- Πρόταση καθηγητή του ΕΜΠ για χρηματοδότηση από το ΝΑΤΟ προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων.
- Ο εσωτερικός κανονισμός του 1999 απαγορεύει κονδύλια από στρατιωτικούς συνασπισμούς.
- Η Πρυτανεία ζητά τροποποίηση του άρθρου για να μην μείνει το ίδρυμα πίσω στην έρευνα.
- Οι φοιτητικοί σύλλογοι πραγματοποίησαν διαμαρτυρίες κατά της εμπλοκής του ΝΑΤΟ.
- Η Σύγκλητος μετέθεσε την τελική απόφαση λόγω των έντονων διαφωνιών.
Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο βρίσκεται στο επίκεντρο μιας έντονης ακαδημαϊκής και πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η πρόταση καθηγητή για χρηματοδότηση ερευνητικού προγράμματος από το ΝΑΤΟ προσκρούει στον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας του ιδρύματος. Το επίμαχο άρθρο, το οποίο απαγορεύει ρητά κονδύλια από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς, πυροδότησε σφοδρές αντιδράσεις από φοιτητικούς συλλόγους, θέτοντας σε δοκιμασία τις ισορροπίες μεταξύ ακαδημαϊκής δεοντολογίας και σύγχρονων ερευνητικών αναγκών.
| Στοιχείο | Περιγραφή / Κατάσταση |
|---|---|
| Έτος Θέσπισης Κανονισμού | 1999 |
| Απαγορευμένος Φορέας | Διεθνείς Στρατιωτικοί Συνασπισμοί (π.χ. ΝΑΤΟ) |
| Προτεινόμενη Αλλαγή | Αφαίρεση απαγόρευσης για πρόσβαση σε πόρους |
| Κύριος Υποστηρικτής | Πρύτανης Ιωάννης Χατζηγεωργίου |
| Κύριος Πολέμιος | Φοιτητικοί Σύλλογοι (ΜΑΣ / ΚΝΕ) |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς παράδοσης του ιδρύματος, η οποία συνδέει την ερευνητική αποστολή με τις αξίες της ειρήνης και της ελευθερίας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης ανάγεται στο 1999, όταν υπό την πίεση του φοιτητικού κινήματος κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία, θεσπίστηκε η απαγόρευση συμμετοχής σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από στρατιωτικούς συνασπισμούς.
Το ΕΜΠ βρίσκεται σε υποδεέστερη θέση στην αναζήτηση χρηματοδότησης λόγω των απαγορεύσεων που δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο ίδρυμα.
Ιωάννης Χατζηγεωργίου, Πρύτανης ΕΜΠ
Το «ασυμβίβαστο» του κανονισμού και η πρόταση καθηγητή
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, όλα ξεκίνησαν όταν ένας καθηγητής του ΕΜΠ υπέβαλε αίτημα για την ανάληψη ερευνητικής πρότασης με πόρους από το ΝΑΤΟ. Η κίνηση αυτή ενεργοποίησε άμεσα τα αντανακλαστικά της πανεπιστημιακής κοινότητας, καθώς ο Οδηγός Χρηματοδότησης του ΕΛΚΕ περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς για τη διεξαγωγή έρευνας για πολεμικούς σκοπούς.
Το επίμαχο άρθρο ορίζει ότι στο Πολυτεχνείο δεν επιτρέπεται η συμμετοχή σε έρευνες οποιασδήποτε μορφής που εξυπηρετούν πολεμικές σκοπιμότητες. Η μόνη εξαίρεση που προβλέπεται αφορά αποκλειστικά τις αμυντικές ανάγκες της χώρας, γεγονός που δημιουργεί ένα νομικό και ηθικό κενό ως προς τη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς.
Για να ξεπεραστεί το εμπόδιο, η Επιτροπή Ερευνών του ιδρύματος πρότεινε σε έκτακτη συνεδρίαση την αφαίρεση της επίμαχης διάταξης. Η πρόταση αυτή στοχεύει στην ευθυγράμμιση του ΕΜΠ με τις διεθνείς πρακτικές, καθώς η παραγωγή καινοτόμου έρευνας απαιτεί πλέον πρόσβαση σε διευρυμένους πόρους.
Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις και το πολιτικό υπόβαθρο
Η προοπτική αλλαγής του κανονισμού προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Μετώπου Αγώνα Σπουδαστών (ΜΑΣ), το οποίο οργάνωσε παράσταση διαμαρτυρίας στην πρυτανεία. Οι φοιτητές υποστηρίζουν ότι η κίνηση αυτή «απελευθερώνει» την πολεμική έρευνα και εμπλέκει το ίδρυμα σε γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς που δεν συνάδουν με την ιστορία του.
Από την πλευρά τους, μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας επισημαίνουν ότι ο Εσωτερικός Κανονισμός είναι σε μεγάλο βαθμό παρωχημένος. Όπως τονίζεται, η αναφορά σε στρατιωτικούς συνασπισμούς έγινε πριν από 25 χρόνια, σε ένα τελείως διαφορετικό διεθνές περιβάλλον, αμέσως μετά τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας.
Η στρατηγική σύμπραξη του ΕΜΠ με διεθνή πανεπιστήμια και η συμμετοχή σε προγράμματα καινοτομίας καθιστούν αναγκαία την επανεξέταση των χρηματοδοτικών εργαλείων. Η σύγκρουση αυτή αναδεικνύει το δίλημμα μεταξύ της ιδεολογικής καθαρότητας και της ανάγκης για διεθνή ανταγωνιστικότητα στην έρευνα.
Η θέση της Πρυτανείας και η ανάγκη για διεθνή καινοτομία
Ο πρύτανης του ιδρύματος, Ιωάννης Χατζηγεωργίου, υποστηρίζει σθεναρά την ανάγκη τροποποίησης του άρθρου. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ΕΜΠ βρίσκεται σε υποδεέστερη θέση έναντι άλλων ιδρυμάτων που δεν έχουν τέτοιους περιορισμούς, χάνοντας την πρόσβαση σε σημαντικούς πόρους για την επιβίωσή του.
Επισημαίνεται από ακαδημαϊκούς κύκλους ότι η χρηματοδότηση από το ΝΑΤΟ δεν αφορά απαραίτητα οπλικά συστήματα, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει τεχνολογίες διπλής χρήσης, κυβερνοασφάλεια και υποτροφίες. Η ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας μέσω ερευνητικών προγραμμάτων αποτελεί πλέον προτεραιότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών του Πολυτεχνείου, τονίζεται ότι η διεθνής κατάταξη του ιδρύματος εξαρτάται άμεσα από την ικανότητά του να προσελκύει εξωτερική χρηματοδότηση. Η ομότιμος καθηγήτρια Τώνια Μοροπούλου υπενθύμισε μάλιστα ότι στο παρελθόν έχουν εκτελεστεί προγράμματα που προάγουν τους σκοπούς της ειρήνης με νατοϊκά κονδύλια.
Η επόμενη μέρα για την ερευνητική αποστολή του ΕΜΠ
Η τελική απόφαση για την τροποποίηση του κανονισμού μετατέθηκε λόγω των έντονων ενστάσεων που διατυπώθηκαν στη Σύγκλητο. Η διοίκηση του ιδρύματος καλείται τώρα να βρει μια χρυσή τομή που θα διασφαλίζει την ηθική ακεραιότητα του Πολυτεχνείου χωρίς να υπονομεύει το μέλλον των ερευνητών του.
Το ζήτημα υπερβαίνει τα όρια μιας απλής γραφειοκρατικής αλλαγής, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της πανεπιστημιακής αυτονομίας. Οι εξελίξεις τις επόμενες ημέρες θα καθορίσουν αν το ΕΜΠ θα ανοίξει την πόρτα σε διεθνείς στρατιωτικούς πόρους ή αν θα παραμείνει πιστό στις δεσμεύσεις του 1999.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ερευνητές για τις χρηματοδοτήσεις
- Ελέγχετε πάντα τον Εσωτερικό Κανονισμό του ιδρύματος πριν την υποβολή προτάσεων.
- Διαχωρίστε την έρευνα για αμυντικούς σκοπούς από την έρευνα για πολεμικούς σκοπούς.
- Αναζητήστε προγράμματα τεχνολογίας διπλής χρήσης που προάγουν την ειρήνη.
- Ενημερωθείτε για τις αποφάσεις της Συγκλήτου σχετικά με τις διεθνείς συνεργασίες.
