- Η ψυχική υγεία είναι κοινωνικό και όχι ατομικό βιολογικό φαινόμενο.
- Η πολιτική πόλωση αποτελεί σύμπτωμα συλλογικού τραύματος και άγχους.
- Η ΔΕΠΥ αποτελεί μηχανισμό επιβίωσης και αποσύνδεσης από το στρες.
- Ο εθισμός στην τεχνολογία είναι μια απόπειρα διαφυγής από τον εσωτερικό πόνο.
- Η θεραπεία απαιτεί την αναγνώριση του εαυτού μας ως μέρος ενός συνόλου.
Ο διεθνώς αναγνωρισμένος στοχαστής Γκαμπόρ Ματέ αναλύει πώς το συλλογικό τραύμα μετατρέπει τις σύγχρονες κοινωνίες σε συναισθηματικά αντιδραστικά σύνολα. Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Scattered Minds» στην Ελλάδα, ο 82χρονος γιατρός εξηγεί γιατί η ψυχική υγεία αποτελεί αντανάκλαση κοινωνικών παραγόντων και όχι απλώς ένα ατομικό βιολογικό πρόβλημα.
| Χαρακτηριστικό | Λεπτομέρειες |
|---|---|
| Όνομα | Γκαμπόρ Ματέ |
| Ηλικία | 82 ετών |
| Ιδιότητα | Γιατρός, Συγγραφέας, Στοχαστής |
| Κύρια Πεδία | Τραύμα, Εθισμός, ΔΕΠΥ, Ψυχική Υγεία |
| Νέο Βιβλίο | Scattered Minds (Ελληνική Έκδοση) |
| Βασική Θέση | Η ψυχική υγεία είναι κοινωνικό φαινόμενο |
Η προσέγγιση του Ματέ έρχεται να ανατρέψει τα παραδοσιακά μοντέλα της ψυχιατρικής, συνδέοντας την κλινική ιατρική με την κοινωνιολογική ανάλυση. Η εμπειρία του ως επιζώντος της ναζιστικής κατοχής και η πολυετής εργασία του με εξαρτημένα άτομα του επιτρέπουν να διακρίνει τα αόρατα νήματα που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν.
Το σωστό ερώτημα δεν είναι 'γιατί ο εθισμός;'. Το σωστό ερώτημα είναι 'γιατί ο πόνος;'
Γκαμπόρ Ματέ, Γιατρός και Συγγραφέας
Το τραύμα ως κοινωνικό φαινόμενο
Σύμφωνα με τον Ματέ, η ψυχική υγεία δεν είναι ένα απομονωμένο φαινόμενο που συμβαίνει στον εγκέφαλο του ατόμου. Είναι μια αντανάκλαση κοινωνικών παραγόντων, κουλτούρας και διαγενεακών τραυμάτων που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, όπου τα επίπεδα της ορμόνης του στρες στους νέους ήταν σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με άλλες χώρες. Αυτό αποδεικνύει ότι το άγχος είναι ένα συλλογικό σύμπτωμα που προκαλείται από την ανασφάλεια του περιβάλλοντος, όπως συμβαίνει συχνά σε περιπτώσεις απογοήτευσης της νέας γενιάς από την αγορά εργασίας.
Η απώλεια της συνθετικής σκέψης και η πόλωση
Στις σύγχρονες κοινωνίες παρατηρείται η υποχώρηση της συνθετικής σκέψης — η οποία ορίζει την ψυχολογική δυνατότητα να συνυπάρχουν δύο αντικρουόμενες ιδέες στην ίδια συνείδηση. Όταν το περιβάλλον γίνεται υπερβολικά αγχωτικό, οι άνθρωποι χάνουν αυτή την ικανότητα και πολώνονται.
Προτεινόμενο Δημογραφική κατάρρευση: Γιατί μειώνονται οι γεννήσεις παγκοσμίως και η κρίσιμη θέση της Ελλάδας
Αυτή η κατάσταση οδηγεί σε μια παιδική συμπεριφορά, όπου η κοινωνία αντιδρά όπως ένα τρίχρονο παιδί που βλέπει τον κόσμο μόνο σε άσπρο και μαύρο. Η συναισθηματική αντιδραστικότητα αντικαθιστά τον διάλογο, εμποδίζοντας την κατανόηση της συναισθηματικής επεξεργασίας που είναι απαραίτητη για την ωρίμανση.
ΔΕΠΥ: Μηχανισμός επιβίωσης και όχι ασθένεια
Ο Ματέ αμφισβητεί την ιατρικοποίηση καταστάσεων όπως η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής (ΔΕΠΥ). Η ΔΕΠΥ, η οποία περιγράφει έναν μηχανισμό αποσύνδεσης του εγκεφάλου από ένα αφόρητα αγχωτικό περιβάλλον, αντιμετωπίζεται συχνά λανθασμένα ως αμιγώς ιατρικό πρόβλημα.
Η αφηρημάδα και η αποσύνδεση αποτελούν στην πραγματικότητα μηχανισμούς επιβίωσης που αναπτύσσονται κατά την παιδική ηλικία. Όταν ένας γονέας είναι τρομοκρατημένος ή αγχωμένος, το βρέφος δεν μπορεί να φύγει, οπότε ο εγκέφαλός του «αποσυνδέεται» για να αντέξει τον πόνο, κάτι που συχνά παραβλέπεται στο σύγχρονο σχολικό περιβάλλον.
Η παγίδα της τεχνολογίας και ο εθισμός
Παρόλο που η τεχνολογία δεν δημιουργεί το τραύμα, λειτουργεί ως μεγεθυντικός φακός που ενισχύει την πόλωση και τον εθισμό. Οι αλγόριθμοι δημιουργούν ψηφιακές φούσκες που εμποδίζουν την επαφή με την αντίθετη άποψη, εντείνοντας το συλλογικό άγχος.
Κοινωνικοί ερευνητές και ψυχολόγοι που παρακολουθούν την υπόθεση της ψηφιακής εξάρτησης τονίζουν ότι ο εθισμός στις οθόνες είναι μια απόπειρα διαφυγής από τον εσωτερικό πόνο. Η τεχνολογία είναι σχεδιασμένη να είναι εθιστική, προκαλώντας σε μικρά παιδιά συμπτώματα στέρησης παρόμοια με εκείνα των ναρκωτικών.
Από το απομονωμένο άτομο στη συλλογική συνείδηση
Το θεμέλιο του σύγχρονου συστήματος είναι η ψευδαίσθηση ότι είμαστε απομονωμένα άτομα. Αυτή η αντίληψη εμποδίζει τη θεραπεία, καθώς η αληθινή ίαση απαιτεί την κατανόηση ότι είμαστε μέρος ενός όλου.
Η αναγνώριση του συλλογικού τραύματος, όπως αυτό που βιώνουν οι κάτοικοι σε περιοχές που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές, είναι το πρώτο βήμα για την αφύπνιση. Η επόμενη μέρα απαιτεί να σταματήσουμε να βλέπουμε την ψυχική υγεία ως ατομική αποτυχία και να την αντιμετωπίσουμε ως κοινωνική ευθύνη.
Πώς να ενισχύσετε τη συναισθηματική σας ανθεκτικότητα
- Εξασκηθείτε στη συνθετική σκέψη προσπαθώντας να κατανοήσετε δύο αντίθετες απόψεις ταυτόχρονα.
- Περιορίστε το άσκοπο σκρόλινγκ στα σόσιαλ μίντια που εντείνει την αποσύνδεση.
- Αναζητήστε τις ρίζες του άγχους σας στο κοινωνικό και οικογενειακό σας περιβάλλον.
- Αναγνωρίστε τον εθισμό ως προσπάθεια ανακούφισης από έναν βαθύτερο πόνο.
