Εθνικό απολυτήριο: Πότε καταργούνται οι Πανελλαδικές – Ο οδικός χάρτης των αλλαγών από το 2027

Η κυβέρνηση δρομολογεί τη ριζική αναμόρφωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με την καθιέρωση του εθνικού απολυτηρίου από το σχολικό έτος 2027-2028. Παρόλο που οι Πανελλαδικές Εξετάσεις διατηρούνται προσωρινά, ο σχεδιασμός προβλέπει τη σταδιακή αντικατάστασή τους από ένα σύστημα που στοχεύει στη μείωση της εξετασιοκεντρικής πίεσης και την ενίσχυση της αξιοπιστίας του τίτλου σπουδών.

Η συζήτηση για την αναβάθμιση του Λυκείου δεν είναι νέα, ωστόσο η τρέχουσα πρωτοβουλία φαίνεται να αποκτά θεσμική επιτάχυνση. Η ανάγκη για ένα εθνικό απολυτήριο — έναν τίτλο σπουδών που θα αντικατοπτρίζει τη συνολική πορεία του μαθητή και όχι μια στιγμιαία εξέταση — αποτελεί κεντρικό αίτημα της εκπαιδευτικής κοινότητας εδώ και δεκαετίες.

Το χρονοδιάγραμμα της μετάβασης και ο εθνικός διάλογος

Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις μετά τη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, ο εθνικός διάλογος αναμένεται να ξεκινήσει εντός του Φεβρουαρίου στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Στόχος είναι η διαδικασία να ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο, ώστε ο σχετικός νόμος να έχει ψηφιστεί έως τον Δεκέμβριο του 2026.

Το νέο σύστημα, το οποίο περιλαμβάνει το εθνικό απολυτήριο και τον ρόλο των αξιολογητών, θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά στην Α΄ Λυκείου κατά το σχολικό έτος 2027-2028. Αυτό σημαίνει ότι οι πρώτοι που θα εγκαινιάσουν τις αλλαγές είναι οι μαθητές που φοιτούν σήμερα στη Β΄ Γυμνασίου.

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν καταργούνται άμεσα, αλλά θα διατηρηθούν ως παράλληλος μηχανισμός εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η πλήρης μετάβαση θα πραγματοποιηθεί μόνο όταν το νέο σύστημα εξασφαλίσει την απαραίτητη κοινωνική αποδοχή και αποδείξει την αξιοπιστία του στην πράξη.

Οι πέντε πυλώνες της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης

Ο σχεδιασμός του υπουργείου Παιδείας δεν περιορίζεται μόνο στον τρόπο εξέτασης, αλλά επεκτείνεται σε πέντε κεντρικούς πυλώνες. Αυτοί αφορούν το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, τη σχολική ζωή, την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών, τις υποδομές και τη διακυβέρνηση των μονάδων.

Κεντρική επιδίωξη είναι να σπάσει το μοντέλο του «όλα σε μια στιγμή», το οποίο δημιουργεί τεράστιο άγχος στους μαθητές και τις οικογένειές τους. Παράλληλα, εξετάζονται προτάσεις για τη διεύρυνση των τρόπων εισαγωγής στα πανεπιστήμια, ώστε να μειωθεί η εξετασιοκεντρική πίεση χωρίς να υποβαθμιστεί η ποιότητα των σπουδών.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, πανεπιστημιακοί κύκλοι τονίζουν ότι η δημιουργία ισχυρών δικλίδων ασφαλείας είναι απαραίτητη για την αποφυγή του πληθωρισμού των βαθμών. Η συμβολή μιας ανεξάρτητης επιτροπής επιστημόνων, με επικεφαλής τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλη Σφακιανάκη, θεωρείται εγγύηση για την αντικειμενικότητα του διαλόγου.

Η επόμενη μέρα για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η μεταρρύθμιση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλάζει, με την επικείμενη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων από το 2026. Η ανάγκη για ένα ισχυρό δημόσιο λύκειο που θα παρέχει ένα αξιόπιστο εθνικό απολυτήριο κρίνεται πλέον επιτακτική για την ισορροπία του εκπαιδευτικού χάρτη.

Στους διαδρόμους του υπουργείου Παιδείας επισημαίνεται ότι η πιλοτική εφαρμογή και η σταδιακή εισαγωγή των αλλαγών θα επιτρέψουν τη διόρθωση τυχόν αστοχιών. Οι μαθητές και οι γονείς καλούνται να παρακολουθήσουν στενά τον εθνικό διάλογο, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν μέχρι τον Οκτώβριο θα καθορίσουν το μέλλον της ελληνικής παιδείας για την επόμενη δεκαετία.