Δαδιά: 15 νέες τεχνητές φωλιές για τους μαυρόγυπες που «επιμένουν» μετά τις πυρκαγιές

Στο Δάσος της Δαδιάς, τον μοναδικό τόπο στα Βαλκάνια όπου επιβιώνει ο μαυρόγυπας, ολοκληρώθηκε η τοποθέτηση 15 νέων τεχνητών φωλιών. Παρά τις καταστροφικές πυρκαγιές της διετίας 2022-2023, ο πληθυσμός του σπάνιου αρπακτικού παρουσιάζει εντυπωσιακή αύξηση 30%, φτάνοντας πλέον τα 47 ζεύγη.

Η μάχη για την επιβίωση του μοναδικού πληθυσμού στα Βαλκάνια

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια ενός ευρύτερου σχεδίου αποκατάστασης, καθώς το Δάσος της Δαδιάς υπέστη σοβαρό πλήγμα στο ενδιαίτημα των αρπακτικών. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην αντικατάσταση των ώριμων δέντρων που χάθηκαν, τα οποία αποτελούσαν τις φυσικές βάσεις για τις βαριές φωλιές των γυπών.

Η Μονάδα Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων του ΟΦΥΠΕΚΑ ολοκλήρωσε την εγκατάσταση των νέων φωλιών, στοχεύοντας στη διατήρηση του μοναδικού φυσικού πληθυσμού του είδους στα Βαλκάνια. Οι πυρκαγιές του 2022 και 2023 ανάγκασαν τα πουλιά να φωλιάζουν σε καμένα δέντρα, τα οποία όμως σταδιακά καταρρέουν λόγω παλαιότητας.

Από τα μεταλλικά στα ξύλινα «σπίτια»: Η στρατηγική του ΟΦΥΠΕΚΑ

Το φθινόπωρο του 2023 τοποθετήθηκαν οι πρώτες 15 μεταλλικές φωλιές σε πυλώνες, οι οποίες έγιναν αποδεκτές από τους μαυρόγυπες. Η νέα φάση του έργου περιλαμβάνει 15 ξύλινες κατασκευές που τοποθετήθηκαν απευθείας σε δέντρα, προσφέροντας μια πιο φυσική προσέγγιση στη φωλεοποίηση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της Μονάδας Διαχείρισης, η δοκιμή διαφορετικών υλικών θα επιτρέψει στους ειδικούς να κατανοήσουν τις προτιμήσεις των αρπακτικών. Η Σύλβια Ζακκάκ, αναπληρώτρια προϊσταμένη της Μονάδας, επισημαίνει ότι η ανθρώπινη παρέμβαση είναι πλέον απαραίτητη για τη σταθερότητα του οικοσυστήματος.

Η εντυπωσιακή αύξηση του πληθυσμού και το «σοκ» της αναπαραγωγής

Παρά την καταστροφή, ο πληθυσμός αυξήθηκε από τα 36 ζεύγη το 2020 στα 47 ζεύγη σήμερα. Οι επιστήμονες εξετάζουν αν αυτή η αύξηση 30% αποτελεί μια απόκριση στο σοκ της πυρκαγιάς, ωθώντας νεότερα άτομα στην αναπαραγωγή, ή αν οφείλεται στην αυξημένη ορατότητα λόγω της καμένης βλάστησης.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς και περιβαλλοντολόγους ότι η διασφάλιση της βιοποικιλότητας απαιτεί χρόνο. Για να αναπτυχθούν ξανά ώριμα δέντρα ικανά να αντέξουν το βάρος ενός γύπα (7-8 κιλά), θα χρειαστούν τουλάχιστον 30 έως 40 χρόνια, καθιστώντας τις τεχνητές λύσεις μονόδρομο.

Η αναγέννηση του οικοσυστήματος και τα μικρά πουλιά

Η εικόνα στη Δαδιά βελτιώνεται συνολικά, με το σύστημα να μπαίνει σε φάση αναγέννησης. Το 2025 καταγράφηκαν 1.540 άτομα από 62 είδη πτηνών, γεγονός που αποδεικνύει ότι η βιοποικιλότητα παραμένει ζωντανή και προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες.

Ο δασολόγος Βασίλης Ζαφειρόπουλος τονίζει ότι η χρήση τεχνητών φωλιών για μικρότερα πτηνά, όπως οι παπαδίτσες και οι κοκκινολαίμηδες, έφτασε το 25%. Οι έλεγχοι θα συνεχιστούν και το 2026, ώστε να αποφασιστεί αν απαιτούνται περισσότερες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της πανίδας.

Η επόμενη μέρα για το Δάσος της Δαδιάς

Η διατήρηση των θέσεων φωλεοποίησης και η επάρκεια τροφής αποτελούν τις δύο βασικές προϋποθέσεις για την παραμονή των μαυρόγυππων. Η ταχεία αύξηση των ερπετών στην περιοχή εξασφαλίζει την τροφή, όμως η προστασία από νέες πυρκαγιές παραμένει ο κρισιμότερος παράγοντας.

Η επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι θα χρειαστεί τουλάχιστον μία δεκαετία για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για τη μακροπρόθεσμη πορεία του πληθυσμού. Η Δαδιά παραμένει ένα ζωντανό εργαστήριο φύσης, όπου η τεχνολογία και η οικολογία συνεργάζονται για την αποτροπή του αφανισμού σπάνιων ειδών.