Εθνικό απολυτήριο: Πώς λειτουργεί στην Ευρώπη και οι τρεις «γρίφοι» για την Ελλάδα

Η σύσταση της επιτροπής 106 μελών σηματοδοτεί την έναρξη του εθνικού διαλόγου για το εθνικό απολυτήριο, με το Υπουργείο Παιδείας να αναζητά τη χρυσή τομή ανάμεσα στην αξιοπιστία των εξετάσεων και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας «Κ», η μεταρρύθμιση στοχεύει στην αναβάθμιση του λυκειακού τίτλου, ο οποίος στην υπόλοιπη Ευρώπη αποτελεί το κύριο κλειδί εισαγωγής στα πανεπιστήμια.

Η προσπάθεια για την καθιέρωση του εθνικού απολυτηρίου στην Ελλάδα δεν αποτελεί μια μεμονωμένη διοικητική αλλαγή, αλλά μια στρατηγική ευθυγράμμιση με τα εκπαιδευτικά πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των έξι βασικών αξόνων της μεταρρύθμισης που δρομολογεί η κυβέρνηση, επιδιώκοντας να μετατρέψει το απολυτήριο από ένα τυπικό έγγραφο αποφοίτησης σε έναν ισχυρό τίτλο πιστοποίησης γνώσεων και δεξιοτήτων.

Το μοντέλο της αξιοπιστίας σε Γερμανία και Γαλλία

Στη Γερμανία, η διασφάλιση του αδιάβλητου βασίζεται σε ένα υβριδικό σύστημα επιλογής θεμάτων. Ο διδάσκων καθηγητής προτείνει δύο θέματα από την τράπεζα θεμάτων, αλλά το Υπουργείο Παιδείας είναι αυτό που επιλέγει το τελικό θέμα σε κλειστό φάκελο, ενώ η επιτήρηση και η διόρθωση γίνονται με τη συμμετοχή τρίτων αξιολογητών για την αποφυγή μεροληψίας.

Αντίστοιχα στη Γαλλία, το περίφημο Baccalauréat θεωρείται θεσμικά ο πρώτος βαθμός της ανώτατης εκπαίδευσης. Η αξιολόγηση είναι διαρκής, καθώς το 40% του τελικού βαθμού προκύπτει από τις επιδόσεις στη Β’ και Γ’ Λυκείου, ενώ το υπόλοιπο 60% κρίνεται στις εθνικές εξετάσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν και την προφορική δοκιμασία Grand Oral.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Ευρυδίκης», του επίσημου δικτύου πληροφόρησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι περισσότερες χώρες συνδυάζουν τη σχολική επίδοση με εθνικά σταθμισμένα τεστ. Αυτό το μοντέλο στοχεύει στη μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων στη Γ’ Λυκείου, επιτρέποντας στους μαθητές να επικεντρωθούν σε μαθήματα ειδικότητας και στην ανάπτυξη κριτικής σκέψης.

Οι δομικές διαφορές της ελληνικής πρότασης

Η ελληνική προσέγγιση διαφοροποιείται σημαντικά σε δύο κρίσιμα σημεία: τη βαθμολόγηση και τον διαχωρισμό των εξετάσεων. Ενώ στην Ευρώπη οι καθηγητές του σχολείου συμμετέχουν ενεργά στη διόρθωση, στην Ελλάδα προτείνεται η θεσμοθέτηση ενός Εθνικού Σώματος Αξιολογητών, το οποίο θα αποτελείται από έμπειρους εκπαιδευτικούς που δεν θα σχετίζονται με τη σχολική μονάδα του εξεταζόμενου.

Επιπλέον, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας προτείνει τη διατήρηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων ως διακριτή διαδικασία μετά την απόκτηση του εθνικού απολυτηρίου. Αυτό σημαίνει ότι το απολυτήριο θα πιστοποιεί την ολοκλήρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά η εισαγωγή στα ΑΕΙ θα εξακολουθεί να απαιτεί μια επιπλέον εθνική δοκιμασία, τουλάχιστον στην πρώτη φάση εφαρμογής του μέτρου.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, υπηρεσιακοί παράγοντες επισημαίνουν ότι η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται από την αποδοχή του διαλόγου από την εκπαιδευτική κοινότητα. Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη υπογραμμίζει ότι ο θεσμός πρέπει να πετύχει, καθώς αποτελεί τη μοναδική οδό για να αποκτήσει το ελληνικό Λύκειο την αξία που του αναλογεί διεθνώς.

Η επόμενη μέρα της μεταρρύθμισης

Παράλληλα με την Ελλάδα, χώρες όπως η Φινλανδία και η Σουηδία προχωρούν σε δικές τους μεταρρυθμίσεις, ενισχύοντας τον ρόλο των σχολικών βιβλιοθηκών και εισάγοντας αγγλόφωνα προγράμματα. Στη Γαλλία, μάλιστα, καθιερώνεται υποχρεωτική πρακτική άσκηση για τους μαθητές της Α’ Λυκείου, συνδέοντας την εκπαίδευση άμεσα με την αγορά εργασίας.

Εν αναμονή των πορισμάτων της επιτροπής των 106 μελών, η ηλεκτρονική πλατφόρμα διαλόγου παραμένει ανοιχτή για προτάσεις από γονείς και εκπαιδευτικούς. Η πρόκληση παραμένει η δημιουργία ενός συστήματος που θα είναι δίκαιο, αδιάβλητο και θα μειώνει το ψυχολογικό βάρος των μαθητών, προσφέροντας ταυτόχρονα πολλαπλές διαδρομές προς την τριτοβάθμια εκπαίδευση.