- Καταγράφηκε αύξηση 40% στις κατολισθήσεις το τελευταίο τετράμηνο.
- Η κακοκαιρία Adel έριξε πάνω από 900 χιλιοστά βροχής στα Τζουμέρκα.
- Η Ιόνια Οδός έκλεισε λόγω μετακίνησης 200.000 κ.μ. εδάφους.
- Ο Ευθύμιος Λέκκας αποδίδει το φαινόμενο στον εμποτισμό ακόρεστων εδαφών.
Αύξηση της τάξης του 40% κατέγραψαν οι κατολισθήσεις στην Ελλάδα το τελευταίο τετράμηνο, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις υποδομές και το οδικό δίκτυο. Ο καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας εξηγεί τους λόγους πίσω από τα ακραία γεωλογικά φαινόμενα που έπληξαν περιοχές από την Ήπειρο μέχρι την Κρήτη, συνδέοντας την έξαρση με την κλιματική αστάθεια.
| Κατηγορία Δεδομένων | Στοιχεία & Μεγέθη |
|---|---|
| Ποσοστό Αύξησης | 40% (σε σχέση με πέρυσι) |
| Όγκος Κατολίσθησης Ιόνιας | 200.000 κυβικά μέτρα |
| Ύψος Βροχής (Τζουμέρκα) | 900 χιλιοστά (Νοέμβριος) |
| Κύριες Κακοκαιρίες | Adel, Byron |
| Πληγείσες Περιοχές | Ήπειρος, Κρήτη, Λακωνία, Ιόνιο, Αιγαίο |
Αυτή η απότομη γεωλογική έξαρση έρχεται ως συνέχεια μιας παρατεταμένης περιόδου ξηρασίας, η οποία προετοίμασε το έδαφος για την τρέχουσα αποσταθεροποίηση. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι τα εδάφη ήταν ακόρεστα για μεγάλο χρονικό διάστημα και ο ξαφνικός εμποτισμός τους με τεράστιες ποσότητες νερού άλλαξε βίαια τις εσωτερικές πιέσεις των πετρωμάτων.
Η γεωλογία δεν αλλάζει. Αυτό που άλλαξε τους τελευταίους μήνες ήταν η ποσότητα του νερού που έπεσε.
Ευθύμιος Λέκκας, Καθηγητής Γεωλογίας ΕΚΠΑ
Τα αίτια της γεωλογικής αστάθειας
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ευθύμιου Λέκκα, προέδρου του ΟΑΣΠ, η βασική αιτία για την αύξηση των φαινομένων κατά 40% είναι η ραγδαιότητα των βροχοπτώσεων. Το νερό έδρασε καταλυτικά, προκαλώντας διαβρωτικά φαινόμενα τόσο επιφανειακά όσο και υπόγεια, σε εδάφη που δεν είχαν το χρόνο να απορροφήσουν ομαλά την υγρασία.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν μια σπάνια συνύπαρξη διαφορετικών τύπων φαινομένων, όπως περιστροφικές κατολισθήσεις, καταπτώσεις βραχωδών όγκων και ροή εδαφών. Το γεγονός ότι οι κατολισθήσεις εκδηλώθηκαν σε τελείως διαφορετικά γεωλογικά υποστρώματα υπογραμμίζει την ένταση της υδρολογικής πίεσης που ασκήθηκε το τελευταίο διάστημα.
Το χρονικό των καταστροφών και οι κακοκαιρίες
Οι μεγάλες κατολισθήσεις συνέπεσαν με την εκδήλωση σφοδρών καιρικών συστημάτων. Τον περασμένο Νοέμβριο, η κακοκαιρία Adel προκάλεσε την πτώση περισσότερων από 900 χιλιοστών βροχής στα Τζουμέρκα, οδηγώντας σε επικίνδυνες μετακινήσεις εδαφών που απείλησαν άμεσα το χωριό Άγναντα.
Προτεινόμενο Κακοκαιρία: Προβλήματα σε Ηλεία με πτώσεις δέντρων και πλημμυρικά φαινόμενα
Λίγο αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2025, η κακοκαιρία Byron μετέφερε το πρόβλημα στη νότια Ελλάδα, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στην Ιεράπετρα της Κρήτης και τη Λακωνία. Η γεωγραφική διασπορά των φαινομένων, από την Κέρκυρα και τη Χίο μέχρι τον Ασπροπόταμο Τρικάλων, αποδεικνύει ότι πρόκειται για ένα πανελλαδικό πρόβλημα.
Η τεράστια κατολίσθηση στην Ιόνια Οδό
Το πλέον εντυπωσιακό και ανησυχητικό γεγονός καταγράφηκε στην Ιόνια Οδό, όπου η μετακίνηση 200.000 κυβικών μέτρων υλικού οδήγησε στο κλείσιμο του αυτοκινητοδρόμου. Η κατολίσθηση αυτή διέκοψε την κυκλοφορία στο τμήμα Άρτα – Αμφιλοχία, αναδεικνύοντας την τρωτότητα ακόμη και των σύγχρονων οδικών αξόνων.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, η ανησυχία είναι έκδηλη για την αντοχή των πρανών σε μελλοντικά επεισόδια. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η γεωλογία της περιοχής είναι σταθερή, όμως οι ακραίες κλιματικές συνθήκες λειτουργούν ως «πυροκροτητής» για φαινόμενα που υπό κανονικές συνθήκες θα εξελίσσονταν σε βάθος δεκαετιών.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Εν αναμονή νέων διευκρινίσεων, γεωλόγοι που παρακολουθούν την υπόθεση επισημαίνουν την ανάγκη για επανασχεδιασμό των συστημάτων αποστράγγισης. Η εμπειρία από τα πρόσφατα γεγονότα δείχνει ότι οι παλαιότερες μελέτες ενδέχεται να μην καλύπτουν πλέον τα νέα δεδομένα ραγδαιότητας των βροχών που φέρνει η κλιματική αλλαγή.
Η επόμενη μέρα απαιτεί συνεχή παρακολούθηση των ευάλωτων σημείων, ειδικά σε ορεινούς οικισμούς όπως το Ματσούκι και τα Άγναντα. Η θωράκιση των υποδομών απέναντι στις γεωλογικές απειλές αποτελεί πλέον προτεραιότητα για την Πολιτική Προστασία, καθώς η συχνότητα αυτών των φαινομένων αναμένεται να παραμείνει υψηλή.
Οδηγίες προστασίας από κατολισθήσεις
- Αποφύγετε τις μετακινήσεις σε ορεινά οδικά δίκτυα κατά τη διάρκεια έντονων καταιγίδων.
- Παρατηρήστε τυχόν νέες ρωγμές στο έδαφος ή κλίση σε δέντρα και κολώνες κοντά στο σπίτι σας.
- Αναφέρετε άμεσα στις αρχές τυχόν πτώσεις μικρών λίθων ή λάσπης στο οδόστρωμα.
- Ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας για εκτροπές κυκλοφορίας.
