- Το 36,5% των γυναικών στην Ελλάδα έχει υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία.
- Μόλις το 6,1% των θυμάτων στην Ε.Ε. καταγγέλλει την κακοποίηση στην αστυνομία.
- Η Ελλάδα ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο έμφυλης βίας κατά σχεδόν 6 μονάδες.
- Το 42,6% των γυναικών δηλώνει θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία.
- Η οικονομική και ψυχολογική βία πλήττει περισσότερες από 4 στις 10 γυναίκες.
Σοκαριστικά είναι τα ευρήματα νέας έρευνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τα οποία το 36,5% των γυναικών στην Ελλάδα έχει υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία. Η μελέτη του FRA και του EIGE αποκαλύπτει ένα τεράστιο έλλειμμα καταγγελιών, καθώς μόλις το 6,1% των θυμάτων στην Ε.Ε. απευθύνεται στην αστυνομία, λόγω φόβου, ντροπής και έλλειψης εμπιστοσύνης στους θεσμούς.
| Μορφή Βίας / Στοιχείο | Ποσοστό στην Ελλάδα |
|---|---|
| Σωματική ή Σεξουαλική Βία | 36,5% |
| Σεξουαλική Παρενόχληση στην Εργασία | 42,6% |
| Ψυχολογική Βία από Σύντροφο | 40% + |
| Stalking (Επίμονη Παρακολούθηση) | 26,1% |
| Σωματική Βία στην Παιδική Ηλικία | 23,4% |
| Οικονομική Βία (Συχνά/Πάντα) | 14,5% |
| Ποσοστό Καταγγελιών (Ε.Ε.) | 6,1% |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου κατά την οποία η έμφυλη βία παρέμενε στο σκοτάδι, με την κοινωνική κανονικοποίηση της κακοποίησης να λειτουργεί ως τροχοπέδη για την αποκάλυψη της αλήθειας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αναδεικνύει συστημικές αδυναμίες στην προστασία των δικαιωμάτων, καθώς η βία δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός αλλά δομικό πρόβλημα.
Αν οι γυναίκες δεν μπορούν να εμπιστεύονται ότι οι θεσμοί θα τις προστατεύσουν, πρέπει να ρωτήσουμε τι οφείλει να αλλάξει.
Καρλίν Σίλε, Διευθύντρια EIGE
Τα αποκαλυπτικά στοιχεία για την πραγματικότητα στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, στην οποία συμμετείχαν 11.557 γυναίκες από την Ελλάδα, η χώρα μας ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (30,7%) με το ποσοστό των θυμάτων να αγγίζει το 36,5%. Η σωματική και σεξουαλική βία αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου, καθώς οι μορφές κακοποίησης είναι πολλαπλές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το 42,6% των ερωτηθέντων δήλωσε πως έχει αντιμετωπίσει σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας του. Παράλληλα, το 26,1% των γυναικών ανέφερε ότι έχει βιώσει stalking, μια μορφή επίμονης παρακολούθησης που πλήττει την ψυχική υγεία και την αίσθηση ασφάλειας.
Η κατάσταση επιδεινώνεται αν αναλογιστούμε ότι η βία κατά των γυναικών συνδέεται άμεσα με μακροχρόνια προβλήματα υγείας. Στην Ελλάδα, το 18,1% των γυναικών ανέφερε περιστατικά σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένων των βιασμών, καταδεικνύοντας το μέγεθος της απειλής.
Το «τείχος της σιωπής» και η κρίση εμπιστοσύνης
Παρά τη σοβαρότητα των περιστατικών, η έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA) δείχνει ότι οι καταγγελίες παραμένουν σπάνιες. Μόνο το 6,1% των γυναικών που υπέστησαν βία από συντρόφους κατέφυγε στις αρχές, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία για τις υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας που χειρίζεται η ΕΛ.ΑΣ.
Οι βασικοί λόγοι που αποτρέπουν τις γυναίκες από το να μιλήσουν είναι η αυτοενοχοποίηση, ο φόβος της αντεκδίκησης και η έλλειψη εμπιστοσύνης στην αστυνομία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η θεσμική αδράνεια ενισχύει την πεποίθηση των θυμάτων ότι η δικαιοσύνη δεν θα αποδοθεί.
Επιπλέον, το 23,4% των γυναικών δήλωσε ότι υπέστη σωματική βία από τους γονείς του κατά την παιδική ηλικία. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει έναν κύκλο βίας που ξεκινά από το οικογενειακό περιβάλλον και συχνά μεταφέρεται στην ενήλικη ζωή, καθιστώντας την έγκαιρη παρέμβαση επιτακτική.
Ψυχολογική και οικονομική βία: Η αόρατη κακοποίηση
Περισσότερο από το 40% των συμμετεχουσών στην Ελλάδα απάντησε ότι έχει υποστεί ψυχολογική βία από σύντροφο. Η μορφή αυτή περιλαμβάνει και την οικονομική βία, με το 14,5% να δηλώνει ότι αυτό συμβαίνει «συχνά» ή «πάντα», περιορίζοντας την αυτονομία και την ελευθερία κινήσεων.
Η διευθύντρια του FRA, Σίρπα Ρότιο, τόνισε ότι η κανονικοποίηση της κακοποίησης αντανακλά συστημικές αδυναμίες. Η προστασία των δικαιωμάτων στην αξιοπρέπεια και την ισότητα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για κάθε κράτος μέλος της Ε.Ε., ειδικά για ευάλωτες ομάδες όπως οι γυναίκες άνω των 60 ετών.
Από την πλευρά της, η διευθύντρια του EIGE, Καρλίν Σίλε, υπογράμμισε ότι οι εξειδικευμένες υπηρεσίες με επίκεντρο το θύμα πρέπει να γίνουν το στάνταρ της πολιτικής. Η πρόληψη και η πρόσβαση στη δικαιοσύνη δεν είναι προαιρετικές, αλλά νομικές υποχρεώσεις των κυβερνήσεων.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Τα ευρήματα αυτά, που καλύπτουν την περίοδο από τον Σεπτέμβριο του 2020 έως τον Μάρτιο του 2024, αποτελούν έναν «οδικό χάρτη» για τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Η ανάγκη για εκπαίδευση των αρχών και δημιουργία ασφαλών δομών φιλοξενίας είναι πιο επείγουσα από ποτέ.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι αν οι γυναίκες δεν αισθάνονται ασφάλεια στους θεσμούς, η σιωπή θα συνεχίσει να καλύπτει τα εγκλήματα. Η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από την πολιτική βούληση για ουσιαστική προστασία και όχι απλώς για καταγραφή των περιστατικών.
Πού να απευθυνθείτε για βοήθεια
- Καλέστε την τηλεφωνική γραμμή SOS 15900, η οποία λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο για θύματα βίας.
- Απευθυνθείτε στα Συμβουλευτικά Κέντρα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας για ψυχολογική και νομική στήριξη.
- Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, καλέστε το 100 ή επισκεφθείτε το πλησιέστερο Γραφείο Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της ΕΛ.ΑΣ.
- Ενημερωθείτε για τα δίκτυα φιλοξενίας και τους ξενώνες που προσφέρουν ασφαλές καταφύγιο.
