Ενδοκανναβινοειδή: Τα φυσικά «φάρμακα» του ανθρώπινου οργανισμού γίνονται η νέα ελπίδα κατά του πόνου

Σε μια επαναστατική επιστημονική εξέλιξη, ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Northeastern της Βοστώνης κατάφεραν να συνθέσουν σταθερές εκδοχές των κανναβινοειδών που παράγει το ίδιο το ανθρώπινο σώμα. Η μελέτη, υπό την καθοδήγηση του δρος Αλέξανδρου Μακρυγιάννη, ανοίγει τον δρόμο για μια νέα γενιά αναλγητικών φαρμάκων που υπόσχονται αποτελεσματικότητα χωρίς τις ψυχοτρόπες παρενέργειες της κάνναβης.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια δεκαετιών έρευνας πάνω στο ενδοκανναβινοειδές σύστημα, έναν κρίσιμο βιολογικό μηχανισμό που ρυθμίζει τη διάθεση, την όρεξη και τη φλεγμονή. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αφορά την προσπάθεια των επιστημόνων να «αντιγράψουν» τη φύση, δημιουργώντας συνθετικά ανάλογα που μιμούνται τις ουσίες του σώματός μας αντί για τα δραστικά συστατικά του φυτού της κάνναβης.

Η επιστημονική ανατροπή στη σύνθεση κανναβινοειδών

Στο Center for Drug Discovery, η ομάδα του δρος Μακρυγιάννη πέτυχε κάτι που θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολο: τη δημιουργία σταθερότερων και ισχυρότερων εκδοχών των φυσικών ενδοκανναβινοειδών. Ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Μάρκος Ορέστης Γεωργιάδης εξηγεί ότι τα νέα αυτά μόρια διαφέρουν δομικά από τα συστατικά της κάνναβης, γεγονός που εκμηδενίζει τις ανεπιθύμητες ψυχοτρόπες ενέργειες.

Η αποφυγή αυτών των παρενεργειών αποτελεί το «ιερό δισκοπότηρο» της φαρμακολογίας στον συγκεκριμένο τομέα. Μέχρι σήμερα, πολλά συνθετικά κανναβινοειδή απέτυχαν σε κλινικές μελέτες επειδή προκαλούσαν επιδράσεις παρόμοιες με τη χρήση ναρκωτικών ουσιών, περιορίζοντας τη χρήση τους στην κλινική πράξη.

Η νέα προσέγγιση βασίζεται στη θεωρία της ομοιοστατικής ρύθμισης — τη διαδικασία μέσω της οποίας ο οργανισμός διατηρεί την εσωτερική του ισορροπία — ενισχύοντας τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας του σώματος απέναντι στον χρόνιο πόνο και τις φλεγμονώδεις παθήσεις.

Εφαρμογές από τη χημειοθεραπεία μέχρι την απεξάρτηση

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ερευνητών της βιοϊατρικής, τα κανναβινοειδή φάρμακα έχουν ήδη εδραιωθεί στην αντιμετώπιση της ναυτίας σε καρκινοπαθείς και στην ενίσχυση της όρεξης σε ασθενείς με HIV. Ωστόσο, το μέλλον κρύβει ακόμη πιο ευρείες εφαρμογές σε νεφροπάθειες και ηπατικές ασθένειες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση τους ως εναλλακτική λύση στα οπιοειδή. Η δυνατότητα χρήσης των κανναβινοειδών ως ισχυρών αναλγητικών θα μπορούσε να δώσει λύση στην παγκόσμια κρίση εξάρτησης από τα οπιοειδή φάρμακα, προσφέροντας μια ασφαλέστερη οδό για τη διαχείριση του πόνου.

Παραδόξως, οι ουσίες αυτές μελετώνται και για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων από αλκοόλ και αμφεταμίνες. Αν και η έρευνα βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, τα πρώτα δείγματα δείχνουν ότι ορισμένα κανναβινοειδή βοηθούν σημαντικά στην απεξάρτηση του εγκεφάλου από βλαβερές ουσίες.

Η αλλαγή της κοινής γνώμης και το μέλλον στην Ελλάδα

Η σταδιακή νομιμοποίηση της κάνναβης σε Βόρεια Αμερική και Ευρώπη έχει λειτουργήσει ως καταλύτης για την αποενοχοποίηση της έρευνας. «Ο κόσμος πλέον αναγνωρίζει τις θεραπευτικές ιδιότητες αυτών των ενώσεων», τονίζει ο κ. Γεωργιάδης, επισημαίνοντας την αναζωπύρωση του ερευνητικού ενδιαφέροντος παγκοσμίως.

Στους διαδρόμους των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, η συζήτηση στρέφεται πλέον στην επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό. Παρά το γεγονός ότι Έλληνες επιστήμονες διαπρέπουν στο εξωτερικό, η έλλειψη κρατικών πόρων στην Ελλάδα παραμένει το κύριο εμπόδιο για την επιστροφή τους και την ανάπτυξη εγχώριας καινοτομίας.

Η επόμενη μέρα της φαρμακευτικής έρευνας

Η ενσωμάτωση της επιστημονικής έρευνας στην κοινωνική συνείδηση αποτελεί το επόμενο μεγάλο στοίχημα. Η ανάγκη για διαφανή ενημέρωση του κοινού είναι επιτακτική, ώστε να διαχωριστεί η φαρμακευτική χρήση από το στίγμα των ναρκωτικών και να προσελκυστούν νέοι επιστήμονες στον κλάδο.

Η δημιουργία φαρμάκων που «μιλούν» τη γλώσσα του σώματός μας δεν είναι πλέον σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά μια πραγματικότητα που διαμορφώνεται στα εργαστήρια της Βοστώνης, με έντονο ελληνικό αποτύπωμα.