Γιατί ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος παραμένει «κόκκινο πανί»: Ο συμβολισμός πίσω από τον βανδαλισμό στην Επίδαυρο

Ο βανδαλισμός της χάλκινης προτομής του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου στη Νέα Επίδαυρο, η οποία βρέθηκε πεταμένη σε φαράγγι, αναδεικνύει μια βαθιά ιδεολογική πόλωση που επιβιώνει 160 χρόνια μετά τον θάνατό του. Η πράξη αυτή, που απομακρύνεται από το σενάριο της απλής κλοπής χαλκού, ερμηνεύεται από ειδικούς ως μια συμβολική επίθεση εναντίον του δυτικού προσανατολισμού της χώρας και των συνταγματικών θεμελίων του ελληνικού κράτους.

Η πρόσφατη επίθεση στο μνημείο του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό παραβατικότητας, αλλά μια εκδήλωση ιστορικού αναχρονισμού που συνδέεται με τη διαχρονική σύγκρουση μεταξύ δυτικόφιλων και ανατολικόφιλων τάσεων στην ελληνική κοινωνία. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου κατά την οποία η φιγούρα του Μαυροκορδάτου χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο προπαγάνδας για την καλλιέργεια εσωτερικών διχασμών.

Η σημειολογία της απόρριψης στο φαράγγι

Όπως μεταδίδει το ρεπορτάζ της Καθημερινής, η προτομή δεν εκλάπη για την αξία του μετάλλου, αλλά μεταφέρθηκε και απορρίφθηκε σε παρακείμενο φαράγγι, γεγονός που υποδηλώνει μια πρόθεση απαξίωσης του προσώπου. Ο δήμαρχος Επιδαύρου, Τάσος Χρόνης, επισημαίνει την έλλειψη παιδείας και σεβασμού προς την Ιστορία, τονίζοντας ότι η προσπάθεια που καταβλήθηκε για την αποκόλληση του χάλκινου αντικειμένου μαρτυρά οργανωμένη ενέργεια.

Η δαιμονοποίηση του Μαυροκορδάτου εδράζεται στην έννοια της Επιβεβαιωτικής Μεροληψίας (Confirmation Bias) — *η τάση των ανθρώπων να αναζητούν και να ερμηνεύουν πληροφορίες με τρόπο που ενισχύει τις προϋπάρχουσες πεποιθήσεις τους* — η οποία συντηρεί τον μύθο του «ραδιούργου Φαναριώτη». Παρά το γεγονός ότι του οφείλουμε τη συνταγματική σύσταση του κράτους, η ιστορική μνήμη παραμένει εγκλωβισμένη σε στερεότυπα του 19ου αιώνα.

Το ιδεολογικό πρόσημο και η ρωσική επιρροή

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ιστορικών ερευνητών, ο Μαυροκορδάτος παραμένει στόχος επειδή υπήρξε ο πρώτος που εγκατέλειψε το ιδεολόγημα του «ξανθού γένους». Η επιλογή του να συνδέσει τη μοίρα της Ελλάδας με τη Γαλλία και την Αγγλία, αντί για τη Ρωσία, θεωρείται ακόμα και σήμερα «ασυγχώρητη» από συγκεκριμένους ακροδεξιούς και φιλορωσικούς κύκλους.

Ο καθηγητής Αριστείδης Χατζής υπογραμμίζει ότι η δράση του Μαυροκορδάτου ως προγεφύρωμα της Δύσης απέναντι στη ρωσική απειλή τον καθιστά διαχρονικό εχθρό όσων προωθούν τα συμφέροντα της Μόσχας. Η παραπληροφόρηση γύρω από το πρόσωπό του λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο όπως τα fake news στην αρχαιότητα, διαστρεβλώνοντας την πραγματική του προσφορά στη διπλωματική αναγνώριση της χώρας.

Η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας

Η ιστορικός Λύντια Τρίχα υπενθυμίζει ότι ο Μαυροκορδάτος έφερε για δεκαετίες τη «ρετσινιά» του κακού, παρά την αναγνώριση από τον Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο ως του αξιολογότερου άνδρα της Επανάστασης. Η ανάγκη για προστασία των μνημείων μέσω συστημάτων όπως η ψηφιακή ασπίδα ENIGMA καθίσταται πλέον επιτακτική για την αποτροπή παρόμοιων ιδεολογικών βανδαλισμών.

Το περιστατικό στην Επίδαυρο αποτελεί ένα ηχηρό καμπανάκι για την ανάγκη επανεκπαίδευσης των πολιτών πάνω στις θεμελιώδεις αξίες του ελληνικού κράτους. Η επόμενη μέρα απαιτεί όχι μόνο την αποκατάσταση του αγάλματος, αλλά και την ανοιχτή συζήτηση για τις ρίζες του μίσους που τροφοδοτούν τέτοιες ακρότητες, διασφαλίζοντας ότι η ιστορική αλήθεια θα υπερισχύσει των φανατισμών.