- Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών ο κορυφαίος συνταγματολόγος Αντώνης Μανιτάκης.
- Υπήρξε εμβληματικός καθηγητής του ΑΠΘ και υπηρέτησε ως υπουργός σε τρεις κυβερνήσεις.
- Το έργο του συνέδεσε το Συνταγματικό Δίκαιο με την ευρωπαϊκή προοπτική και την ακαδημαϊκή ελευθερία.
- Θεωρούσε την ιδιότητα του δασκάλου ως την ύψιστη τιμή της ζωής του.
- Η απώλειά του προκάλεσε πανελλήνια συγκίνηση στον πολιτικό και νομικό κόσμο.
Θλίψη στον ακαδημαϊκό και πολιτικό κόσμο προκάλεσε η είδηση του θανάτου του Αντώνη Μανιτάκη σε ηλικία 82 ετών. Ο κορυφαίος συνταγματολόγος και πρώην υπουργός άφησε σήμερα, 18 Φεβρουαρίου 2026, ένα δυσαναπλήρωτο κενό στη νομική επιστήμη, έχοντας διαμορφώσει γενιές επιστημόνων με το ήθος και τη βαθιά του γνώση.
| Πεδίο Δράσης | Λεπτομέρειες / Σταθμοί |
|---|---|
| Ακαδημαϊκή Καριέρα | Ομότιμος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ |
| Υπουργικές Θητείες | Εσωτερικών (2012, 2015), Διοικητικής Μεταρρύθμισης (2012) |
| Επιστημονικό Έργο | Κεντρική θέση στη σύγχρονη θεωρία Συνταγματικού Δικαίου |
| Πνευματικές Επιρροές | Άγγελος Ελεφάντης, Οδυσσέας Ελύτης, Μίκης Θεοδωράκης |
| Ημερομηνία Απώλειας | 18 Φεβρουαρίου 2026 |
Η απώλεια του Αντώνη Μανιτάκη δεν αποτελεί απλώς μια βιολογική είδηση, αλλά σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός μεγάλου κεφαλαίου για τη νομική επιστήμη στην Ελλάδα. Ως ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ, υπήρξε ο άνθρωπος που συνέδεσε τη θεωρία του Συνταγματικού Δικαίου με την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας, παραμένοντας μέχρι τέλους ένας μαχητικός διανοούμενος.
Αγάπησα όσο τίποτα την ιδιότητα του καθηγητή. Τίποτα δεν απόλαυσα και χάρηκα στη ζωή μου όσο την ιδιότητα του πανεπιστημιακού δασκάλου.
Αντώνης Μανιτάκης, Συνταγματολόγος
Η ακαδημαϊκή αριστεία και το πάθος για τη διδασκαλία
Ο Αντώνης Μανιτάκης υπήρξε, πάνω από όλα, ένας αφοσιωμένος δάσκαλος. Όπως ο ίδιος δήλωνε, η ιδιότητα του πανεπιστημιακού καθηγητή ήταν εκείνη που τον γέμιζε με τη μεγαλύτερη υπερηφάνεια, θεωρώντας ως το ύψιστο «χειροκρότημα» την αναγνώριση από τους φοιτητές του στον δρόμο.
Η είδηση του θανάτου του, την οποία μετέδωσαν νωρίτερα οι πρυτανικές αρχές, προκάλεσε κύμα συγκίνησης σε ολόκληρο τον νομικό κόσμο. Η συμβολή του στη διαμόρφωση της σύγχρονης νομικής σκέψης υπήρξε καθοριστική, εμπνέοντας ακόμα και έναν αριστούχο της Νομικής να δει την επιστήμη ως εργαλείο κοινωνικής δικαιοσύνης.
Δίδαξε επί δεκαετίες στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, καλλιεργώντας στους μαθητές του τον σεβασμό στο Σύνταγμα και την ακαδημαϊκή ελευθερία. Η παρουσία του στις αίθουσες διδασκαλίας ήταν εμβληματική, συνδυάζοντας την αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση με την ανεξαρτησία της σκέψης.
Η πολιτική διαδρομή και η θεσμική ευθύνη
Παρά την προσήλωσή του στα ακαδημαϊκά έδρανα, ο Αντώνης Μανιτάκης δεν αρνήθηκε το κάλεσμα της πολιτείας σε κρίσιμες στιγμές. Διετέλεσε υπηρεσιακός υπουργός Εσωτερικών στις κυβερνήσεις του Παναγιώτη Πικραμμένου και της Βασιλικής Θάνου, επιδεικνύοντας υποδειγματική θεσμική προσήλωση.
Επίσης, υπηρέτησε ως υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης στην κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά, προωθώντας τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Πίστευε ακράδαντα ότι οι νέες εποχές γεννιούνται μέσα από τεχνολογικές ανακαλύψεις και οικονομικές κρίσεις, απαιτώντας νέες μορφές διακυβέρνησης.
Προτεινόμενο ΕΜΠ: Σύστημα τεχνητής νοημοσύνης θα προειδοποιεί τους φοιτητές για τον κίνδυνο διαγραφής
Σύμφωνα με την ανακοίνωση των Πρυτανικών Αρχών του ΑΠΘ, η ελληνική διανόηση είναι πλέον φτωχότερη. Η στάση του απέναντι στα πολιτικά πράγματα χαρακτηριζόταν από μια σπάνια διανοητική εντιμότητα, προτιμώντας την επιρροή μέσω του λόγου παρά μέσω των κυβερνητικών θώκων.
Η πνευματική παρακαταθήκη: Ελύτης και Αριστερά
Οι επιρροές του Αντώνη Μανιτάκη εκτείνονταν πέρα από τα στενά όρια της νομικής επιστήμης. Επηρεασμένος από τον στοχαστή Άγγελο Ελεφάντη, παρέμεινε ένας διαπρύσιος ευρωπαϊστής που δεν ξέχασε ποτέ τις ποιητικές ρίζες της σκέψης του, με τους στίχους του Οδυσσέα Ελύτη να ηχούν πάντα στα αυτιά του.
Πρόσφατα, είχε προειδοποιήσει για την κρίση εμπιστοσύνης στον νόμο, αναλύοντας φαινόμενα όπως ο Τραμπισμός ως συμπτώματα μιας εποχής που καταρρέει. Η ανάλυσή του για την παγκοσμιοποίηση και τη δύση του εθνικού κράτους παραμένει μια από τις πιο διορατικές της σύγχρονης εποχής.
Ακαδημαϊκοί κύκλοι που παρακολούθησαν την πορεία του επισημαίνουν ότι ο Μανιτάκης δεν ήταν απλώς ένας νομικός, αλλά ένας θεματοφύλακας της δημοκρατίας. Η απώλειά του έρχεται να προστεθεί στη λίστα με τις εμβληματικές προσωπικότητες που αποχαιρετήσαμε το τελευταίο διάστημα, αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό.
Οι αντιδράσεις και το τελευταίο αντίο
Ο πολιτικός κόσμος αποχαιρέτησε τον Αντώνη Μανιτάκη με μηνύματα που εξαίρουν την επιστημονική του επάρκεια. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογράμμισε τη συμβολή του στη διαμόρφωση γενιών νομικών, ενώ ο Ευάγγελος Βενιζέλος έκανε λόγο για έναν ενεργό και μαχητικό πολίτη.
Όπως σημειώνει ο νέος πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, η νομική κοινότητα οφείλει πολλά στη διανοητική εντιμότητα του εκλιπόντος. Ο διάλογος μαζί του, ακόμα και στις διαφωνίες, χαρακτηριζόταν από ένα πάθος που αναβάθμιζε το επίπεδο της δημόσιας αντιπαράθεσης.
Η κηδεία του αναμένεται να συγκεντρώσει πλήθος κόσμου από την ακαδημαϊκή κοινότητα και την πολιτική σκηνή. Θα είναι η τελευταία πράξη τιμής σε έναν άνθρωπο που πίστευε ότι η γνώση και η αίσθηση της ιστορίας είναι τα μόνα εφόδια για τις ωδίνες της νέας εποχής.
Η επόμενη μέρα για τη συνταγματική επιστήμη
Η παρακαταθήκη του Αντώνη Μανιτάκη θα συνεχίσει να ζει μέσα από το πλούσιο συγγραφικό του έργο και τις δικαστικές αποφάσεις που επηρέασε. Οι θεσμικές του παρεμβάσεις αποτελούν πλέον σημείο αναφοράς για κάθε μελλοντική συνταγματική αναθεώρηση ή διοικητική μεταρρύθμιση.
Η Νομική Σχολή του ΑΠΘ και η ελληνική διανόηση καλούνται τώρα να διαχειριστούν την απώλεια ενός από τους τελευταίους μεγάλους δασκάλους. Το έργο του παραμένει μια ζωντανή υπενθύμιση ότι ο νόμος δεν είναι απλώς ένα σύνολο κανόνων, αλλά μια αξία που απαιτεί πίστη και δουλειά πολλή.
