Ευλογιά αιγοπροβάτων: Η κόντρα για τον εμβολιασμό και ο κίνδυνος για τις εξαγωγές φέτας

Σε μετωπική σύγκρουση οδηγούνται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για την αναγκαιότητα του εμβολιασμού κατά της ευλογιάς. Ενώ ο επίτροπος Όλιβερ Βάρχεϊ προκρίνει το μέτρο ως τη μόνη λύση για την ανάσχεση της νόσου, η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή προειδοποιεί για ολοκληρωτικό αποκλεισμό των ελληνικών εξαγωγών και απώλεια του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας».

Η κρίση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, η οποία ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024, έχει εξελιχθεί σε μια από τις μεγαλύτερες υγειονομικές και οικονομικές προκλήσεις για την ελληνική κτηνοτροφία. Με τον αριθμό των θανατωμένων ζώων να ξεπερνά πλέον τις 470.000, η συζήτηση για την αλλαγή στρατηγικής και την υιοθέτηση του εμβολιασμού έχει λάβει διαστάσεις πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Βρυξελλών.

Το δίλημμα του εμβολιασμού και οι εξαγωγικοί κίνδυνοι

Ο επίτροπος Υγείας και Ευζωίας των Ζώων, Όλιβερ Βάρχεϊ, με επιστολή του χαρακτηρίζει τον εμβολιασμό ως «αναγκαίο συμπληρωματικό μέτρο» για την τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή πλευρά, τα μέχρι τώρα μέτρα βιοασφάλειας έχουν αποτύχει να περιορίσουν την εξάπλωση του ιού, καθιστώντας την ανοσοποίηση των κοπαδιών μονόδρομο.

Από την άλλη πλευρά, η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης (ΕΕΕΔΕΕ) ανθίσταται σθεναρά, τονίζοντας ότι ο εμβολιασμός θα σημάνει την απώλεια του καθεστώτος της «ελεύθερης από ευλογιά χώρας». Αυτό θα επιφέρει άμεσα περιοριστικά μέτρα στις εξαγωγές ζώντων ζώων αλλά και προϊόντων, όπως η ελληνική φέτα, προκαλώντας ανυπολόγιστη ζημιά στον κλάδο.

Στελέχη της αγοράς τροφίμων επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται μόνο στο ζωικό κεφάλαιο, αλλά επεκτείνεται στην αξιοπιστία των ελληνικών προϊόντων ΠΟΠ. Υπάρχει ο φόβος ότι ακόμα και χωρίς εμβολιασμό, άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε. ενδέχεται να λάβουν μονομερή μέτρα στη διακίνηση προϊόντων από χώρες με ενεργές ζωονόσους.

Η αποτυχία των μέτρων βιοασφάλειας και το «κενό» στη Θεσσαλία

Η κατάσταση επιδεινώνεται από γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες που υπονομεύουν την προσπάθεια περιορισμού της νόσου. Στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, όπου εντοπίζεται το 25% των κρουσμάτων, οι δεξαμενές απολύμανσης παραμένουν εκτός λειτουργίας εδώ και τρεις εβδομάδες λόγω λήξης της σύμβασης με την ανάδοχο εταιρεία.

Ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας διευκρίνισε ότι η νομοθεσία επιβάλλει τη διενέργεια διαγωνισμού, αποκλείοντας την απευθείας ανάθεση, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες. Αυτή η καθυστέρηση στην εφαρμογή βασικών μέτρων βιοασφάλειας ενισχύει το επιχείρημα του επιτρόπου ότι τα υπάρχοντα πρωτόκολλα δεν τηρούνται επαρκώς.

Μέχρι σήμερα, έχουν καταγραφεί 2.042 κρούσματα και έχουν θανατωθεί συνολικά 470.274 αιγοπρόβατα. Παρά την πρόσφατη ύφεση λόγω της πτώσης της θερμοκρασίας, η εμφάνιση νέων εστιών σε διαφορετικές περιφερειακές ενότητες συνεχίζεται, καθιστώντας την κατάσταση εξαιρετικά εύθραυστη.

Το τεχνικό εμπόδιο του «ζωντανού ιού» και οι παράνομοι εμβολιασμοί

Ένα από τα βασικά επιστημονικά επιχειρήματα κατά του εμβολίου είναι η φύση του. Το εμβόλιο περιέχει ζωντανό ιό, γεγονός που καθιστά αδύνατο τον διαχωρισμό των ζώων που είναι θετικά λόγω εμβολιασμού από εκείνα που νοσούν πραγματικά. Αυτό θα θόλωνε την επιδημιολογική εικόνα της χώρας, δυσκολεύοντας τον έλεγχο.

Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο φαίνεται να προηγείται των επίσημων αποφάσεων. Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Χαράλαμπος Μπιλίνης, αποκάλυψε ότι υπολογίζονται σε περίπου ένα εκατομμύριο οι παράνομοι εμβολιασμοί που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από απελπισμένους κτηνοτρόφους, συχνά με σκευάσματα αμφιβόλου προέλευσης.

Εν αναμονή των τελικών αποφάσεων, οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο. Η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ορίζει ότι η ανασύσταση των κοπαδιών μπορεί να ξεκινήσει μόνο τρεις μήνες μετά το τελευταίο επιβεβαιωμένο κρούσμα, κάτι που μεταθέτει την όποια ανάκαμψη τουλάχιστον για τον Μάιο του 2026.