Έρευνα Pew Research: Τι κάνει τους Έλληνες υπερήφανους και η «πρωτιά» στην Ιστορία

Μια νέα παγκόσμια έρευνα του Pew Research Center σε 25 χώρες αποκαλύπτει τις πηγές της ελληνικής υπερηφάνειας, με την Ιστορία να αναδεικνύεται ως ο κυρίαρχος πυλώνας ταυτότητας. Ενώ οι Έλληνες τερματίζουν πρώτοι στην προσήλωση στο παρελθόν, καταγράφουν απογοητευτικά ποσοστά στην εμπιστοσύνη προς το πολιτικό σύστημα και τις οικονομικές επιδόσεις της χώρας.

Η αναζήτηση της εθνικής ταυτότητας στον σύγχρονο κόσμο

Η αναζήτηση της εθνικής ταυτότητας σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο αποτελεί κεντρικό ζήτημα της κοινωνιολογικής ανάλυσης. Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με την ανάγκη των λαών να βρουν σταθερά σημεία αναφοράς, με την Ελλάδα να στρέφεται παραδοσιακά στις ρίζες του πολιτισμού της για να αντλήσει δύναμη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το 37% των Ελλήνων ξεχωρίζει την Ιστορία ως τη βασική πηγή υπερηφάνειας. Η έμφαση δίνεται στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, αλλά και σε κορυφαίες στιγμές όπως η Ελληνική Επανάσταση και η αντίσταση στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλομο.

Στον αντίποδα, η εμπιστοσύνη στην οικονομία βρίσκεται σε οριακά επίπεδα, με μόλις το 3% των ερωτηθέντων να δηλώνει περήφανο για τις επιδόσεις της χώρας. Η απαισιοδοξία αυτή συνάδει με προηγούμενες μελέτες που δείχνουν ότι η ακρίβεια παραμένει το κύριο πρόβλημα των νοικοκυριών.

Ο ελληνικός λαός και η «φιλοξενία» ως ταυτότητα

Πέρα από το ένδοξο παρελθόν, το 31% των πολιτών αισθάνεται υπερήφανο για τον ίδιο τον λαό, χαρακτηρίζοντάς τον ως «θερμό και φιλόξενο». Η έννοια της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης αναδεικνύεται ως ένας ισχυρός κοινωνικός δεσμός που κρατά τη συνοχή σε περιόδους κρίσης.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η γεωγραφική θέση και το φυσικό κάλλος αποτελούν πηγή υπερηφάνειας για το 15% των συμμετεχόντων. Η Ελλάδα ως το μεταίχμιο Ανατολής και Δύσης δημιουργεί έναν μοναδικό πλούτο που αναγνωρίζεται από τη ελληνική διασπορά παγκοσμίως.

Παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων επισημαίνουν ότι το υψηλό ποσοστό υπερηφάνειας στην Ελλάδα λειτουργεί ως δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία πλευρά, η πολιτική επιστήμονας Μανίνα Κακεπάκη προειδοποιεί για τον κίνδυνο της εσωστρέφειας και των στερεοτύπων που μπορεί να καλλιεργήσει η υπερβολική προσκόλληση στο παρελθόν.

Η σημασία του «συνανήκειν» στην κοινωνική συνοχή

Από την άλλη, ο καθηγητής Στάθης Καλύβας υποστηρίζει ότι η υπερηφάνεια είναι δομικό στοιχείο για τη λειτουργία μιας συλλογικότητας. Η αίσθηση του «συνανήκειν» βοηθά την κοινωνία να ξεπερνά κρίσεις, όπως η πρόσφατη οικονομική κρίση, δημιουργώντας κοινούς δεσμούς.

Παρά τις διαφωνίες, η έρευνα καταγράφει και ένα 19% των συμπολιτών μας που δηλώνει ότι δεν αισθάνεται περήφανο για τη χώρα. Το ποσοστό αυτό αντικατοπτρίζει μια μερίδα της κοινωνίας που εστιάζει στις σύγχρονες παθογένειες και την έλλειψη προόδου σε θεσμικό επίπεδο.

Η σύνδεση της αρχαίας ελληνικής σκέψης με τη σύγχρονη πραγματικότητα παραμένει το μεγάλο στοίχημα για τις νέες γενιές. Όπως δείχνουν πρωτοβουλίες όπως το μαθητικό συνέδριο Myth2Space, οι νέοι προσπαθούν να μεταβολίσουν την κληρονομιά σε καινοτομία και δημιουργία.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική αυτοπεποίθηση

Η Ελλάδα τερματίζει στην 6η θέση μεταξύ 25 χωρών ως προς το συνολικό αίσθημα υπερηφάνειας, ισοβαθμώντας με τη Νότια Αφρική. Αυτό δείχνει ότι παρά τις οικονομικές δυσκολίες, η εθνική αυτοπεποίθηση παραμένει σε υψηλά επίπεδα συγκριτικά με χώρες όπως οι ΗΠΑ ή η Βρετανία.

Εν κατακλείδι, η πρόκληση για την ελληνική κοινωνία είναι να μετατρέψει την υπερηφάνεια για το παρελθόν σε κινητήριο δύναμη για το μέλλον. Η ικανότητα των Ελλήνων να βρίσκουν λύσεις στις δοκιμασίες, όπως υπογραμμίζει ο Νίκος Αλιάγας, αποτελεί ίσως το πιο ζωντανό κομμάτι της σύγχρονης ταυτότητας.