Γιάννης Βασίλης Γιαϊλαλί: Η μάχη για το άσυλο και ο κίνδυνος απέλασης στην Τουρκία

Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται η τύχη του Γιάννη Βασίλη Γιαϊλαλί, του Τούρκου υπηκόου ποντιακής καταγωγής, μετά την απόρριψη του αιτήματος ασύλου του σε πρώτο βαθμό. Παρά το γεγονός ότι εκκρεμούν 13 ενεργές ποινικές υποθέσεις και εντάλματα σύλληψης εις βάρος του στην Τουρκία, η ελληνική διοίκηση καλείται να σταθμίσει αν η απέλασή του παραβιάζει θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς δικαίου και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η υπόθεση του Γιάννη Βασίλη Γιαϊλαλί δεν αποτελεί μια τυπική περίπτωση αιτούντος άσυλο, αλλά μια πολυεπίπεδη ιστορία ταυτότητας και πολιτικής μεταστροφής που ξεκινά από τα βάθη της Ανατολίας. Η μετάβασή του από τον σκληρό πυρήνα του τουρκικού εθνικισμού στην πλήρη αποδοχή της ποντιακής του καταγωγής τον κατέστησε στόχο των αρχών της γειτονικής χώρας, δημιουργώντας ένα σύνθετο νομικό προηγούμενο για τις ελληνικές αρχές.

Η πορεία από τους «Γκρίζους Λύκους» στην ελληνική ταυτότητα

Ο Γιαϊλαλί, που γεννήθηκε ως Ιμπραχίμ, μεγάλωσε με τις αρχές των «Γκρίζων Λύκων» και το 1994 κατατάχθηκε εθελοντικά για να πολεμήσει στο Κουρδιστάν. Η αιχμαλωσία του από το PKK αποτέλεσε το σημείο καμπής, καθώς εκεί πληροφορήθηκε από την ίδια την τουρκική διοίκηση ότι η καταγωγή του ήταν ελληνική, γεγονός που τον καθιστούσε «ύποπτο προδοσίας» στα μάτια του κράτους.

Μετά την απελευθέρωσή του, ξεκίνησε έναν μακρύ αγώνα για την ανακάλυψη των ριζών του, γεγονός που οδήγησε στη φυλάκισή του και σε αλλεπάλληλες διώξεις για την αντικυβερνητική του δράση. Το 2019 κατάφερε να περάσει στην Ελλάδα, όπου άλλαξε το όνομά του και ζήτησε διεθνή προστασία, επικαλούμενος τον άμεσο κίνδυνο για τη ζωή του λόγω της πολιτικής του δραστηριότητας.

Το νομικό θρίλερ και η στάση του Υπουργείου Μετανάστευσης

Η πρόσφατη απόρριψη της αίτησής του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στο πολιτικό σκηνικό, με τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρη Μάντζο, να θέτει το ερώτημα αν η Ελλάδα αναγνωρίζει τις πολιτικές διώξεις στην Τουρκία. Η απόφαση βασίστηκε στην εκτίμηση ότι δεν συντρέχει κίνδυνος, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο Γιαϊλαλί αναφέρει 13 ενεργά εντάλματα εις βάρος του.

Ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, παρενέβη ζητώντας πλήρη ενημέρωση για την υπόθεση. Διευκρίνισε ωστόσο ότι η Υπηρεσία Ασύλου λειτουργεί αυτοτελώς και ότι ο αιτών δεν πρόκειται να απελαθεί μέχρι να εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση σε δεύτερο βαθμό, καθώς η διαδικασία προβλέπει το δικαίωμα δικαστικής προσφυγής.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν παρόμοιες υποθέσεις, η περίπτωση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο όπου η Ελλάδα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις διμερείς σχέσεις και την υποχρέωση προστασίας προσώπων που κινδυνεύουν με βασανιστήρια. Η αρχή της μη επαναπροώθησης (non-refoulement) — *η απαγόρευση επιστροφής προσφύγων σε χώρες όπου η ζωή τους απειλείται* — αποτελεί το κεντρικό νομικό επιχείρημα της υπεράσπισης.

Οι 13 ενεργές διώξεις και το ζήτημα της ασφάλειας

Ο Γιαϊλαλί υποστηρίζει ότι η επιστροφή του στην Τουρκία ισοδυναμεί με καταδίκη, καθώς οι κατηγορίες εναντίον του αφορούν την υποστήριξη μειονοτικών δικαιωμάτων και την προσβολή του τουρκικού κράτους. Η ελληνική δικαιοσύνη έχει στο παρελθόν θέσει «φρένο» στην έκδοση Τούρκων υπηκόων, όταν διαπιστώνεται ότι τα αιτήματα της Άγκυρας έχουν πολιτικό υπόβαθρο.

Η υπόθεση αναδεικνύει επίσης το ζήτημα των ανακλήσεων ασύλου και των αυστηρών κριτηρίων που εφαρμόζονται πλέον από τις ελληνικές αρχές. Για τον Γιαϊλαλί, η παραμονή στη Θεσσαλονίκη αποτελεί τη μοναδική διέξοδο για την ασφάλειά του, ενώ η έκβαση της έφεσης θα κρίνει αν η ελληνική πολιτεία θα αναγνωρίσει την ιδιαιτερότητα της περίπτωσής του ως Πόντιου πρόσφυγα.

Η επόμενη μέρα της προσφυγής

Εν αναμονή της εξέτασης της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό, ο Γιαϊλαλί παραμένει σε καθεστώς αβεβαιότητας, με την υποστήριξη οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ποντιακών σωματείων. Η τελική κρίση θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση των δικαστικών εγγράφων από την Τουρκία και την πιστοποίηση του κινδύνου που διατρέχει λόγω της πολιτικής του ταυτότητας.