Φάκελοι Επσταϊν: Οι 1.500 αναφορές στην Ελλάδα – Το «κεφάλι» του Βαρουφάκη και τα μυστικά του χρέους

Περισσότερες από 1.500 αναφορές στην Ελλάδα περιλαμβάνονται στα αρχεία του Τζέφρι Έπσταϊν που δημοσιοποίησε το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης, αποκαλύπτοντας το παρασκήνιο των επενδυτικών στοιχημάτων κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Τα έγγραφα, που καλύπτουν κυρίως την περίοδο 2012-2015, περιέχουν αναλύσεις για το ελληνικό χρέος, το δημοψήφισμα και τις πολιτικές αναταράξεις που οδήγησαν στην παραίτηση του Γιάνη Βαρουφάκη.

Η αποκάλυψη των αρχείων του Τζέφρι Έπσταϊν από το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης δεν περιορίζεται σε ζητήματα ποινικού ενδιαφέροντος, αλλά φωτίζει άγνωστες πτυχές της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής. Η Ελλάδα, ως το επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, αποτέλεσε σταθερό αντικείμενο ανάλυσης για τα δίκτυα ισχύος που κινούσαν τα νήματα στις διεθνείς αγορές.

Η Ελλάδα στο μικροσκόπιο: 1.553 αναφορές στα αρχεία

Στο σύνολο των 3,5 εκατομμυρίων εγγράφων, η λέξη «Ελλάδα» εμφανίζεται 1.553 φορές, με την πυκνότητα των αναφορών να κορυφώνεται μεταξύ 2012 και 2015. Πρόκειται για την περίοδο που η χώρα βρισκόταν στο απόγειο της οικονομικής κρίσης, αντιμετωπίζοντας το φάσμα της χρεοκοπίας και της εξόδου από την Ευρωζώνη.

Το υλικό περιλαμβάνει ηλεκτρονική αλληλογραφία, εσωτερικά επενδυτικά έγγραφα και τεχνικές αναλύσεις για το ελληνικό πρόγραμμα διάσωσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα swaps του χρέους και στις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών, οι οποίες θεωρούνταν υψηλού ρίσκου αλλά και μεγάλης απόδοσης επενδυτικά στοιχήματα για τους διαχειριστές κεφαλαίων.

Η αλληλογραφία αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπιζόταν απλώς ως μια χώρα σε κρίση, αλλά ως ένας παράγοντας διεθνούς συστημικού κινδύνου. Οι αναλυτές εξέταζαν εξονυχιστικά κάθε πολιτική κίνηση, προσπαθώντας να προβλέψουν τις αντιδράσεις των αγορών στα κρατικά ομόλογα και τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα.

Τσόμσκι και Επσταϊν: Η ανάλυση για το «επαχθές χρέος»

Κεντρικό σημείο των αποκαλύψεων αποτελούν τα emails μεταξύ του Επσταϊν και του διανοητή Νόαμ Τσόμσκι το καλοκαίρι του 2015. Ο Τσόμσκι αναφέρεται στην έννοια odious debt — χρέος που συνάπτεται από ένα καθεστώς για σκοπούς που δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα του λαού και οι πιστωτές το γνωρίζουν — υποστηρίζοντας την ανάγκη ριζικής αναδιάρθρωσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Τσόμσκι, το 90% των πληρωμών προς την Ελλάδα κατέληγε τελικά σε γερμανικές και γαλλικές τράπεζες. Ο Επσταϊν, από την πλευρά του, αναπτύσσει μια κυνική ανάλυση για τη τραπεζική λογιστική, τονίζοντας ότι τα πακέτα διάσωσης λειτουργούσαν ως μηχανισμός προστασίας των πιστωτών και όχι της ελληνικής οικονομίας.

Αυτή η ανταλλαγή απόψεων καταδεικνύει πώς οι ελίτ του πλούτου αντιλαμβάνονταν την κρίση ως μια λογιστική άσκηση μεταφοράς κινδύνου. Η πίεση στα ελληνικά νοικοκυριά ήταν η παράπλευρη απώλεια σε έναν παγκόσμιο σχεδιασμό διάσωσης του τραπεζικού συστήματος.

Το παρασκήνιο της παραίτησης Βαρουφάκη

Η πολιτική κρίση του Ιουλίου 2015 καταγράφεται με λεπτομέρειες στην αλληλογραφία της Αριάν ντε Ρότσιλντ, επικεφαλής του Edmond de Rothschild Group. Σε μήνυμά της την επομένη του δημοψηφίσματος, σημειώνει ότι ο Αλέξης Τσίπρας ήθελε «το κεφάλι» του Γιάνη Βαρουφάκη για να εξευμενίσει τους δανειστές.

Η Ρότσιλντ προέβλεψε με ακρίβεια ότι ο Ευκλείδης Τσακαλώτος θα ήταν ο αντικαταστάτης, κίνηση που θα έδινε πολιτικό χρόνο στην κυβέρνηση. Η απάντηση του Επσταϊν ήταν χαρακτηριστική της έντασης των ημερών, εκτιμώντας ότι η απομάκρυνση του υπουργού θα έφερνε την Αθήνα μπροστά σε αδιέξοδα διλήμματα χωρίς περιθώρια ελιγμών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, οι αναφορές αυτές επιβεβαιώνουν ότι οι διεθνείς οίκοι είχαν άμεση πληροφόρηση για τις εσωτερικές διεργασίες του Μεγάρου Μαξίμου. Η ελληνική κυβέρνηση βρισκόταν υπό διαρκή ψηφιακή και επενδυτική επιτήρηση από κέντρα λήψης αποφάσεων που υπερέβαιναν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

Επενδυτικά στοιχήματα στην Alpha Bank και τα ομόλογα

Πέρα από την πολιτική, τα έγγραφα αποκαλύπτουν συγκεκριμένα επενδυτικά πλάνα. Το 2014, υπήρχαν έντονες συζητήσεις για τα warrants των ελληνικών τραπεζών, με την Alpha Bank να χαρακτηρίζεται ως κορυφαίο «στοίχημα». Οι αναλυτές πόνταραν στην επιστροφή στην κερδοφορία μετά τη διαδικασία του PSI και τις ανακεφαλαιοποιήσεις.

Επιπλέον, καταγράφεται ενδιαφέρον για βραχυπρόθεσμα κρατικά ομόλογα, παρά τη χαμηλή ρευστότητα της αγοράς εκείνη την περίοδο. Ο προγραμματισμός του ΟΔΔΗΧ και οι κινήσεις για την αναχρηματοδότηση του χρέους παρακολουθούνταν στενά, καθώς πρόσφεραν ευκαιρίες για γρήγορα κέρδη μέσω της δευτερογενούς αγοράς.

Η επόμενη μέρα των αποκαλύψεων

Η δημοσιοποίηση αυτών των αρχείων προσφέρει μια σπάνια ματιά στον τρόπο που η ελληνική κρίση εργαλειοποιήθηκε από ιδιώτες επενδυτές και δίκτυα επιρροής. Η Ελλάδα δεν ήταν απλώς ένας «ασθενής», αλλά ένα πεδίο δοκιμών για χρηματοπιστωτικά εργαλεία και πολιτικές πιέσεις που καθόρισαν το μέλλον της Ευρωζώνης.

Εν αναμονή περαιτέρω διευκρινίσεων, αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι η μελέτη αυτών των εγγράφων μπορεί να ρίξει φως σε αθέατες πτυχές των διαπραγματεύσεων που οδήγησαν στα μνημόνια. Η ιστορική καταγραφή της κρίσης εμπλουτίζεται πλέον με στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το παρασκήνιο ήταν πολύ πιο σύνθετο από την επίσημη εκδοχή των γεγονότων.