Αντώνης Μανιτάκης: Πέθανε ο κορυφαίος συνταγματολόγος και πρώην υπουργός σε ηλικία 82 ετών

Την τελευταία του πνοή άφησε ο Αντώνης Μανιτάκης, ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ και πρώην υπουργός Εσωτερικών, ο οποίος νοσηλευόταν τις τελευταίες ημέρες σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Η απώλειά του σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής για τη νομική επιστήμη και την ελληνική διανόηση, καθώς υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους θεραπευτές του Συνταγματικού Δικαίου στη χώρα.

Η είδηση του θανάτου του Αντώνη Μανιτάκη έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά απωλειών κορυφαίων νομικών προσωπικοτήτων, όπως η Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα, που άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στη δημόσια ζωή. Ο εκλιπών υπήρξε ο πνευματικός κληρονόμος του Αριστόβουλου Μάνεση, διαμορφώνοντας γενιές νομικών μέσα από τη διδασκαλία του στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Η ακαδημαϊκή διαδρομή και η παρακαταθήκη στο ΑΠΘ

Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1944, ο Αντώνης Μανιτάκης διέγραψε μια λαμπρή πορεία που ξεκίνησε από τα έδρανα του ΑΠΘ και συνεχίστηκε με διδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών. Το 1982 εξελέγη καθηγητής, αναλαμβάνοντας το βαρύ φορτίο της έδρας του Συνταγματικού Δικαίου, την οποία υπηρέτησε με συνέπεια μέχρι την ανακήρυξή του σε ομότιμο καθηγητή το 2012.

Η Κοσμητεία της Νομικής Σχολής, υπό τον καθηγητή Παναγιώτη Γκλαβίνη, κήρυξε διήμερο πένθος και αναστολή των μαθημάτων, τιμώντας τον άνθρωπο που υπήρξε κοσμήτορας της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών. Η προσφορά του δεν περιορίστηκε στα ελληνικά σύνορα, καθώς διετέλεσε επισκέπτης καθηγητής σε κορυφαία ιδρύματα όπως το Princeton και το Paris X.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων συνταγματολόγων, ο Μανιτάκης εισήγαγε μια φιλελεύθερη και δημοκρατική προσέγγιση στην ερμηνεία του Καταστατικού Χάρτη της χώρας. Η μέθοδός του βασιζόταν στην προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και την ενίσχυση του Κράτους Δικαίου, στοιχεία που αποτυπώθηκαν στις 16 μονογραφίες και τις εκατοντάδες μελέτες του.

Η πολιτική δράση και η θητεία σε κρίσιμα υπουργεία

Ο Αντώνης Μανιτάκης δεν υπήρξε μόνο ένας θεωρητικός του δικαίου, αλλά και ένας ενεργός πολιτικός παράγων που κλήθηκε να υπηρετήσει τη χώρα σε περιόδους κρίσης. Διετέλεσε υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση του Παναγιώτη Πικραμμένου το 2012, καθώς και στην υπηρεσιακή κυβέρνηση της Βασιλικής Θάνου το 2015.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η θητεία του ως υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης στην κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά. Από τη θέση αυτή, επιχείρησε να θέσει τις βάσεις για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, προωθώντας αλλαγές που στόχευαν στη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα του κράτους, πριν την παραίτησή του το 2013.

Το τελευταίο αντίο στη Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης

Η πανεπιστημιακή κοινότητα ετοιμάζεται να αποχαιρετήσει τον δάσκαλό της σε μια τελετή που θα πραγματοποιηθεί αύριο, Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2026, στις 19:00 στην Αίθουσα 112 της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Πρόκειται για έναν χώρο που ο ίδιος αποκαλούσε «δεύτερο σπίτι του» και όπου γαλουχήθηκαν χιλιάδες νέοι επιστήμονες υπό την καθοδήγησή του.

Η κηδεία του θα τελεστεί σε στενό οικογενειακό κύκλο, ακολουθώντας την επιθυμία των οικείων του. Η απώλειά του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην ελληνική διανόηση, όμως το έργο του, που περιλαμβάνει εμβληματικά βιβλία όπως το «Συνταγματικό Δίκαιο» και το «Τι είναι κράτος», θα παραμείνει ζωντανό ως πολύτιμος οδηγός για τις επόμενες γενιές.

Η επόμενη μέρα για τη συνταγματική επιστήμη

Η παρακαταθήκη του Αντώνη Μανιτάκη αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης και ανάλυσης στα χρόνια που έρχονται, καθώς οι προκλήσεις για τη δημοκρατία και τους θεσμούς παραμένουν επίκαιρες. Η ικανότητά του να συνδυάζει τη θεωρητική εμβρίθεια με την πρακτική εφαρμογή των νόμων αποτελεί το πρότυπο του ολοκληρωμένου ακαδημαϊκού.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών και των δικαστικών μεγάρων, η μορφή του θα μνημονεύεται ως εκείνη ενός πνευματικού ανθρώπου που δεν φοβήθηκε να αναλάβει ευθύνες, παραμένοντας πιστός στις δημοκρατικές αξίες μέχρι το τέλος της ζωής του.