγλυφου, ενώ εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη μη επιβολή κυρώσεων στις Ένοπλες Δυνάμεις που συμμετείχαν στο έργο.

Η πρόσφατη απόφαση των επιθεωρητών Περιβάλλοντος αναδεικνύει τη διαρκή ένταση ανάμεσα στις υποδομές τοπικής ανάπτυξης και την ανάγκη προστασίας των ευαίσθητων οικοσυστημάτων. Η περίπτωση του Γράμμου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η παράκαμψη των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων οδηγεί σε αυστηρές διοικητικές κυρώσεις και υποχρεώσεις αποκατάστασης.

Οι δύο βαρύτατες παραβάσεις και η περιβαλλοντική υποβάθμιση

Σύμφωνα με την οριστική έκθεση ελέγχου, η Περιφέρεια Ηπείρου υπέπεσε σε δύο κρίσιμες παραβάσεις που αφορούν την παράνομη διάνοιξη δρόμου σε αλπική ζώνη. Η πρώτη αφορά την εκτέλεση έργου σε δασική έκταση Natura 2000 χωρίς την προβλεπόμενη ειδική οικολογική αξιολόγηση ή περιβαλλοντική άδεια.

Η δεύτερη παράβαση εστιάζει στην ουσιαστική αλλοίωση του φυσικού τοπίου, καθώς ο χωματόδρομος μήκους 2.920 μέτρων διανοίχθηκε επάνω σε προϋπάρχον μονοπάτι. Η παρέμβαση αυτή προκάλεσε περιβαλλοντική υποβάθμιση σε επιφάνεια 8,8 στρεμμάτων, διαταράσσοντας την ισορροπία του τοπικού οικοσυστήματος.

Οι επιθεωρητές υπογραμμίζουν ότι η διάνοιξη οδήγησε σε καταστροφή της βλάστησης και αλλοίωση του αναγλύφου. Η έκθεση καταρρίπτει τον ισχυρισμό της Περιφέρειας ότι επρόκειτο για απλή συντήρηση υφιστάμενης οδού, επιβεβαιώνοντας τη δημιουργία νέας υποδομής χωρίς μελέτη επιπτώσεων.

Το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης και οι διορθωτικές ενέργειες

Πέρα από το χρηματικό πρόστιμο, η Περιφέρεια υποχρεούται να καταθέσει εντός έξι μηνών μια ολοκληρωμένη μελέτη αποκατάστασης. Η μελέτη αυτή θα υποβληθεί στο Συντονιστικό Γραφείο για την Αποκατάσταση Περιβαλλοντικής Ζημιάς και θα περιγράφει τις ενέργειες για την επαναφορά του εδάφους στην πρότερη κατάσταση.

Κεντρικό σημείο των διορθωτικών μέτρων είναι η διασφάλιση της μη χρήσης του δρόμου από μηχανοκίνητα οχήματα στο μέλλον. Οι αρχές απαιτούν τον σχεδιασμό φυσικών εμποδίων ή άλλων μεθόδων που θα αποτρέπουν την πρόσβαση, προστατεύοντας τον φυσικό οικότοπο από περαιτέρω όχληση.

Η εμπλοκή του στρατού και το «απυρόβλητο» των κυρώσεων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι κυρώσεις στρέφονται αποκλειστικά κατά της Περιφέρειας, παρά την ενεργή συμμετοχή του στρατού στο έργο. Αν και η Εθνική Αρχή Διαφάνειας διαπίστωσε ότι ούτε οι Ένοπλες Δυνάμεις τήρησαν τις διαδικασίες αδειοδότησης, ο στρατός παραμένει προς το παρόν χωρίς κυρώσεις.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις από ειδικούς του περιβαλλοντικού δικαίου, η εξαίρεση του στρατού από τις κυρώσεις δημιουργεί ένα νομικό παράδοξο που ενδέχεται να απασχολήσει τις δικαστικές αρχές στο μέλλον. Η επίκληση της «κοινωνικής προσφοράς» και της εξυπηρέτησης των κτηνοτρόφων δεν φαίνεται να καλύπτει το κενό της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Από την πλευρά του, το στελεχιακό δυναμικό του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος (ΟΦΥΠΕΚΑ) επιμένει ότι η προστασία των Natura 2000 είναι αδιαπραγμάτευτη. Η υπόθεση του Γράμμου αναμένεται να αποτελέσει πιλότο για τον τρόπο με τον οποίο το κράτος διαχειρίζεται τις παράνομες παρεμβάσεις σε περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας.

Η επόμενη μέρα για το οικοσύστημα του Γράμμου

Η εξέλιξη της υπόθεσης θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία η Περιφέρεια Ηπείρου θα συμμορφωθεί με τις υποδείξεις των επιθεωρητών. Η αποκατάσταση 8,8 στρεμμάτων αλπικής ζώνης αποτελεί ένα τεχνικά δύσκολο εγχείρημα που απαιτεί εξειδικευμένη επιστημονική επίβλεψη.

Οι τοπικοί φορείς που κατήγγειλαν το έργο παρακολουθούν στενά τη διαδικασία, ζητώντας την πλήρη εφαρμογή του πορίσματος. Η προστασία του Γράμμου παραμένει στο επίκεντρο, καθώς οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι τέτοιες πρακτικές ανοίγουν τον δρόμο για την ανεξέλεγκτη υποβάθμιση των ελληνικών βουνών.