- Ο εθισμός στην αγάπη αναγνωρίζεται πλέον ως ανεξάρτητη ψυχική διαταραχή.
- Οι ομάδες SLAA στην Αθήνα εφαρμόζουν το μοντέλο των 12 βημάτων για απεξάρτηση.
- Το σύνδρομο στέρησης ωθεί τους εθισμένους σε συνεχή αντικατάσταση συντρόφων.
- Η συναισθηματική ανορεξία αποτελεί κρίσιμο στάδιο για την ανάκτηση της αυτοεκτίμησης.
- Η ψυχοθεραπεία είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των βαθύτερων τραυμάτων.
Στην καρδιά της Αθήνας, μια ομάδα ανθρώπων παλεύει με έναν εθισμό που συχνά εξιδανικεύεται: την ψυχολογική εξάρτηση από τον έρωτα. Μέσα από το πρόγραμμα των 12 βημάτων των SLAA, μέλη κάθε ηλικίας μοιράζονται βιώματα τοξικών σχέσεων και συναισθηματικής ανορεξίας, αναζητώντας τη λύτρωση από το κυνήγι ενός «high» που καταστρέφει την προσωπική τους ζωή.
| Χαρακτηριστικό SLAA | Περιγραφή & Επιπτώσεις |
|---|---|
| Σύγχυση Αγάπης | Μπέρδεμα της αγάπης με την ανάγκη, τον οίκτο ή τη σεξουαλική έλξη. |
| Σύνδρομο Στέρησης | Έντονη απελπισία και άμεση αναζήτηση νέου συντρόφου μετά από χωρισμό. |
| Σύνδρομο Σωτήρα | Έλξη από άτομα που χρειάζονται συναισθηματική διάσωση για την άντληση 'high'. |
| Συναισθηματική Ανορεξία | Πλήρης αποχή από σχέσεις ως αμυντικός μηχανισμός ή στάδιο θεραπείας. |
| Εμμονικές Φαντασιώσεις | Ρομαντικές ιδέες που ακινητοποιούν το άτομο και το αποσπούν από την πραγματικότητα. |
Η έννοια του εθισμού παραδοσιακά συνδέεται με ουσίες, όμως η συμπεριφορική ψυχολογία αναγνωρίζει πλέον ότι οι νευροχημικές αντιδράσεις που προκαλεί ο έρωτας μπορούν να προσομοιάσουν με εκείνες των ναρκωτικών. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας παγκόσμιας τάσης όπου οι ομάδες αλληλοβοήθειας εφαρμόζουν το μοντέλο των Ανώνυμων Αλκοολικών σε συναισθηματικά τραύματα και διαταραχές προσκόλλησης.
Η συναισθηματική απεξάρτηση είναι πιο δύσκολη από την απεξάρτηση από το αλκοόλ, γιατί το ναρκωτικό είναι η ίδια η αγάπη.
Μέλος ομάδας SLAA, Μαρτυρία
Η τελετουργία της απεξάρτησης στο κέντρο της Αθήνας
Κάθε εβδομάδα, σε ένα ισόγειο στο κέντρο της πόλης, πραγματοποιείται η μοναδική συνάντηση SLAA (Sex and Love Addicts Anonymous) στην Ελλάδα. Οι συμμετέχοντες, ηλικίας 40 έως 60 ετών, κάθονται γύρω από λευκά τραπέζια και τηρούν ενός λεπτού σιγή για όσους υποφέρουν από τον εθισμό, πριν ξεκινήσουν τα «μοιράσματα» των εμπειριών τους.
Η δομή της συνάντησης είναι αυστηρή, καθώς κάθε μέλος έχει 6-7 λεπτά ομιλίας χωρίς να επιτρέπονται σχόλια ή διακοπές από τους υπόλοιπους. Αυτή η διαδικασία βοηθά στην αποδόμηση των εμμονών, καθώς οι συμμετέχοντες συχνά μπερδεύουν την αγάπη με τη σωματική έλξη, τον οίκτο ή την ανάγκη να σώσουν κάποιον άλλον.
Πολλοί από τους παρευρισκόμενους έχουν δώσει μάχες και με άλλες εξαρτήσεις, όπως το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά. Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ της Καθημερινής, η συναισθηματική απεξάρτηση θεωρείται από πολλούς ως η δυσκολότερη μορφή απεξάρτησης, καθώς το «αντικείμενο» του εθισμού είναι η ίδια η ανθρώπινη επαφή.
Προσωπικές ιστορίες: Το κυνήγι του «high» και η απώλεια
Οι μαρτυρίες των μελών αποκαλύπτουν το βάθος της καταστροφής που μπορεί να επιφέρει ο εθισμός. Ο Μ., για παράδειγμα, είδε τον γάμο του να διαλύεται και πλέον παλεύει με την ανασφάλεια της μοναξιάς, έχοντας επιστρέψει στο πατρικό του σπίτι. Η περίπτωσή του αναδεικνύει πώς η σεξουαλική εμμονή μπορεί να ακινητοποιήσει κοινωνικά ένα άτομο.
Από την άλλη, ο Ν. παραμένει νηφάλιος από το σεξ τους τελευταίους μήνες, όμως η επιθυμία για υποτροπή παραμένει ζωντανή. Προσπαθεί να μεταφέρει την ενέργειά του σε υγιείς μηχανισμούς, όπως ο διαλογισμός και η άσκηση, επιδιώκοντας μια σχέση με συναισθηματικό βάθος αντί για την πρόσκαιρη έξαψη των νέων επαφών.
Η περίπτωση της Ε. είναι χαρακτηριστική του συνδρόμου του σωτήρα. Για χρόνια ελκυόταν από άτομα με αποφευκτική διαταραχή, βρίσκοντας το δικό της «high» στην προσπάθεια να τους «διασώσει». Σύμφωνα με αναλύσεις για τα όρια του έρωτα, η συναισθηματική εγκατάλειψη μπορεί να οδηγήσει σε τοξικά μοτίβα που επαναλαμβάνονται για δεκαετίες.
Η επιστημονική προσέγγιση και το σύνδρομο στέρησης
Παρόλο που ο εθισμός στην αγάπη δεν περιλαμβάνεται ακόμη επίσημα στο DSM, ψυχίατροι από το Πανεπιστήμιο του Τέξας υποστηρίζουν ότι τα δεδομένα επαρκούν για τον χαρακτηρισμό του ως ανεξάρτητη ψυχική διαταραχή. Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από μη υγιή προσκόλληση και ανικανότητα ρύθμισης των συναισθημάτων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κλινικών ψυχολόγων, οι εθισμένοι στην αγάπη βιώνουν πραγματικό σύνδρομο στέρησης όταν χωρίζουν. Αυτό τους ωθεί στην άμεση αναζήτηση νέου συντρόφου, χωρίς να μεσολαβεί χρόνος για εσωτερική επεξεργασία, καθώς η μοναξιά τούς προκαλεί βαθιά απελπισία και αίσθημα έλλειψης νοήματος στη ζωή.
Η Σάρα Μπος, κλινική διευθύντρια, επισημαίνει ότι οι ρίζες του προβλήματος βρίσκονται συχνά σε παιδικά τραύματα. Η αδυναμία του ατόμου να ρυθμίσει τα συναισθήματά του το οδηγεί σε δευτερογενή συμπτώματα, όπως η κατάθλιψη ή η κατάχρηση ουσιών, καθιστώντας την ψυχοθεραπεία απαραίτητο συμπλήρωμα των ομάδων αλληλοβοήθειας.
Ο δρόμος προς την υγιή προσκόλληση
Για να θεραπευτεί κάποιος, συχνά πρέπει να περάσει από το στάδιο της συναισθηματικής ανορεξίας, δηλαδή της πλήρους αποχής από σχέσεις και σεξ. Αυτή η περίοδος επιτρέπει στο άτομο να ανακτήσει την αυτοεκτίμησή του, την οποία προηγουμένως είχε παραδώσει εξ ολοκλήρου στον εκάστοτε σύντροφο-αξιολογητή του.
Η μετάβαση σε μια υγιή συνθήκη δεν είναι εύκολη, καθώς ο εθισμένος μπορεί αρχικά να νιώθει δυσφορία με την απουσία της τοξικής έντασης. Η ισότιμη συνύπαρξη απαιτεί την εγκατάλειψη του ρόλου του σωτήρα και την αποδοχή της συναισθηματικής ευαλωτότητας, κάτι που επιτυγχάνεται μόνο με διαρκή αυτοπαρατήρηση.
Σε μια εποχή που η μονογαμία και οι σχέσεις επαναπροσδιορίζονται, η κατανόηση των μηχανισμών της εξάρτησης είναι κρίσιμη. Η απελευθέρωση από τα δεσμά της εμμονής επιτρέπει στον άνθρωπο να βιώσει την πραγματική αγάπη, η οποία δεν βασίζεται στην ανάγκη για επιβίωση, αλλά στην ελεύθερη επιλογή και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Πώς να αναγνωρίσετε τα σημάδια της εξάρτησης
- Παρατηρήστε αν νιώθετε πανικό ή βαθιά απελπισία όταν είστε μόνοι σας.
- Ελέγξτε αν οι ρομαντικές φαντασιώσεις σάς αποσπούν από την καθημερινή λειτουργικότητα.
- Αναρωτηθείτε αν επιλέγετε συντρόφους που χρειάζονται 'διάσωση' ή είναι συναισθηματικά μη διαθέσιμοι.
- Θέστε όρια στην επαφή με πρώην συντρόφους που σας προκαλούν τοξικά συναισθήματα.
- Αναζητήστε υποστήριξη σε ομάδες αλληλοβοήθειας ή εξειδικευμένους ψυχοθεραπευτές.
